Yazıyı Gönderen: aliozturk
Gönderilme Tarihi: Mon, 28-May-2007
Okunma: 2910 kez
Yazı Boyutu: 2.67 KB

Reklamlar

Edebiyat- Eleştiri (1)

Edebiyat -Eleştiri (1)


Robinson Cruseo romanı hakkında bir metin hazırlamanız gerekiyor. Yapmanız gereken şey ıssız bir adada kalan bir kişinin bu zor şartlar ve kısıtlı imkanlar dahilinde yaşamını nasıl idame edebileceği hakkında bilgi edinmek olmayacaktır. Çünkü siz yazarın oluşturduğu olaylar örgüsünü, romanın kurgusunu bu anlamda irdelemeyeceksiniz. Bu açıdan da eksikler olabilir, mantıksal tutarsızlıklar içerebilir roman. Bunları ortaya koymak başka bir araştırma alanında anlamlı da kılınabilir. Ancak edebiyat eleştirisi adına yapılacak iş bundan oldukça farklı olmalıdır.



Adı geçen eser bir edebiyat klasiğidir. Eseri klasik yapan unsurlar da araştırılabilir. Issız ada temasını kullanan ilk eser olmadığını düşünürsek yanılmış olmayız. Öncesinde ve sonrasında benzer örnekler vardır. Ancak diğerlerinin değil de neden onun klasik olarak kabul edildiğinin cevabı, girişte belirttiğimiz, edebiyat eleştirisi alanında ya da edebiyat eleştirisi adına nelere öncelikle bakmamamız gerektiğine dair tespitlerimizle yakınlık gösterecektir. Bir ıssız adada hayatı idame kılavuzu yazarsanız eğer, bu metnin mükemmel teknik bilgiler taşıyor olması onu bir edebiyat klasiği yapmaya yetmez. Muhtemelen amacına uygun kullanımını test edebilmemizi de garanti etmeyecektir.



Klasik tanımlaması bir değer ifade ediyorsa eğer, biriciklik de anıştırmaktadır bu değerde. Tarihsel olarak doğrulanma vardır, çağının tanıklığıdır, pekinlik, yetkinlik anlamında. Çeşitli disiplinler penceresinden bakılabilir ve bu bütünselliği parça parça tanımlayabiliriz. Ana eser tüm eksik, noksan, hatalı sayılacak yönleri ile birlikte ortaya koyduğu bütünselliği ile klasiktir yine de.



Bir çocuğun gözünde ıssız adada geçen macera dozu yüksek bir romandır. Batı emperyal zihniyetinin kendi dışındakileri ötekileştirmesinin Batılı dilinden üstelik itirafı, belgesi, somut delilidir.... Farklı gözler, farklı okumalar yapabilir. Anlamlar farklılaşır, farklı anlamlar yüklenir ve tüm bunlar gereklidir de üstelik. Bir çocuk romanıdır bu deyip bir kenara atmadan önce bir kere daha düşünmemiz gerekir elbette. Buradan ileri gidemiyorsak bir adım bile, belki de birkaç adım daha geriye gidip başka okumalar da yapmamız gerekebilir. Epeyce üstelik...



Şimdi Defoe’ ya yazarlık öğretemeyiz. Bu imkansız. Öyle değil de böyle yazsaydın deme şansımız yok. Bu yaklaşım bizi kavramın tam manasıyla kullanılmasının verdiği tatminle anakronik olarak yargılar ve mahkum eder. Üstelik ağırlaştırılmış bir müebbette.




Ali Öztürk







Eleştiri

Eleştiri (Tenkid) Nedir : Bir şeye kıymet biçme, o şeyi kıymetlendirme demektir. Aslı Yunanca "Kritikos" kelimesinden gelen "Critic" (hükmetme) karşılığı olarak dilimizde kullandığımız "tenkit" kelimesi "nakd" kökünden türemiştir. "Nakd", bir şeyi satın alırken verilen akçe, kıymet ölçüsüdür ve tenkit, o şeyi kıymetlendirme anlamını taşır. (F. A. TANSEL, İyi ve Doğru Yazma Usûlleri, Cilt: I-II, s.  » Devamini Oku

Edebiyat-ı Cedide

Edebiyat-ı Cedide Nedir ? (Servet-i Fünun) : Edebiyat-ı Cedide 1896’da Servet-i Fünun dergisini çıkaran şair ve yazarların meydana getirdiği canlı bir akımdır. İmparatorluğun baskıları sonucu dağılan bu şair ve yazarlar ayrı ayrı bağlı bulundukları fikirleri yaymaya devam etmişlerdir. Edebiyat-ı Cedide şairleri, yalnız aydınlara seslenmişler, (sanat için sanat) ilkesini benimsemişlerdir. Fra  » Devamini Oku

Tanzimat Edebiyatında Eleştiri

Tanzimat döneminden önceki edebiyatımızda batılı anlamda eleştiri yoktu. Bu alandaki eserler Tanzimat Edebiyatı'yla verilmeye başlanmıştır. 1860'tan sonra edebiyatımızı modernleştirmeyi amaçlayan sanatçılar, eski edebiyatı yıkmaya ve yerine yeni bir edebiyat kurmaya çalışmışlardır. Eleştiriler de bu yönde yoğunlaşır. Böylece bu türün öncülüğünü Ziya Paşa ve Namık Kemal yapar. Ziya Paşa, Hürriye  » Devamini Oku

Batılı anlamda ilk eleştiriyi yazan

Bizde batılı anlamda ilk eleştiriyi yazan:Namık Kemal

Türk Edebiyatında Eleştiri

TÜRK EDEBİYATINDA ELEŞTİRİ Hazırlayan: İzzet ŞEREF Eleştiri, (Os. Tenkid, Fr. Critique) sanat yapıtlarını tanıtmak, açıklamak, sınıflamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazıların tümüne verilen isimdir. “Yargılama ve ayırt etme” anlamlarını dile getiren Yunanca “Kritike” deyiminden türemiştir. Antikçağ Yunanlıları bu anlamda eleştiri sanatına “Kritik  » Devamini Oku

Eleştiri Yöntemleri

Tarihi Eleştiri: Bu yöntem; edebi eseri, yazarın hayatına, yetişme şartlarını ve devrin özelliklerine göre inceleme esasına dayanır. Burada eserden çok sanatçı önemlidir. Eser, buna bağlı olarak açıklanmaya çalışılır. Sosyolojik Eleştiri: Bu görüş, edebiyatın kendi başına var olmadığı toplumla var olduğu ve toplumun bir ifadesi olduğu ilkesinden hareket eder. Buna göre eleştirmen; eseri ve okuy  » Devamini Oku

Özeleştiri

Bir kişinin kendi davranışları üzerine yönelttiği yargı, otokritik: "Bizim yanlışlarımızın sonuçları yalnız bizi ilgilendirir olarak kaldıkça öz eleştirimiz güzel karşılanabilir."- M. C. Anday Özeleştiri Nedir ? (Detay) : Özeleştiri, özün, nefsin, insanın kendisini eleştirmesidir; duygu, inanç, düşünce ve davranışlarını belli bir gerçeklik ve değerler tablosu/şablonu içine yerleştirerek tes  » Devamini Oku

Francis Bacon Aristotelesin Tümdengelim Metotunu Neden Eleştirir

Soru : Francis Bacon Aristoteles'in tümdengelim metotunu eleştirip neden tümevarımı kullanmıştır? Cevap : Francis Bacon deneye başvurmadığı, salt düşünsel bir uslamlama olduğu için tümdengelimi yadsımıştır. Bacon'a göre Aristoteles ve izleyicileri veri yığınım gelişi güzel, eleştirmeden ve test etmeden kullanmaktadırlar. Bu ifadede Bacon'ın amaçladığı, Roger Bacon'ın (1214-1292) ileri sürmüş ol  » Devamini Oku

Baconun Aristotelesci Bilim Anlayışına Eleştirisi

ARİSTOTELESÇİ BİLİM ANLAYIŞININ ELEŞTİRİSİ Aristoteles'ten beri bilimin asıl amacının "nedensel açıklama" olduğu düşüncesi, Aristoteles'in bilim görüşünü benimsesin benimsemesin, bütün bilim ve düşün adamlarınca kabul edilen bir doğruluk haline gelmiştir. Bu durum, Aristotelesçi felsefeye ve ona dayanarak oluşturulmuş olan Skolastik düşünceye sert eleştiriler yönelten, Bacon için de geçerlidir. A  » Devamini Oku

Türk Edebiyatında Eleştiri

TÜRK EDEBİYATINDA ELEŞTİRİ Hazırlayan: İzzet ŞEREF Eleştiri, (Os. Tenkid, Fr. Critique) sanat yapıtlarını tanıtmak, açıklamak, sınıflamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazıların tümüne verilen isimdir. “Yargılama ve ayırt etme” anlamlarını dile getiren Yunanca “Kritike” deyiminden türemiştir. Antikçağ Yunanlıları bu anlamda eleştiri sanatına “Kritike tekhne&#  » Devamini Oku

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


  Puanı : 5.8 / 10 | Oy : 32 kişi | Toplam : 187

Bu yazıya puan ver..
» Üstadlar Özel Bölümü
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
» Alt-Kültür Başlıklar
Sorun Yanıtlayalım İletişim