Yazıyı Gönderen: BESTE
Gönderilme Tarihi: Fri, 22-Jun-2007
Okunma: 10532 kez
Yazı Boyutu: 27.9 KB

Reklamlar

Ana Tanrıça İnancı

Ana Tanrıça

*Arkeolog Filiz ÖZDEMİR’ in kaleminden..

ANA TANRIÇA İNANCI

Ana Tanrıça.jpg

Tarih öncesinin en gerilerinden tek Tanrılı dinlerin ortaya çıktığı dönemlere kadar uzanan, hatta bu dinlerde de izleri görülebilen Ana Tanrıça inancını, Anadolu’nun kendi tarih akışı içinde yansıyan kişiliğinde izlemek gerekir. Anadolu’nun en eski Tanrı tasarımlarından olan Ana Tanrıça yaratma eyleminin özü, insanlar için bereket ve çoğalmanın simgesi olarak karşımıza çıkar. Toprakların yüceltilmesi, bereketin ve vericiliğin simgesi haline getirilen Ana Tanrıça düşüncesinin ilk ortaya çıkışının ilksel kültürlerdeki anason zincirinin bulunduğu kadın egemen çağlara rastladığı savlanır.

İşte ünlü Bereket Tanrıçaları, Toprak Ana simgeleri, bu çağların ‘Büyük Ana’sıdır. Gerçeği mitler aracılığı ile kavrayan ilksel insanın inanışına göre Ana Tanrıça tüm doğayı kapsar. O, insanın dünyayla girdiği tüm ilişkileri düzenleyen bir ilkedir. İlksel insan günlük yaşamda doğanın canlıları var etme ve yok etme biçimindeki döngüsel hareketini, kadının yaşam verme gücü ile olduğu gibi ölüm ile de ilişkilendirilmiştir. Dünyasal kadının kutsal oluşumu olan Ana Tanrıça yaşam ve ölüm arasındaki çelişik görünen öğeleri kendisinde toplayan bir ilkedir. Günlük yaşamda din dışı alanda kadının çocuk doğurması, toprak tarafından gerçekleştirilmiş olan bu ilk eylemin bir tekrarıdır.

Ana Tanrıça mitoslarında egemen olan döngüsel Tanrı anlayışı tüm insana ilişkin eylemlerin ilk nedeni ve kökenidir ve ilerleyen süreçte, o ilk kökenden zaman bakımından ne kadar uzaklaşılırsa uzaklaşılsın, kutsal eylem biçimleri bereket adına sürekli tekrar edilmelidir.

Ana tanrıça kısaca şöyle anlatılır; “Bir zamanlar gökler, denizler ve kayalar birbirinden ayırt edilemeyecek halde imişler. Fakat birdenbire ortada bir musiki örmüş, gökler ve denizler yine bir kâinat teşkil etmişler, beraber birbirinden ayrılmışlar. O esrarengiz musiki, Ürinom’un (yani Kybele’nin) doğduğunu ilan ediyormuş. Onun sembolü de ay imiş.”

İnanç varlığı olarak dişilerin kutsallaştırılmasına yol açan bu durumda doğum olayının nedenini bilemeyen Eski Çağ insanının gözünde, bu eyleme (doğurma işine) doğaüstü gizli güçlerin katıldığına inanmakta doğaldır. Doğadaki bu yaratıcı, doğurucu güçlerin, özellikle insanların üreme organları üzerinde yoğunlaştığı, ya da yoğunlaşmasını sağlayan inançların yeşerdiği çağlardır, bu zamanlar.

Çağlar boyu egemen olan Ana Tanrıça’nın anlamsal boyutunun yanı sıra bir de imgesel boyutu vardır. İşte bu boyut Anadolu’daki Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar gibi yerleşim merkezlerinde rastlanan kadın heykelciklerinde somutlaşır. Bu yerleşimlerde ortaya çıkarılan kadın heykelcikleri, Ana Tanrıça’ya daha bu dönemlerde tapıldığına işaret etmektedir. Sümer kültüründen de önceki bir kültür çağını yansıtan bu tarihler, Ana Tanrıça’nın Anadolu’nun yerlisi olduğunu göstermektedir. ‘Anadolu’da toprak ilk onunla sürülmüş, ilk tohum onunla atılmıştı.

Tarih öncesinin aydınlanabilen en gerilerine dek gidildiğinde, Akdeniz çevresinde, kuzey ülkelerinde, Asya içlerindeki tüm kültür ve uygarlıklarda çeşitli isimlerde fakat hep aynı öz ve hep aynı inançta birleşen bir Ana Tanrıça ile karşılaşılır. Kökeninin Anadolu olduğu kesinlik kazanan bu Tanrıçanın varlığı, Hacılar ve Çatalhöyük’te yapılan çalışmalar neticesinde M.Ö. 6500-7000’lere kadar uzanmaktadır. Ana Tanrıça ayakta, oturmuş ya da uzanmış olarak tasvir edilir. Geniş kalçalı, karınlı, iri göğüslü ve daima çıplaktır. Kalça, göğüs ve vurgulanan üreme organı analığı, üremeyi, dişiliği, hayatın sürmesini ve bereketi simgeler. Ana Tanrıça’nın bu özellikleri Kybele’den Artemis’e kadar bütün ana tanrıça imgelerinde vardır.

Ana tanrıça kültüne en eski çağlardan itibaren Anadolu’nun her yöresinde rastlanmaktadır. Her türlü bolluk ve bereketi sağlayan, bitkilerin ve hayvanların üzerinde büyük kuvvete sahip, tarımı koruyan bu tanrıçanın özellikleri doğal koşullara bağlı olarak gelişmiştir. Eski ana tanrıça kavramı, göçler sonucu batı ve güney Anadolu topraklarına yerleşen Yunanlıların tanrıları ile karışmış ve Helen etkisinin artmasıyla Yunan tanrıları ile yer değiştirmiştir. Bunlarda ortak, akraba özellikler zaten mevcuttu, böylelikle Anadolu’nun birçok yerlerinde çeşitli yerli adlar altında eski ana tanrıça kültü devam etmiştir.

Anadolu’da Ana tanrıça ve doğumu, ilk çağdan itibaren beslenip güçlenir ve sanat ürünlerinin biçimlerinde kendini gösterir. Bugünün insanının bile kimi zaman; yaşamını düzenleyen, davranışlarını yönlendiren şey inançlarıdır denilebilir. Yaratıcısının inançları, çevresine bakışı ile biçimlenen “ tapınaklara sunulan toprak uygarlık ürünleri arasında küçücük yontucuklar, heykeller önemli yer tutar. Bunların en eskisi, M.Ö. 6000 yıllarından kaldığı ileri sürülen, Ana Tanrıça yontucuklarından biridir. Ana Tanrıça’nın toprağın doğurucu, insanlara bolluk, geçim olanağı sağlayışı ile bu yontular, yontucuklar arasında özlü bir bağlantının bulunduğu gerçektir. Bu nedenle adak yontucuklarının topraktan yapılması belli bir amaca göredir, gelişigüzel bir davranış değildir”.

Eski Yunan âleminde insanlar, korktukları, sakındıkları, kendilerince izah edemedikleri doğa olaylarını işin kolayına kaçarak birer tanrı ya da tanrıçaya havale etmişler böylece olayları izah güçlüğünün içinden, sıyrılıp çıkmışlardır. Bu tanrılara, tanrıçalara da kendi kafalarında birer insan biçimi vermişler, onları ölümsüz kılmışlar, konuşma, düşünme ve edimlerini insanların yaptıklarıyla büyük benzerlikler gösterecek biçimde şekillendirmişlerdir. İnsan hayalinin yarattığı bu tanrılar, tanrıça ve yarı tanrılar âleminin figüranları, onların edimleri mitolojik anlatımların konusu olmuştur.

Kaynakça

AKURGAL, E., Anadolu Uygarlıkları, İstanbul, 1990.

BACHOFEN, J., Söylence Din ve Anaerkil Çev. N. Şarman, İstanbul, 1997.

IŞIK, F., Doğa Ana Kubaba, (Tanrıçaların Egede Buluşması), İstanbul, 1999.

ÖZEN, Y., “Artemis’in Memelerinin Sırrı”, Belleten LX, s.243-250, Ankara, 1996.



Güzel Sanatlar

Güzel Sanatlar İnsanda heyecan ve hayranlik uyandiran sanatlar. Bu sanatlar marangozluk, demircilik, dülgerlik gibi, el işinden çok, ruh ve duyguyu ilgilendiren sanatlardir. Güzel sanatlar içine, ortaçağ bilginleri tarafindan on sanat sokulmuştur. Bunlar da: sarf (dilbilgisi), nahiv (sözdizimi), ilmi beyan (güzel konuşma bilimi), belagat (güzel konuşma bilimi), hesap felsefe, musiki, hendese g  » Devamini Oku

Söz Sanatları

Söz Sanatı Nedir ? Söz sanatları; anlama derinlik, yoğunluk katmak ya da söyleyişi daha etkili hale getirmek için başvurulan söz oyunlarıdır. Söz sanatlarının bir bölümü söyleyişe, bir bölümü ise anlama dayalıdır. Bunlar genellikle şiirde görülür. Bunun nedeni, şiirin biçimsel ve anlamsal özellikleridir. Söz sanatları nelerdir ? 1- Teşbih (Benzetme) Özellikleri yönüyle zayıf olan varlığın k  » Devamini Oku

Sanat

Özet : Belli kalıplar içine konulamayan ve estetik olan insan duygularının dışa vurumudur. Detay : Sanat, insanlık tarihinin her döneminde var olan bir olgudur. İnsanlığın geçirdiği evrimler yaşama biçimlerini, yaşama bakışlarını, sanat biçimlerini ve sanata bakışlarını değiştirmiş, her dönemde ve her toplumda, sanat farklı görünümlerde ortaya çıkmıştır. Bugün sanatın "duygusal ve düşünsel  » Devamini Oku

Edebi Sanatlar

1 - İNTAK (KONUŞTURMA) SANATI - Cansız varlıkları ve insan dışındaki canlıları insan konuşturmaya intak denir. - Mor menekşe:’’Bana dokunma;’’diye bağırdı. - Minik kuş:’’Anne beni rüyalar ülkesine götür.’’diye yalvarıyordu. - Not: İntak sanatının olduğu her yerde doğal olarak teşhis sanatı vardır. 2 - TEZAT SANATI - Aralarındaki bi  » Devamini Oku

Sanatcı Zanaatçı Farkı

Sanatçı ve zanaatçı kavramları farklı olgulardır. Sırayla tanımlayalım; Sanatçı yaratı eyleminin sonucunda ortaya çıkan eserden belli maddi kaygılar güdemez çünkü yaptığı o noktada sanat olmaktan çıkar zanaat alanına girer. Zanaatçı ise belli bir ücret karşılığında ürün meydana getirir. işin en başından itibaren zanaatçı maddiyatla başlamıştır işine ve burada sanatçıdan ayrılır. Şimdi ma  » Devamini Oku

zanaatçı

Zanaatçı: El becerisi ile yapilan belirli isleri yapan kimse. [1] Maddi ihtiyaçları karşılamak için yapılan, öğrenimle birlikte tecrübe gerektiren, pratik bilgi ve el ustalığı ile yapılan iş [2] İnsanların maddeye dayanan gereksinimlerini karşılamak için yapılan, öğrenimle birlikte deneyim, beceri ve ustalık gerektiren iş, sınaat Zanaat Nedir ? İnsanların maddî ihtiyaçlarını karşıla­mak   » Devamini Oku

Görsel Sanatlar

Görsel Sanatlar (Plastik Sanatlar) : Çizgi, boya ve hacim veren maddelerle göz duyumuzu algılayan sanatlara denir. Örneğin; resim, heykel, mimari ve fotoğraf sanatı gibi.. Bakınız : Güzel Sanatlar Görsel sanat, göze hitab eder. İşitsel sanat,kulağa hitab eder. Son olarak dramatik sanat, hem göze hem kulağa hitab eder. Görsel sanatlar; resim,fotoğraf,mimari ve heykel. İşitsel sanatlar; şii  » Devamini Oku

Saltanat

Saltanat Nedir ? » Bir ülkede hükümdarın, padişahın, sultanın egemen olması » Bolluk ve zenginlik, gösterişli yaşayış » Birinin bir işte, bir yerde bulunan kimseler üzerindeki egemenligi. Saltanatın Lağvı veya Padişahlığın Kaldırılması: Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 1 Kasım 1922′de kabul ettiği “Osmanlı İmparatorluğunun münkariz olduğuna dair” 308 numaralı kararnam  » Devamini Oku

zanaat

Zanaat: El becerisi ile yapilan belirli iş. [1] Maddi ihtiyaçları karşılamak için yapılan, öğrenimle birlikte tecrübe gerektiren, pratik bilgi ve el ustalığı ile yapılan iş [2] İnsanların maddeye dayanan gereksinimlerini karşılamak için yapılan, öğrenimle birlikte deneyim, beceri ve ustalık gerektiren iş, sınaat. Zanaat Nedir ? İnsanların maddî ihtiyaçlarını karşıla­mak için yapılan, eğiti  » Devamini Oku

nirvana

nirvana: budizm’in en yüksek rütbesi olup, sonsuz ve acısız bir huzuru ifade eder. kozmoloji yönünden, insanın artık doğum zincirlemesinden kurtulmasıdır. metafizik yönden, en yüksek değer ve mutluluktur.

Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


  Puanı : 5.6 / 10 | Oy : 42 kişi | Toplam : 236

Bu yazıya puan ver..
» Üstadlar Özel Bölümü
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
» Alt-Kültür Başlıklar
Sorun Yanıtlayalım
İletişim