Toplumdusmani.Net *
Yeni

Yazıyı Gönderen: BESTE
Gönderilme Tarihi: Sun, 23-Sep-2007
Okunma: 10062 kez
Yazı Boyutu: 37.6 KB

Sözcükte Anlam

SÖZCÜKTE ANLAM ÖZELLİKLERİ

1) GERÇEK (TEMEL) ANLAM:


Bir sözcüğün ilk ve asıl anlamına denir.Yani bir sözcüğün söylendiği anda zihnimizde uyandırdığı ilk çağrışım gerçek anlamdır.



2) YAN ANLAM:


Bir sözcüğün gerçek anlamı yanında kullanımına bağlı olarak yeni anlamdır.



3) MECAZ ANLAM:


Bir sözcüğün gerçek anlamı dışında yepyeni bir anlamda kullanılmasıdır.


* Adamın tarladaki bütün ekinleri yandı. ( gerçek)


* Partide çektiğimiz bütün resimler yanmış. ( yan)


* Bu sınavı kazanamazsan yandın (mecaz)


* Balkona astığım çamaşırlar kurumamış.(gerçek)


* Hazan mevsiminde kurumuş yapraklar gibi.(yan)


* Senin aşkın da beni kuruttu be güzelim. (mecaz)


* Caminin minaresi çok inceydi. (Gerçek)


* Duvarın sıvası için ince bir kum getirmişlerdi. (yan)


* Bana hediye alman çok ince bir davranıştı. (mecaz)


* Sarayın aydınlık bir odasından karanlık bir odasına


geçmiştik. (gerçek anlam)


* Yaşadığımız bunca karanlık günlerden sonra aydınlık


günler bizi bekliyor. (mecaz)


* Arkadaş, bu kız seninle oynuyor. (mecaz)


* Bu masanın ayağı oynuyor. (yan)


* Çocuk kumsalda oynuyor. (gerçek)



4) TERİMSEL ANLAM (TERİM):



Bilim sanat, spor, ya da çeşitli meslek dallarıyla ilgili özel kavramları karşılayan sözcüklerdir.


* Nota müziğin anahtarı gibidir.


* Rakip takım birazdan penaltı atışı yapacak.


* Marmara fay hattı tehlikeli sinyaller veriyor.


* Güreşçimiz, finalde rakibini tuşla yendi.


* Matematik öğretmenimiz tahtaya bir doğru çizmemizi


istedi.


* Şiirde aynı eklerin ya da sözcüklerin tekrarlanmasına


redif denir.



NOT 1: Bazen bir sözcük gerçekte terim değilken terim olarak kullanılabileceği gibi, gerçekte terim olan bir sözcük de terimlikten çıkabilir.



* Polis bir hücre daha ortaya çıkardı. ( terimlikten çıkma)


* Sinop burnu Türkiye’nin en kuzey noktasıdır.


(terimleşme)



NOT 2: Bir sözcük birçok dalda terim olabilir.



* Bitkiyi toprağa bağlayan kökleridir.


* Dört, kök dışına iki olarak çıkar.


* Hiçbir ek almamış sözcüğe kök denir.



5) YANSIMA SÖZCÜKLER:



Doğadaki seslerin insanlar tarafından taklit edilmesine denir.



* Bu köpek neden havlıyor?


* Bir patlama sesiyle irkilmiştik.


* Bu aylarda kediler çokça miyavlar.


* Bu sözlerim üzerine sınıfta homurtular başladı.


* Köyde sabahleyin koyunların meleyişleriyle uyandık.



6) EŞ ANLAMLI ( ANLAMDAŞ) SÖZCÜKLER:



Yazılışları farklı ancak anlamları aynı olan sözcüklere denir.


* siyah ---- kara , * beyaz----- ak, * zengin----varlıklı,


* zengin--- varlıklı, * fakir----yoksul , * rüzgar---- yel,


* üzüntü-----keder, * öykü---hikaye, * eser--- yapıt,


* edebiyat--- yazın, * cümle---- tümce * kelime--- sözcük



7. ZIT (KARŞIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER:



Anlam bakımından birbirinin tersi olan sözcüklerdir.



* Sana çirkin dediler düşmanı oldum güzelin.


* Ağlarım harta geldikçe gülüştüklerimiz.


* Kışın soğuğunu yaşadıkça yazın sıcağını arar oldum.


* Aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık.


* Yaşlı insanları görünce gençliğimin kıymetini


anlıyorum.


NOT: Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırıl -mamalıdır.


* Tanzimat romanında iyiler hep iyi kötülerse hep kötüdür. ( zıt)


* Bugünlerde hiç iyi değilim. ( olumsuz)



8) SESTEŞ ( EŞSESLİ) SÖZCÜKLER:



Yazılışları ve okunuşları aynı ancak anlamları farklı olan sözcüklere denir.



* Yılanı gören at birden şaha kalktı.


* Mutfaktaki pislikleri çöpe at.


* Al bayrağıma sarılı cansız bedenimi al.


* Gül: “Gül.” dedi, bülbüle.


* Kalem böyle çalınmıştır yazıma


Yazım kışıma uymaz, kışım yazıma


* Kırda yaptığımız piknikte yanımıza kır saçlı bir ihtiyar


geldi.



UYARI: Bir sözcüğün mecaz ya da yan anlamıyla sesteş anlamlılık karıştırılmamalıdır.


* Bu sözler bazılarına çok dokunacak. ( mecaz anlam )


* Omzuma bir el dokundu. ( gerçek anlam )


* Bu yaz, bir mektup yaz. ( sesteş )



NOT: Sesteş sözcükler genellikle halk edebiyatında cinaslı manilerde kullanılır.


9. SOMUT VE SOYUT ANLAMLI SÖZCÜKLER:



Varlığını beş duyu beş duyu organıyla algılayabildiğimiz kavramlar somut; beş duyu organımızdan hiçbiriyle algılayamadığımız, varlığını sadece akıl ve mantık yürütme yoluyla kabul ettiğimiz kavramlar soyuttur.



* çiçek, ağaç, ses, koku, hava, göl, ev, rüzgar, ışık(somut)


* ruh, akıl, vicdan, akıl, acıma, üzüntü, aşk, inanç( soyut )



ÖZELLİK 1: Somut anlamlı bir sözcük, ek alarak soyut anlam kazanabilir.



* anne - lik , insan - lık


somut soyu yaptı somut soyut yaptı



ÖZELLİK 2 :Somut anlamlı bir sözcük kullanıldığı cümleye göre soyut anlam kazanabilir. Buna soyutlaştırma denir. Soyutlaştırma kelimeye mecaz anlam kazandırma suretiyle olur.



* Ne kadar sıcak bakıyor değil mi? ( soyutlaştırma)


* Kara haber tez duyulur. ( soyutlaştırma)


* Titreyen yapraklar, cilvedir, nazdır. ( soyutlaştırma)


* Bu adam kafasızın biridir. ( soyutlaştırma)


* Kızın gittiği bu yolu hiç iyi görmüyorum. (soyutlaştırma)


* Sanatta özgün olmak biraz da yürek ister. (soyutlaştırma)


* Nedense bugün hiç havamda değilim. ( soyutlaştırma)



ÖZELLİK 3 : Soyut anlamlı bir sözcük çoğunlukla benzetme yoluyla somut hale getirilebilir.Buna somutlaştırma denir.



* Hüzün, sonbaharda dökülen yapraktır.


* Yalnızlık , bir çiçektir.


* Sevgi, gökyüzünde kanat çırpan bir güvercindir.


* Arkadaşlık, kişiler arasında kurulan bir köprüdür.


* Bu düşünceler, zamanla çürüyecektir.


* Vişne dallarında arzularımız, alnımıza konan bir


öpücüktür.


ÖZELLİK 4 : Gözlemleyebildiğimiz eylemler somut, gözlemleyemediğimiz eylemler ise soyuttur.


* Annesi, bebeğini kucağına almış seviyordu. ( somut )


* Ferhat, Şirin’i dağları delecek kadar seviyordu.( soyut )


* Çocuk, masadaki vazoyu kırmıştı. ( somut )


* Bu sözlerinle arkadaşını çok kırdın. ( soyut )



10) NİTELİK VE NİCELİK ANLAMLI SÖZCÜKLER:



Bir şeyin nasıl olduğunu , ne gibi özellikler taşıdığını anlatan sözcüklere nitelik anlamlı sözcükler denir. Bir şeyin sayılabilen, ölçülebilen ya da azalıp çoğalabilen durumunu bildiren sözcüklere nicelik anlamlı sözcükler denir.



* Az ileride birkaç kişi seni bekliyor. ( nicel )


* Bugün oldukça kötü bir zaman geçirdim. ( nitel )


* Çok konuştuğu için arkadaşları pek sevmedi. ( nicel )


* İki damla yaş olur düşersin yüreğime gizlice ( nitel,


nicel)


* Kör karanlıkta açardık paslı gözlerimizi. (nitelik )



UYARI: Bazı sözcükler cümlede kazandığı anlama göre nicel de olabilir nitel de.



* Yaptığı işte iyi para kazanıyordu. ( nicel )


* O iyi bir insandı. ( nitel )


* Bu soğuk havada bir de senin soğuk esprilerini


çekemem. ( nicel, nitel )


* Bu şehrin havası sıcak olduğu gibi insanları da sıcaktır.


( nicel, nitel)



Görüldüğü gibi nitelik anlamlı sözcükler, genellikle niteleme sıfatı ve durum zarfı görevindedir. Nicelik anlamlı sözcükler ise ölçü - miktar zarfı , belgisiz sıfat veya sayı sıfatı görevindedir.



10. GENEL VE ÖZEL ANLAMLI SÖZCÜKLER:



Karşıladıkları varlığın tamamını belirten sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir. Tek bir varlığı karşılayan sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir. Varlıkların genelden özele doğru sıralanışı : Varlık- canlı- hayvan- keçi- Ankara keçisi.



* Çocuk, geleceğin teminatı olduğundan ben çocuğumun iyi yetişmesini istiyorum. ( 2. si 1. sine göre daha özel)


* Kitap, insanın en iyi dostudur. ( genel)


* Bu kitabı arkadaşıma ödünç verdim. (özel )


* Eğitim- öğretim sadece okulda yapılmaz ( genel)


* Okulumuz, şehrin en eski binasıdır. (özel )





Eş Anlamlı Kelimeler

Yazılış ve okunuş bakımından farklı fakat anlamca aynı olan kelimelerdir. Bu tür kelimeler birbirlerinin yerini tutabilir. Anlamdaş kelimelerin birisi genelde yabancı kökenlidir. Örnekler: kıymet-değer, cevap-yanıt, sene-yıl, medeniyet-uygarlık, imkân-olanak, acele-ivedi, zelzele-deprem, yoksul-fakir, misafir-konuk, sınav-imtihan, yöntem-metot, mesele-sorun, fiil-eylem, kelime-sözcük, vasıta-  » Devamini Oku

Zıt Anlamlı Kelimeler

Anlamca birbirinin karşıtı olan kelimelerdir. Örnek: Siyah-beyaz, uzun-kısa, aşağı-yukarı, ileri-geri, var-yok, gelmek-gitmek, Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur. Eylemlerde de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu o eylemin karşıtı sayılmaz. Mesela “sevinmek” karşıtı sevinmemek değil “üzülmek”tir. Kelimeler arasındaki karşıtlık cümledeki kullanıma göre değişir.  » Devamini Oku

Mecaz Anlam

Mecaz Nedir ? (Özet) : Bir ilgi veya benzetme sonucu gerçek anlamından başka anlamda kullanılan söze mecaz, oluşan anlama da mecaz anlam denir. Mecaz Anlam Nedir ? Bir sözcüğün gerçek anlamından bütünüyle uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Başka bir deyişle bir kelimenin, gerçek anlamı dışında, başka bir kelimenin yerine kullanılması sonucu ortaya çıkan anlamdır. Bu kullanımda  » Devamini Oku

Yan Anlam

Temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlara yan anlam denir. Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır. Meselâ “göz” dendiğinde akla ilk gelen, kelimenin temel anlamı olan o  » Devamini Oku

Terim Anlam

Terim Anlam Bir bilim, sanat ya da meslek dalıyla ilgili bir kavramı karşılayan kelimelere terim denir. Terimlerin anlamları dar ve sınırlıdır. Örnek: "Ekvator" kelimesi tek bir anlama gelir ve tek bir nesneyi karşılar. Örnek: kök, mısra, muson. “yüklem, özne, kök, zarf”, dil bilgisi terimleri; “üçgen, daire, çap”, kelimeleri de geometri terimleridir. Teriml  » Devamini Oku

Gerçek Anlam

Gerçek Anlam = Temel Anlam Kelimelerin taşıdıkları ilk ve genel anlama gerçek anlam denir. Kelimelerin sözlükteki ilk anlamıdır. Kelimenin gerçek anlamı, herkesçe bilinen yaygın anlamıdır. Buna "temel anlam" da denir. Meselâ, “ağız” dendiğinde akla ilk gelen, organ adıdır. “göz” kelimesi de öyle. Gerçek Anlam Örnekleri: Soğuktan su boruları patlamış. Ayağında e  » Devamini Oku

Mecaz Anlam Örnekleri

Mecaz Nedir ? (Özet) : Bir ilgi veya benzetme sonucu gerçek anlamından başka anlamda kullanılan söze mecaz, oluşan anlama da mecaz anlam denir. Mecaz Anlam Nedir ? (Detay) : Bir sözcüğün gerçek anlamından bütünüyle uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Başka bir deyişle bir kelimenin, gerçek anlamı dışında, başka bir kelimenin yerine kullanılması sonucu ortaya çıkan anlamdır. B  » Devamini Oku

Deyim Anlam

DEYİM ANLAM Deyim, en az iki kelimenin kalıplaşarak yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan mecazlı sözlerdir. Kelimelerden biri veya her ikisi anlam kaybına uğrar. Bu sözlerle gönlümü almış mı oldun? Kendi düşüncelerinde ayak diriyordu. Korktuğu başına gelmiş, arabası bozulmuştu. Her gördüğüne dudak büküyordu. Senin yaptığın pire için yorgan yakmak. İki genç adam boğaz boğaza geldi. Olu  » Devamini Oku

Yakın Anlamlı Kelimeler

YAKIN ANLAMLI KELİMELER Yazılışı ve okunuşu farklı olan, anlamdaş gibi göründüğü hâlde birbirinin yerini tamamen tutamayan, yani aralarında anlam ayrıntısı bulunan kelimelerdir. Bunlar çoğunlukla Türkçe kelimelerdir. göndermek-yollamak, bezmek-bıkmak-usanmak, dilemek-istemek, çevirmek-döndürmek, söylemek-demek-konuşmak, eş-dost, hısım-akraba, bakmak-seyretmek, Kardeşim sana küsmüş.   » Devamini Oku

Kelimede Anlam

KELİME BİLGİSİ KELİME (SÖZCÜK) Cümlenin anlamlı en küçük birimlerine ya da tek başına anlamı olmadığı hâlde cümle içinde anlam kazanan anlatım birimlerine kelime denir. Kelime, insanlar arasında anlaşmayı sağlayan dilin anlamlı en küçük parçasıdır. Kelimelerin belirli bir düzen içerisinde bir araya getirilmesiyle anlaşma sağlanır. KELİMEDE ANLAM Kelimeler de dil gibi canlı varlıklardır. Sa  » Devamini Oku

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık

Resimleri

Sunumları

Henüz bu yazıya eklenmiş dosya (powerpoint,pdf,word) bulunmamaktadır.

Videoları

Henüz bu yazıya eklenmiş video bulunmamaktadır.
» Üstadlar Özel Bölümü
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
» Alt-Kültür Başlıklar

Çıkış yapmak istediğine emin misin?

Evet Vazgeç