Toplumdusmani.Net *
Yeni

Yazıyı Gönderen: zeus
Gönderilme Tarihi: Mon, 26-Oct-2009
Okunma: 3583 kez
Yazı Boyutu: 18.52 KB

Türk Halk Edebiyatı Kaynakları Nelerdir Ödevi..

Halk Edebiyatı Kaynakları

Halk Edebiyatının Kaynakları

Türk halk edebiyatı ürünlerini değişik kaynaklardan elde ediyoruz. Her ulus gibi Türk ulusununun da yazısı ve yazılı edebiyatı yokken, bugün edebiyat adı altında değerlendirdiğimiz ürünlerin görevlerini üzerine alan yaratmaları vardı. Bunlar çok uzunca bir süre sözlü kaynaklarla taşınageldiler. Bu ürünlerin yazıya geçirilmeleri aşağı-yukarı 7. yüzyıldır. Ağıtlar, kısaltılıp yoğunlaştırılarak mezar taşlarına; hakanların, ünlü kişilerin büyük işlerinin anlatıları ise anıtlara kazılarak halk yaşamının izleri halk edebiyatı ürünleriyle birlikte yazılı hale getirilmeye başlanmıştır.
Bu bakımdan, halk edebiyatının kaynaklarına eğildiğimizde yazılı ve sözlü olmak üzere iki kaynak karşımıza çıkar.

1. Sözlü Kaynaklar

Halk edebiyatının masal, tekerleme, ninni, mani, fıkra, bilmece, atasözü, beddua, vb. gibi sözlü ürünlerinin çok büyük bir bölümü özellikle ileri yaşlardaki insanlarımızdan elde edilen ürünlerdir. Bu yaşlı insanlar, dedelerinden, ninelerinden ya da anne-baba ve o çevredeki yaşlıkimselerden duyduklarıbu ürünleri yeni bir kuşağa aktarmada önemli bir kaynaktır. Halkbilim ve halk edebiyatıaraştırmacılarıbu yaşlıkaynaklardan derledikleri metinleri yazılıhale getirerek halk edebiyatıkaynağını zenginleştirirler. Ayrıca çeşitli yörelerimizde, radyo, gazete ve televizyon gibi görsel-işitsel iletişim araçlarının yaygın olmadığı dönemlerde, halkın başlıca eğlence ve bir anlamda da eğitim kaynağıolan bu ürünler anlatıcıve sorucularının, bugün sayılarıgiderek azalsa da, belleğinde yer etmiştir. Bu usta anlatıcıların yanısıra halk ozanları, özellikle de saz şairleri sözlü halk edebiyatı ürünlerinin günümüze taşınmasında başlıca kaynaklardır.

2. Yazılı Kaynaklar

Halk edebiyatımızla ilgili yazılı kaynaklar oldukça çeşitlidir. Şöyle bir sıralayacak olursak bunların başlıcaları şunlardır:
• Orhun Abideleri : Türk kültürü ve edebiyatıyla ilgili yazılı kaynakların en eskisini Türk gelenek ve adlarıkonusunda bilgiler taşıyan ve 8. yüzyılda dikilen Orhun Abideleri oluşturmaktadır.
• Divânü Lûgati't -Türk: Kaşgarlı Mahmud tarafından 1072 tarihinde yazımı tamamlanan bu sözlük, Türk halk edebiyatının değişik türlerinden örnekler taşıması bakımından önemli bir kaynaktır.
• Sûrnameler: Düğünlerden, şenliklerden, eğlencelerden, halk sporlarından sözeden çoğunlukla minyatürlü yazma yapıtlardır. Halk tiyatrosu, halk eğlenceleri yönünden zengin bilgi kaynaklarıdır.
• Menâkıpnâmeler, vilâyetnâmeler: Halk kültüründe eren ve evliya gibi üstün bir değeri olan SarıSaltuk, HacıBektaş-ıVeli, Yunus Emre, HacıBayram Veli, Mevlana gibi kişilerin yaşamlarını anlatan yapıtlardır.
• Falnâmeler: Gelecekten haber verme konusunda inanışları ve uygulamaları içine alan yazma yapıtlardır.
• Mesnevîler: Halk hikayeleri, fıkraları yönünden çok zengin kaynaklardır. Divan şairlerinin halk hikayelerini mesnevi şeklinde işlemeleriyle oluşmuşlardır.
Örneğin Mevlana'nın ünlü Mesnevisi, halk hikayeleri ve fıkralar bakımından çok zengin bir kaynaktır.
• Cönkler : Halk edebiyatımızın en önemli yazılı kaynaklarını cönkler oluşturmaktadır. Birer defter olan cönkler alttan yukarıya doğru, uzunlamasına açılan ve okuma-yazma bilen bir halk edebiyatı gönüllüsü tarafından düzenlenmiş kaynaklardır. Cönkler tek bir halk edebiyatı türü üzerine düzenlenmemişlerdir; tam tersine destanlar, koşmalar, ağıtlar, türküler, atalar sözü, maniler, fıkralar, masallar gibi halk edebiyatı ürünleri bakımından oldukça zengin ürünleri birarada bulundurmaktadır. Bu bakımdan, bu kaynaklarda halk edebiyatının bütün ürünlerini bulmamız olasıdır.



 

 

TÜRK  HALK  EDEBİYATI EL KİTABI

 

    Yazarlar :

·    M. Öcal OĞUZ

·    Metin EKİCİ – Mehmet AÇA

·    Mustafa ARSLAN – Dilaver DÜZGÜN

·    R . Bahar AKARPINAR

·    Gülin ÖĞÜT  EKER

·    Aktan Müge ERCAN

·    Tuba SALTIK  ÖZKAN

 

                   Grafiker Yayıncılık – Ankara 2006

 

 

      Halk edebiyatı kaynakları üzerine yaptığımız araştırmamızda ele aldığımız bu kitabımızda ilk göze çarpan özellik kolektif bir çalışma olmasıdır.Dokuz önemli halk bilimi araştırmacımızın bir araya gelerek hazırladığı bu çalışma, halk bilimine önemli bir kaynaklık yapar.Başka ülkelerde hemen her konuda ve sıkça karşımıza çıkan bu tarz bir ekip çalışması,ne yazık ki ülkemizde çok sık ve kolay gerçekleşememektedir. Bununla birlikte,bu kitap da çok  yazarlı bütün kitapların taşıyabileceği kimi dil,anlatım ve düşünce farklılıklarından ve kimi tekrarlardan büsbütün kurtulamamıştır.

     Geniş kitlelerle buluşabilen,dil ve anlatım bakımından çağını yansıtan ve hedef kitlesinin pratik anlamdaki sorularına cevap verebilen bir eser hazırlama beklentisi bu kitapta dikkate alınmıştır.Bu kitaptaki bilimsel verilerin ve yorumların  sunuluşunda,halk edebiyatı ile ilgili temel konuları merak eden aydın kitleler ile edebiyatı öğrenci veya öğretici düzeyinde bir meslek olarak benimsemiş olanlar dikkate alınmıştır.Bu nedenle, okuyucu bu kitapta bir yandan başka kaynaklardan da kolayca edinebileceği bilgileri topluca bulabilirken , diğer yandan aynı konuların neden-sonuç ilişkisi içinde ve dünyanın ulaştığı kurumsal birikiminden yararlanılarak ortaya konulan çağdaş ve özgün analizleriyle de karşılaşacaktır. 

 

Sonuç olarak, Türkiye’de nadir yapılan bir çalışma olması,her yaştan ve kesimden herkesin kolayca anlayabileceği,sade bir dil kullanılması ve halk bilimine dair her ayrıntının ele alınması bakımından bu kitap, alanında vazgeçilemez bir kaynaktır. 

Bu kaynağımızda halk edebiyatı şu başlıklar altında toplanmıştır  :

 

1_ Kaynaklar (Mehmet AÇA)

2_ Araştırmaların Tarihi (M. Öcal OĞUZ)

3_ Araştırma Yöntemleri (Metin EKİCİ )

4_Anonim Halk Edebiyatı (Mehmet AÇA - A. Müge ERCAN)

5_Aşık Edebiyatı (Dilaver DÜZGÜN)

6_Tekke – Tasavvuf Edebiyatı (R . Bahar AKARPINAR – M. ARSLAN)

7_Halk  Şiirinde Tür ve Şekil (Mehmet AÇA)

8_Gelenekten Geleceğe Halk  Edebiyatı (Gülin Ö. EKER )

 

KAYNAKÇA (Tuba SALTIK ÖZKAN)

EKLER

 

 

 

 


 100 SORUDA TÜRK  HALK EDEBİYATI 

  Prof. Pertev Naili BORATAV

  Gerçek Yayınevi - 1978

 

       Prof. Pertev Naili Boratav bu kitabında halk bilimine yüz soruda kaynaklık etmeyi amaçlamıştır.Adeta okuyucusuyla bir diyalog içerisindedir.Bunu soru-cevap yöntemiyle sağlamıştır.Böylece eserini daha okunur bir hale getirmiştir. Çünkü bu alanda hazırlanan klasik tarzda çalışmaların dışına çıkmış ve denenmemiş bir yöntemle okuyucunun ilgisini çekmeyi başarmıştır. 

      Yazarımız , sorup cevapladığı bu yüz soruda , halk edebiyatına dair merak edilen her konuya ışık tutmuş ve okuyucusunun bu konudaki isteğini tatmin edebişmiştir.Ayrıca kullandığı sade ve anlaşılır dille de okuyucuya kolaylık sağlamıştır.

      Eserde yer alan yüz soru ise şu konu başlıkları altında toplanmıştır :

 

1)              Giriş – Halk bilimi

2)              Aşık  Edebiyatı

3)              Destan ve Hikaye

4)              Meddahlık – Gerçekçi Hikaye Türü

5)              Masal – Fıkra

6)              Efsane

7)              Bilmece

8)              Atalarsözü – Alkış – Kargış

9)              Halk  Şiiri : Tekerleme – Türkü – Mani

10)       Seyirlik  Halk Oyunları

 

     


 

 

  TÜRK  EDEBİYATINDA İLK MUTASAVVIFLAR 

 Ord. Prof. Dr. FUAD KÖPRÜLÜ      

 Türk Tarih Kurumu Basımevi - 1993 

 

       Türk  Edebiyatının önemli isimlerinden Fuad Köprülü bu eseriyle de dünya çapında ses getirmeyi başarmıştır.Sadece Türk araştırmacıların değil,Türk halk edebiyatı üzerine araştırma yapan her milletten araştırmacıya kaynaklık edebilecek kapasitede bir eserdir.

      Fuad Köprülü İlk  Mutasavvıflar’ı Ahmed Yesevi ve Tesirleri , Yunus Emre ve Tesirleri olmak üzere iki kısma ayırmıştır.Türklerdeki halk tasavvuf edebiyatının nasıl başlayıp ne gibi sebep ve tesirler altında geliştiğini göstermek amacıyla iki büyük şahsiyetin hayat ve eserlerine geniş yer verilmiştir.Halk  edebiyatıyla ilgilenen herkesin ilk önce başvurması gereken bir kaynaktır.Çünkü halk edebiyatının temelini oluşturan iki önemli ismi inceler ve böylece tüm halk edebiyatı araştırmacılarına rehberlik eder.Fakat eserde kullanılan dil ve üslup,okuyucunun konuyu anlarken zorlanmasına sebep olabilir.Süslü anlatımlara ve eski söz kalıplarına çok yer verilmiştir.Bu da anlaşılırlığı güç kılmaktadır.Kitap içerisinde verilen örneklerin bir kısmında Osmanlıcaları da yer almaktadır.

      Usta yazarımız halk edebiyatının iki önemli ismi ile ilgili bilgileri şu ana başlıklar altında okuyucuya sunmuştur :

 

BİRİNCİ BÖLÜM : AHMED YESEVİ VE TESİRLERİ

1)Ahmed Yesevi’ye Kadar Türk  Edebiyatı

2)Ahmed Yesevi’nin Menkabevi Hayatı

3)Ahmed Yesevi’nin Tarihi Hayatı

4)Ahmed Yesevi’nin Halifeleri ve Tarikatı

5)Hoca Ahmed Yesevi’nin Eserleri

6)Ahmed Yesevi , Tesirleri ve Takipçileri      

 

İKİNCİ BÖLÜM : YUNUS EMRE VE TESİRLERİ

1)Yunus Emre’ye Kadar Anadolu’da Türk  Edebiyatı

2)Yunus Emre’nin Hayatı

3)Yunus Emre’nin Eserleri

4)Yunus Emre’nin Tesirleri ve Takipçileri


 

 HALK EDEBİYATI ARAŞTIRMALARI 1 – 2 

 Prof. Dr. Şükrü ELÇİN  

 Akçağ Yayınları – Ankara 1997

 

    

       Prof. Dr. Şükrü Elçin,yeterli halk edebiyatı kaynağının bulunmadığı düşüncesiyle ve bu eksikliği gidermek amacıyla , yazarların dergi köşelerinde dağınık halde bulunan ve çoğu zaman kendilerinin bile arayıp bulamadıkları derleme ve araştırmaları bir araya getirmiştir.Eser , tüm bu makalelerden ve dergi yazılarından oluşmaktadır.Tüm bu makaleler 2 cilt olarak toplanmıştır.İçerisinde halk edebiyatına dair her konuda bilgi bulabileceğiniz , yararlı bir kaynaktır.

      1.cildin başında yazar , makalelere yer vermeden önce halk edebiyatına kısa bir giriş yapmış ve halk edebiyatı eserlerini anonim ve ferdi eserler olmak üzere iki ayrı başlık olarak incelemiştir.Bu kısımda nesir , nazım , ve halk tiyatroları hakkında kısa bilgiler vermiştir. Yazar bu bilgileri verirken sade ve yalın bir dil kullanmaya özen göstermiştir.Böylece kitap ,anlaşılır bir dille okuyucuyu halk edebiyatı dünyasına çekmeyi başarmıştır.

     

 


 

HALK EDEBİYATI ANTOLOJİSİ

 SADETTİN  NÜZHET  ERGUN 

 İstanbul Devlet Basımevi - 1938

 

     

      Halk edebiyatı araştırmacılarına kaynaklık edebilecek diğer bir eser de Sadettin Nüzhet Ergun’un Halk Edebiyatı Antolojisi’ dir.Halk şiirlerinin derlendiği nadir bir çalışmadır.İçerisinde halk şiiri konusunda önemli eserler vermiş bütün şair ve ozanlarımıza yer verilmiş , hepsinden örnekler sunulmuştur.Verilen her örnekle birlikte şair ve eseriyle ilgili kısa ve temel bilgiler verilmiştir.

      Bu eser , derli toplu bir ‘Halk Edebiyatı Antolojisi’ bulunmayışı yüzünden öğrencinin bu alan hakkındaki bilgi eksikliğini karşılamak amacıyla hazırlanmıştır.

      Yazar , halk edebiyatını üç bölümde incelemiştir.İlk bölümde 16.yy’dan günümüze kadar yetişen saz şairlerinin şiirlerinden örnekler vardır.İkinci bölümde mutasavvıf halk  şairlerinin en meşhurlarından parçalar gösterilmiştir.Son bölümde ise şifahi halk edebiyatından bazı örnekler bulunmaktadır.

 




Halkçılık

HALKÇILIK : Cumhuriyetçilik ve Milliyetçilik ilkelerinin dogal sonucudur. Halkçilik ulusu olusturan çesitli toplumsal gruplar arasinda esitligin saglanmasi, ayrim yapilmamasi, yasalardan ve hizmetlerden esit olarak yararlanilmasini öngörür. Halkçilik, bir milleti olusturan çesitli meslek ve toplumsal gruplari içinde bulunduran insanlarin, halk tarafindan halk içinde yönetilmesi. Halk, bir ül  » Devamini Oku

Tanzimat Dönemi Edebiyatı

Tanzimat Dönemi Edebiyatı (1860-1869) Türk toplumunda, 1860-1896 yılları arasındaki edebiyat etkinlikleri, "Tanzimat edebiyatı" adı altında toplanır. "Batılılaşma" olgusunu gerek basın, gerek edebiyat yapıtları aracılığıyla yaygınlaştırmaya çalışan Tanzimat dönemi yazarları, Batı şiir, roman ve tiyatrosundan oldukça etkilendiler. Bu etkilenmeler, özellikle çeviri yoluyla gerçekleşti. Tanzimat   » Devamini Oku

Dini Tasavvufi Halk Edebiyatı Türk Şiiri

Horasan’dan Ahmet Yesevi’ye bağlı erenlerin Anadolu’ya gelmeleriyle başlayan tasavvuf akımı, Anadolu’ daTasavvuf Edebiyatının doğup gelişmesini sağladı. İslam dininin ve yapılan ibadetlerin daha kolay anlaşılması amacıyla tekke çevrelerinde, halkın her kesiminin anlayabileceği şiirler söylenmeye başlandı. Zamanla bunlar gelişerek ”dini-tasavvufi Türk şiir” gelen  » Devamini Oku

Halk Oyunu

Halk Oyunu (Özet) : Halk oyunları, “Ait olduğu toplumun kültür değerlerini yansıtan; bir olayı, bir sevinci, bir üzüntüyü ifade eden; kökeni din ve büyü ile ilgili (majik ve kültik) olan; müzikli (bir müzik aleti eşliğinde veya müzik aleti olmaksızın, el , ayak gibi organlarla tempo tutarak) olarak, tek kişi veya gruplar halinde icra edilen; ölçülü ve düzenli hareketlerdir.” Halk Oyun  » Devamini Oku

Anonim Halk Şiiri

Anonim halk şiir geleneği, Orta Asya'daki sözlü edebiyatın devamıdır. Söy­leyeni belli olmayan ürünlerden oluşan bu şiir geleneği, halkın ortak duygu ve düşüncesini yansıtır. Anonim halk şiirinin başlıca özellikleri: Anonim halk şiiri ürünleri, ağızdan ağıza dolaşan ortaklaşa ürünlerdir. Bu yüzden ilk doğdukları andaki biçimleri ve özleri zamana ve yöreye göre değişebilir. Anonim ürünlerin de  » Devamini Oku

Halk Edebiyatı Genel Özellikleri

HALK EDEBİYATI GENEL ÖZELLİKLERİ Halk edebiyatı, halk arasında yetişen kimselerin İslamlıktan önceki Türk edebiyatı geleneklerini sürdürerek meydana getirdikleri sözlü bir edebiyattır. Bu edebiyat, okumamış halk tabakası arasında bugüne kadar sürüp gelmiştir. Halk edebiyatının başlıca özellikleri şu noktalar üzerinde toplanabilir: a. Dil, halk arasında kullanılan konuşma dili  » Devamini Oku

Marmara Bölgesi Halk Oyunları

Hora : Bu oyun Bar ve Halaylar gibi el ele ya da kol kola tutuşularak disiplinli bir biçimde ve dizi halinde oynanmaktadır. Genellikle Trakya’da, kısmen de Marmara’nın doğu ve güneyinde görülen bir oyun türüdür.Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Çanakkale... Karşılama : Karşılama iki kişinin karşılıklı durarak oynadıkları bir oyun biçimidir. Çiftlerin karşılıklı olarak toplanmalarıyla b  » Devamini Oku

Masal ile Halk Hikayesi Arasındaki Farklar

Halk Hikayesi ve Masal Arasındaki Farklar : 1. Masallar nesir halk hikayeleri manzum,nesir karışıktır. 2. Masal olağanüstü olaylar ve kişiler üstüne kurulur,halk hikayeleri olayları ve kişileri ise hayattan,zamandan alınmıştır. 3. Masallarda aşk ,ölüm,hasret,yoksunluk ya da haksızlık temaları üzerinde fazla durulmaz. 4. Masalda milli ve dini motifler buunmaz,halk hikayelerinde ise milli ve din  » Devamini Oku

Dini Tasavvufi Halk Edebiyatının Genel Özellikleri

Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatı İslâmiyet’in ve Tasavvufun etkisiyle ortaya çıkmıştır. İslâmiyet’in kökleşip yayılmasında büyük etkisi olan tasavvuf, zamanla edebî eserlerde de işlenmiş, din ve tasavvuf, edebiyat aracılığıyla yayılmaya çalışılmıştır. Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatına Tekke edebiyatı da denir. Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatında asıl olan sanat yapmak değil, dinî-tasavvufi düş  » Devamini Oku

Destan ile Halk Hikayesi Arasındaki Farklılıklar

Destan ile Halk Hikayesi Arasındaki Farklılıklar : 1. Destanlar daha çok kahramanlık konusunda yazılmıştır. Tüm milleti ilgilendiren olaylar konu edilir. Halk hikayelerinde kahramanlık konusu çok az işlenmiştir. Halk hikayelerinde ise en çok aşk konusu işlenmiştir. 2. Destanlardaki manzum kısımlar halk hikayelerine göre daha fazladır 3. Halk hikayelerinde anlatımlar nesirle (düzyazıyla),   » Devamini Oku

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık

Resimleri

Sunumları

Henüz bu yazıya eklenmiş dosya (powerpoint,pdf,word) bulunmamaktadır.

Videoları

Henüz bu yazıya eklenmiş video bulunmamaktadır.
» Üstadlar Özel Bölümü
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
» Alt-Kültür Başlıklar

Çıkış yapmak istediğine emin misin?

Evet Vazgeç