Yazıyı Gönderen: zeus
Gönderilme Tarihi: Sat, 26-Nov-2011
Okunma: 19464 kez
Yazı Boyutu: 6.56 KB

Reklamlar
Sonuç : Hiçbir ilgili yazı bulunamadi..

Sesli Harfler

ÜNLÜ ( Sesli ) HARFLER :


Tek başına okunup, hece olabilen ve ünsüz harfleri seslendirmemize yardımcı olan harflerdir. Bunlar : " a, ı, o, u, e, i, ö, ü " dir.
Sesli harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
a) İnce sesliler: e, i, ö, ü
b) Kalın sesliler: a, ı, o, u


BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU KURALI


Türkçe sözcüklerin ilk hecelerindeki sesli harf kalın sesli ise diğer hecelerindeki sesli harfler de kalın olur. İlk hecedeki sesli harf ince ise diğer hecelerdeki sesli harfler de kalın olur.
Kısacası sözcüğün tüm sesli harfleri ya kalın, yada ince sesli olmalıdır. Bu kurala Büyük Ünlü Uyumu Kuralı ( BÜUK ) denir.
Bu kural Türkçe'yi öteki dillerden ayıran temel bir kuraldır.

ÖRNEK 1: " Çocuklarımız "
sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " o, u, a, ı, ı " dır. Bu harflerin tümü kalın seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

ÖRNEK 2: " Temizlikçi " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " e, i, i, i " dir. Bu harflerin tümü ince seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.


ÖRNEK 3: " Matematik " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " a, e, a, i " dir. Bu harflerin iki tanesi kalın, iki tanesi de ince seslidir. Bu sözcükte kalın ve ince sesli harfler bir arada bulunmaktadır. Dolayısı ile bu sözcük BÜUK'na uymaz. Türkçe bir sözcük değildir.


BÜUK'na AYKIRI DURUMLAR


1. " anne, kardeş, elma, kale, helva, hangi " gibi bazı sözcükler BÜUK'na uymadıkları halde Türkçe sözcükler olarak kabul edilirler. Bu sözcükler, zaman içinde değişikliğe uğrayarak BÜUK'na uymaz hale gelmişlerdir. Bu sözcüklerin esasları BÜUK'na uymaktadır.


































Şimdiki hali



Esası



Anne



Ana


KardeşKardaş
ElmaAlma
KaleKala
HelvaHalva
HangiKangı



2. Türkçe'de sözcüklere eklenen ekler, eklendikleri sözcüğün son hecelerine uyarak BÜUK'nı korurlar. Ancak bazı ekler, eklendikleri sözcüğün son hecesine uymayarak, sözcüğün BÜUK'na olan uygunluğunu da bozar.

ÖRNEK: - (i)yor :
İçiyor, geliyor, biliyor, dinlemiyor, söylüyor...
-ken : Yaparken, koşarken, yazarken, okurken, dolaşırken...
-ki : Akşamki, sabahki, okuldaki, yoldaki, onunki...
-leyin : Akşamleyin, sabahleyin...
-daş : Meslektaş, gönüldaş...
-(i)mtrak : Ekşimtrak, yeşilimtrak, mavimtrak...


3. Bazı bileşik sözcükler BÜUK'na uymazlar.
ÖRNEK:
Hanımeli, Karadeniz, Atatürk, İlkokul, Güzelyurt, Taşkınköy...

*** Yabancı kökenli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Bileşik sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Tek heceli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
ÖRNEK: saz, dört, sert, bal, ev, yel, sel, yol,ak...





Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..


  Puanı : 0.0 / 10 | Oy : 0 kişi | Toplam :

Bu yazıya puan ver..
» Üstadlar Özel Bölümü
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
» Alt-Kültür Başlıklar
Bi soru sor
İletişim