Hititler,Hitit Devleti,Hitit Uygarlığı

Tarih:  Sat, 12-Dec-2009
Makale: Eski Toplumlar

 HİTİTLER, HİTİT DEVLETİ, HİTİT UYGARLIĞI

Hitit Sanatı

 

 

Büyük krallık dönemi, MÖ.14.yy (Louvre Muzesi)Alacahöyük, Boğazköy, Bitik, Karaoğlan, Dündartepe, Karahöyük örenlerinde, Erken Tunç Çağı tabakalarının üzerlerinde kalın bir yangın izi vardır. Ahlatlıbel ve Etiyokuşu örenlerinde Erken Tunç Çağından sonra yerleşme görülmez. Alişar'da ise yalnız Akropolde yaşam devam etmiştir.

Yani Anadolu 2000 yılına  doğru büyük bir saldırıya ve istilaya uğradı. Bilinmeyen bir sebepten Hind-Avrupa boyları Anadolu'ya göç etmişlerdi. Bunlar Hititlerdi.  

 

Hititler kendilerini "Nesili" yani nesice konuşanlar adını vermişlerdir. Yaşadıkları Anadolu topraklarını "Hatti Ülkesi", oturanlarına ise "Hattilili" diyorlardı.

Hititler yeni yurtlarında, kendilerinden daha gelişmiş bir uygarlığa sahip Hattilerle kaynaşmışlar, onların tanrılarını, mitolojilerini benimsemişler, kullandıkları isimlere sahip çıkmışlardır.

 

İlk Hitit izlerine Kültepe/Kaniş/Neşa' da  rastlanır. Burada bulunan ve Hitit izlerini taşıyan Asurca metinler XIX. Yy. tarihlenir.

 

Hititlerin Keşfi

yazılıkaya, texier-1839
Yazılıkaya Kabartmaları, C.Texier-1839

Boğazköy arşivleri bulunmadan önce de Mısır, Babil, Asur ve İncil kaynaklarından, Hititlerin varlığı biliniyordu.

 

İngiliz bilgin A. H. SAYCE, 1880'de Bible Arkeoloji Derneği önünde okuduğu bildirisinde, Anadolu'daki hiyeroglifli kaya kabartmalarının ve onlara benzeyenlerinin Hititlere olduğunu ve bütün Anadolu'nun Hitit ülkesi olduğunu açıkladı.

*İngilizCharles Texier 1839'da Yazılıkaya'yı keşfetti

*Alman Carl Humann, Yazılıkaya ve Boğazköy kabartmalarının kalıplarını çıkardı. ( Bergama Zeus                 Sunağını keşfeden demiryolu mühendisi)                          

*British Museum Kargamış'ta (1879), Almanlar Zincirli'de (1888 ve 1892) kazılar yaptılar.

*1887'de Orta Mısır'da Tell El-Amarna'da bulunan bir tablet, Hitit Büyük Kralı Şuppiluliuma'nın IV. Amenophis'e  tahta çıkışı ile ilgili tebrik mektubuydu. Ve Hititçe idi.

*Alman Dr. Hugo Winekler 1906'da Boğazköy kazılarına başladı. İlk yıl 10 bin den fazla çivi yazılı tablet bulundu. Ve Dünyanın ilk yazılı antlaşması, Kadeş Barış Antlaşması. Bunlar Akkadca ve Hititçe idiler. Boğazköy'ün yani Hattuşa'nın Hatti Ülkesinin başkenti olduğu anlaşıldı.

*Hitit dilini 1917'de Hrozny çözdü.

Hitit Beylikleri Dönemi

HİTİT BEYLİKLERİ DÖNEMİ (2000-1700)

asur ticaret kolonileri

2000-1700 yılları arasını Hititler, göç, istila, kaynaşma, kendilerini kabul ettirme uğraşısı içinde geçirmişler ve küçük beylikler kurarak yörelerine hakim olmuşlardır.

Bu dönemin en ilginç özelliği, Asurlu tüccarların Anadolu içlerinde ticaret sömürgeleri kurmuş olmalarıdır. (1900-1800)  Bunlardan Neşa ve Hattuş/Boğazköy karumlarının yerleri tesbit edilmiştir. Ticaret eşya değiştirme yoluyla yapılıyordu. Anadolu'dan ucuz bakır alıyor karşılığında kalay ve kumaş veriyorlardı. Yollar bozuk
olduğu için taşıma aracı olarak eşek kullanılıyordu.


Kaniş/Kültepe Karum'u temsili resmi.

Asurlu tüccarların kervanları

SANATbeylikler dönemi, gaga ağizlı kap

Hatti sanatının etkisi sürüyordu. Çok renkli seramikler ve geometrik desenler ortaya çıktı.

Tanrıya içki sunmak (Libation) için kullanılan ve Ryton denilen, aslan, boğa, koç şekilli Boğa biçimli törensel kaplar (Rhyton), Böğazköy, İÖ.16.yy., pişmiş toprak, h: 90 cm. Fırtına Tanrısının iki boğasını betimliyorlar (Ana. Med. Mz.)seramik eserler, uzun gagalı, yüksek kulplu kaplar ürettiler.

Kültepe'de orthostadlar, Konya-Karahöyükte muazzam kent duvarları ve büyük bir saray bulundu. Bu sarayda bir banyo odası ve pişmiş topraktan küvet ele geçti.

Temelleri taş, duvarları kerpiçten çok odalı evlerde oturuyorlardı. Sokakları taş döşeliydi ve kenarlarında su tahliye olukları vardı. Bu devre ait Kültepe evlerinde erzak büyük küplerde saklanıyordu. Üzüm salkımı biçimli
kandillerle aydınlanma sağlanıyordu.

Nimet Özgüç,  Acemhöyük'te Anadolu'nun en büyük sarayını ortaya çıkardı. Henüz 40 odası kazıldı.

acemhöyük, yeşilova
Acemhöyük, Büyük saray kalıntıları Yeşilova-Aksaray

Eski Krallık Dönemi

ESKİ KRALLIK DÖNEMİ (1660-1460)

 

Beyliklerin birbirleriyle yaptıkları savaşlar sonunda Hattuşa'da Eski Hitit Krallığı kuruldu. Bu krallığın kurulmasına dışarıdan gelecek yabancı güçlerin tehdide etkili olmuştur.

Bu dönem 11 kral gördü.

*I. Hattuşili (1660-1630) Hitit İmparator Kurucusu.

[title]Büyük Krallık[/title]

BÜYÜK KRALLIK ( 1460-1190)

 

*II. Tuthaliya (1460-1440)

Büyük Krallığın kurucusudur.  Yazılı kaynaklara göre, I. Hattuşili, I. Murşili ve I. Şuppiluliuma ile birlikte Hititlerin dört büyük kralından biridir. Kurban törenlerinde bu dörtlünün heykellerine kurban sunulurdu.

*I. Şippiluliuma (1380-1345) 

İdaresinde Hititler en parlak dönemlerini yaşadılar. Babil ve Mısır'la birlikte döneminin üç büyük devletinden biri oldular. Şu ünlü Mısır Fravunu Tutankamon ölünce, genç yaşta dul karan karısı I. Şippiluliuma'ya bir mektup göndererek hem tahtını güçlendirmek hem akraba olmak istemiştir. "Kocam öldü, bir oğlumda yok, Senin ise bir çok oğlun olduğu söyleniyor. Sen oğullarından birini bana gönder, o benim kocam olacak, Mısır'ı idare edecek."

II. Ramses

*Mutavalli (1315-1282)

Hiti İmparatorluğunun en büyük ve en başarılı krallarından biridir.

II. Ramses'in krallığı döneminde (1290-1224) Mısır'la savaştı.

Kadeş (Kuzey Suriye) Meydan Savaşı 1286 tarihinde yapıldı. Bu savaşla ilgili bilgiler Karnak, Luxor, Abydos, Ramasseum tapınaklarının duvarlarında kazılıdır.

Ramses 20 bin kişilik orduyla, Mutavalli 35 bin asker ve 3500 savaş arabasıyla Kadeş yakınlarında karşılaştılar. Mısır ordusu darmaduman oldu. Ramses canını zor kurtardı. Mısır yazılı kaynakları, Hititlerin casusluk ve haber alma teşkilatının mükemmel, ani baskın taktiklerinin ustalıklı olduğunu yazarlar. Bu savaş sonucu Ramses geri çekilmiş, Hititler şam'a kadar dayanmış ve bu bölgeyi talan etmişlerdir. Suriye ve Amurru devletlerinde Mısır egemenliği sona erdi. Hitit egemenliğine girdiler. kadeş barış antlaşması

 

*III. Hattuşili (1275-1250) , KADEŞ BARIŞ ANTLAŞMASI

II. Ramses'le geciken barış antlaşmasını yapan kraldır.

Kadeş Barış Antlaşması 1269 tarihinde yapıldı. Tarihteki ilk barış antlaşmasıdır. Bu antlaşmanın bir kopyası Boğazköy/Hattuşa'da bulundu. İst. Ark. Mz. de sergilenmektedir. » »»»

Antlaşma metninde, iki kralın isimleri, soy ağaçları, dostluk ilişkileri, şahit olarak Hitit ve Mısır tanrılarının çağrılması, antlaşmayı bozacak olana lanet, koruyana mutluluk dilekleri yer almaktadır.

Rahip olarak yetişen III. Hattuşili, bir Huri rahibinin kızı olan eşi Puduhepa ile birlikte dini siyasete alet edince, İmparatorluk çöküş sürecine girdi.

 

IV. Tuthaliya (1250-1220)

hitit karabel anıtıParlak bir dönem geçirdi. Kendini "Evrenin Kralı" olarak anan ilk Hitit hükamdarıdır.

Assuva ülkesine iki akın yaptı. 10 bin tutsak, 600 at koşulu araba elde etti. Bu zaferin anısına, İzmir Kemalpaşa yakınlarındaki Karabel Kabartmasını yaptırdı. Assuva, Batı Anadolu'dur. Romalılar Döneminde dahi İzmir-Efes yöresine Asia deniliyordu.

Taruişa ülkesi için, Vilusa Prensi Alaksandu ile saldırmazlık ve dayanışma anlaşması yaptı.

Taruişa; Troia, Vilusa ise İlios 'dan başkası olamaz. Homeros Troia kralı Priamos'un oğlu Aleksandros'tan bahseder. Bu da anlaşmayı imzalayan Vilusa prensi Alaksandu idi. Hitit metninin tarihlendirmesi Troia VIh dönemine denk gelir.

IV. Tuthaliya, Alasia/Kıbrıs sefer yapıp ele geçirdi. Altın ve bakır ile ödenecek vergiye bağladı.

IV. Tudhaliya döneminde Hitit sanatı doruklarına çıkmıştır. En bol ve en güzel kral betimlemeleri bu kralındır. Yazılıka'da iki kabartması birde heykelinin kaidesi bulundu.

Hitit Karabel kaya kabartması

Kemalpaşa-Torbalı yolunun 6. Km.de

 

II. Şuppiluliuma (1200-1190)

Son Hitit hükümdarıdır.

"Deniz Kavimleri" /" Kuzey Kavimleri" denen istilacılar, Anadolu'yu ele geçirdiler. İç kargaşalarla zayıflayan Hitit Krallığı son buldu.

hitit
büyütmek için haritaya tıklayın

                               HİTİT KRALLARI

 

          ESKİ KRALLIK                                                                 BÜYÜK KRALLIK

           Pithana        (18.yy.)

          Anitta           (18.yy.)

          Labarna       (1680-1650)

I. Hattuşili      (1660-1630)                                           II. Tuthaliya     (1460-1440)        

I. Murşili         (1630-1600)                                           I.Arnuvanda    (1440-1420)

      I. Hantili          (1600-1570)                                          II. Hattuşili        (1420-1400)

      I. Zidanta         (1570-1560)                                          III. Tuthaliya     (1400-1380)

         Ammuna       (1460-1540)                                          Şappiluliuma     (1380-1345)

      I. Huzziya         (1540-1535)                                          II. Arnuvanda   (1346-1345

      Telipinu             (1435-1510)                                          II. Murşili         (1345-1315)

      Alluvamna         (1510-1500)                                          Mutavalli          ( 1315-1382)

      II. Hantili           (1500-1490)                                          III. Murşili        (1382-1275)

      II. Zidanta         (1490-1480)                                          III. Hattuşili       (1275-1250)

      II. Huzziya        (1480-1460)                                           IV. Tuthaliya     (1250-1220)

                                                                                               III. Arnuvanda   (1220-1200)

                                                                                              II. Şuppiluliuma  (1200-1190)

[title]Hititlerde Yaşam,Yazı,Tanrılar[/title]

HİTİTLERDE YAŞAM

HİTİTLERDE YAŞAM

hitit sanatı

Halkın başlıca geçim kaynağı tarımdı. Hayvancılık da yapılıyordu. Ticaret yaparak zengin olanlarda vardı.

Hititler; Babil, Amurru, Ugarit, Arzawa ülkeleriyle ticaret yapıyorlardı.

Arpadan bira, üzümden şarap yapıldığını anlatan bir çok tablet bulundu.   

Ulaşım ve ticaret dört tahta tekerlekli öküz arabalarıyla,

Altın Diadem, Alacahöyük, Eski Tunç Çağı, çapı: 19.2 cm

eşek ve katırlarla sağlanıyordu.

Yolların bakımı yerel yönetimlerce yapılıyordu.

Gümüş çubukları ticarette para yerine kullanıyorlardı.

YAZI

Çivi yazısında, Akkadça ve Sümerce yazı işaretlerini aynen almışlardı. Diplomasi lisanları Akadca idi.

Hititler yazılarını kil tablet, yani toprak levhacıklar, tahta, gümüş ve bronz levhacıklar üzerine yazarlardı. Hattuşaş Büyük Tapınağında ele geçen bir kil tablette; “19 kil tablet, 33 tahta tablet yazıcısı” ndan bahsedilir. Hattuşaş’ta Sfenks Kapısı yanında Peter Neve 24x35 cm. bronz bir tablet bulmuştur. Ünlü Kadeş antlaşmasının Hititçe metni gümüş tablet üzerine yazılmış. Ama ele geçmedi.

Tabletler, duvar boyunca uzanan, tahta raflar içinde dizili dururlardı.  Günümüz kütüphaneleri gibi.

Tabletlerde; Hitit kanunları, devletler arası antlaşma ve yazışmalar, kral yıllıkları, dini tören kuralları, fal metinleri, edebi metinler ve mektuplar yazılıdır.

hititler

 

 

 

 

 

 

 

 




Pişmiş toprak zarf ve mektubu. Zarf kırılmış mektup gözüküyor. Zarfın dışında
silindir mühürün izleri görülüyor. (And. Med. Mz.)


KİŞİLİK HAKLARI

İnsan yaşamına ve kişilik haklarına büyük önem vermişlerdir. Krallık topraklarında herkes dininde ve dilinde serbestti.

Aşağılayan ve acımasız cezalar uygulamazlardı. İşkence tasvirlerine hiç rastlanmamıştır.

Ölüm cezaları büyü yapanlarla krala karşı gelenlere veriliyordu. Kralın ölüm cezasını kaldırma yetkisi vardı.

Kölelerin bile hakları vardı. Özgür bir kadınla evlenebiliyorlar, kadınlar özgürlüklerini kaybetmiyordu. Başlık parası zorunluydu. Ayrılsalar bile çocuklar paylaşılırdı. Köleler parasını  ödeyerek özgür kalabiliyordu.

EVLİLİK

hitit sanatı
Kutsal Evlilik sahnesi, Bitik Vazosundan ayrıntı. MÖ. 1600'ler (Eski krallık Dönemi) Damat gelinin duvağını açıyor ve ona içki sunuyor. "Yüzgörümü anı" (And. Med. Müz.) Bitik Ankara yöresindedir.

Anadolu’da Hititlerden itibaren Anaerkil düzen yerini ataerkil düzene bırakmıştır.

Kardeş ilişkileri ve evliliği çok kötü karşılanırdı Ensest ilişkinin cezası ölümdü.

 

Kadınla erkek eşdeğerdi. Ayrım yapılmazdı. Harem sadece sarayda vardı . Halk arasında çok eşlilik geleneği yoktu. Kraliçenin de yetkileri krala yakındı.

 

Evlenecek erkek kızın babasına Kuşata denilen başlık parası verirdi.

Erkek evlilikten vazgeçerse parayı geri alamazdı.

Evlendikten sonra kadın zina yaparsa cezası ölümdü.

Evli erkek zorla birine sahip olursa cezası ağırdı ama kadının evinde yakalanırsa ceza yoktu.

Hititlerde boşanma ve veraset kanunlarıda ele geçmiştir.

Tabletlere göre aile en az 8-10 kişiden oluşuyordu.

DEVLET YÖNETİMİ

hitit kartalıBüyük Kral aynı zamanda baş komutan,baş rahip, baş yargıç görevlerini yürütüyordu.

Kral, kraliçe, veliaht sonra baş mesedi (kral sözcüsü) gelir. Baş mesedi, kralın kardeşi veya veliaht olmayan oğlu olurdu.

Kral aldığı kararı Pankus denen soylular meclisine onaylatmak zorundaydı. Bu ilk kez Hititlerde uygulanmıştır. (Meşrutiyet)

 

Kral sarayında çeşitli yetkilere sahip devlet erkanı, katipler, rahipler, şarkıcılar, müzisyenler de yaşardı.

 

Kraliçelik hakkı kral ölse bile ölünceye kadar devam ederdi. Eskisi ölmeden yenisi kraliçe olamazdı. Yani tecrübeye önem verirlerdi. Alacahöyük sfenksli kapısındaki Hitit Kartalı

ASKERLİK

hititler Hititlerde herkes askerlik yapmakla görevli idi.

Savaş arabalarında biri sürücü, ikisi okçu üç savaşçı bulunurdu.

Askerler; ok, mızrak, kalkan, balta, topuzla savaşırlar, bellerinde kamaları olurdu.

Kale komutanları vali olarak görev yapıyorlardı.

Orduda binbaşı, yüzbaşı, onbaşı gibi rütbelerin olduğunu biliyoruz.

Askerler; “Piyade Askerleri, “Araba Savaşçıları”, “jandarma askerleri”, “istihkam askerleri”,  “deneyimli askerler” gibi sınıflara ayrılırlardı.

 

 

Kargamış buluntusu, İki savaşçı kabartması. Bazalt, h: 130 cm. MÖ.IX. yy.

(Ana. Med Müz. )

 

HATTİ ÜLKESİNİN BİN TANRISI

 

idol

Ana Tanrıça, fildişi, Y: 9.3 cm. Kültepe, İÖ. XVIII.yy

Hitit tabletlerinde uzun tanrı listelerine rastlanmıştır.

 

Bin tanrılı olmalarının sebebi, işgal ettikleri ülkelerin tanrılarını da kabul etmeleridir.

 

Dini bayramlara tanrılara şarap, bira, alkollü içecekler sunuyorlardı

 

Din ve Mitoloji konularında Hatti ve Hurri etkisi altında kalmışlardır. Mezopotamya kaynaklarından esinlenmişlerdir.

 

Teşup – Gök Tanrısı. (Fırtına Tanrısı ) Baş tanrının  sembolü boğadır. Metinlerde ve sanat eserlerinde dağlar üzerinde durur.  

.            Hititler dağları kutsal sayar ve taparlardı.

Arinna- Güneş Tanrıçası. Baş tanrıça. Hepat/Kupaba/Kybele Yazılıkaya’da panter üzerinde durur. Adaletin Koruyucusudur.

             

Bu iki tanrı birbirlerine eş idiler. Bütün tasvirlerde koca sağda. Karısı solda durmaktadır. Bu gelenek günümüzde devam etmektedir. Kraliyet aileleri bu şekilde dururlar.

 

Tapınaklarda;

“Tanrı Anası” (baş rahibe), “Tanrı kız kardeşi” (tapınak dansçıları), “Sir” (tapınak şarkıcısı), Kar,Kid (tapınak fahişesi) bulunurdu.

ana tanrıca
Ana Tanrıça Hasanoğlan idol, 3. bin yıl sonu, h:24.4 cm. gümüş, altın(Ana. Med. Müz.)

[title]Güneş Kursları,İkonografi,Mühürler,Seramik Sanatı[/title]

GÜNEŞ KURSLARI ve İKONOGRAFİ

Güneş kursları ve hayvan şekilli alemler, bir sopanın ucuna takılarak, rahipler tarafından törenlerde taşınırlardı.

 

Güneş Kurslarının ortasında duran boğa, geyik, aslan gibi hayvanlar tanrıların sembolleri veya taptıkları hayvanın heykelciğiydi . Boğa en büyük tanrı olan Gök Tanrısının sembolüdür.

Kursu çevreleyen yuvarlak kainatı, etrafından ışınlar çıkması güneşi, ortasındaki hayvan bir tanrıyı, sallandıkça ses çıkaran küçük çembercikler yıldızları, …. Kral alemlerinin hepsi bir çift boğa boynuzu  tarafından taşınmaktadırlar.

güneş kursuTunç güneş kursu, Alacahöyük, MÖ. 2100-2000 (Ana. Med. Müz.)

torensel sembolAlacahöyük, İÖ.3. bin yıl ikinci yarısı, h:24 cm, dövme ve dökme tekniğiyle tapılmıştır.(Ana. Med. Müz

dinsel alemAlacahöyük, MÖ.2100-2000, h:23 cm.tunç (Ana. Med. Müz.)

sistrumHoroztepe, İÖ.3. bin sonu, h:25.5 cm,tunç (Ana. Med. Müz.)

Güneş Kursları; Dinsel Alem, Törensel Sembol, Sistrum gibi adlarla da anılır

hitit sanatı
Hattuşa/Boğazköy, Kral kapısı tanrı kabartması, İÖ. 14.yy. Y:200cm. (Ana. Med. Müz.)

Kabartmalarda; Tanrılar ve krallar, bir kolları öne uzatılmış, öteki elleri göğüs hizasında yere paralel durumdadır. (soldaki resim)Tanrıça ve kraliçeler, bir kol tam öne, diğeri öne uzatılmış ve yukarı kıvrılmış durumdadır. (sağdaki resim)

Bütün figürlerde eller yumruk şeklinde sıkılıdır.

Krallar tanrılara ibadet ediyorsa, iki elleri yumruk biçiminde birleşmiş ve yüz hizasındadır.

 

Tanrılar ve krallar hep bıyıksız betimlenmiştir.

Hitit kabartmalarında figürler genellikle yandan resmedilmiştir.

 

Hitit çağında insan figürü, görüldüğü gibi değil en ideali düşünülerek yapılırdı.

TANRICA
Kargamış/Kültepe, İÖ. IX. yy. Y: 90 cm. bazalt kabartma. Kubaba törenine katılan kadın
IV. Tuthaliya
Ugarit buluntusu, Kral IV. Tuthaliya'ya ait mühür baskısı (MÖ.1250-1220)
YAZILIKAYA
Yazılkaya ana sahne çizimi

Bir tanrının hiyeroglif işareti ikiye bölünmüş bir elipsten oluşur. Hem erkek hem de dişi tanrıyı tanımlamak için kullanılır. Eğer gök tanrısı ise bu elipsin altına W şeklindeki yıldırım işareti bulunur.

Gök tanrısı dağlar üzerinde betimlenir.

Uzun üçgen; kral, üçgenin üzerindeki iki ucu kıvrık işaret; büyük, ikisi birden; Büyük kral anlamı taşır.

İki ucu kıvrık işaret bir kadın başının üzerinde yer almışsa, büyük kraliçe anlamı taşır.

Tanrılar başında külahla betimlenir. Bu külahlarda yer alan boynuzların sayısı o tanrının önemine işaret eder. Boynuz ne kadar çoksa o tanrı o kadar önemlidir. İştar ve on iki  tanrıda birer boynuz, gök tanrısında on boynuz vardır.

Tanrıçalar başlarında bir polosla betimlenir

Kral IV. Tuthaliya’dan  itibaren Hitit krallarını boynuzlu külahla görürüz. Bu Hitit krallarının yaşarken tanrılaştırıldığına işaret eder. (solda yer alan Tuthaliya mühründe, tanrı Şarumma'nın koltuğu altındaki Kral Tuthaliya boynuzlu külahla betimlenmiştir. Bunların karşılarında duran kadın figürü, sol elinde tuttuğu beş elips yüzünden tanrıça olduğu anlaşılır) Tuthaliya, Büyük Galerideki kabartmasında da tanrılar gibi dağ üstünde betimlenmiştir.

 

Krallar tanrılara ibadet sırasında iki ellerini yumruk biçiminde bitiştirip yüzler hizasında tutarlar.

Krallar ucu kıvrık bir asa tutarlar.

 

SANATÇI METERYALLERİ

TANRIANA

Hititli sanatçılar altın, gümüş, bronz, demir, fildişi, lapislasuli, dağ kristali kullanarak eserlerini yaratmışlardır. Bunların çoğu yurt dışına kaçırılmış, önemli müzelerde sergileniyorlar.

 

 

Ana tanrıçayı kucağında bir çocuk ile betimleyan altın takı

Y: 4.3cm. MÖ. 14-13. yy. (New York Metropolitan Müz.)

 

 

HİTİT SERAMİK SANATI

 

Bu konuda Hatti sanatını devam eder. Gaga ağızlı testiler, sunu kapları olarak kullanılan hayvan şekilli kaplar, insan ve hayvan betimli kabartmalarla süslü kaplar ürettiler.

MÜHÜRLER

 

Geometrik bezeli, çivi yazılı ve hiyeroglifli insan ve hayvan figürlü mühürler ve damga mühürler bol miktarda ele geçmiştir.

Yerli damga mühürlerde hep hayvan motifleri yer alır. Çift başlı kartal sevilen bir motiftir. Yuvarlak damga mühürlerin kenarında sahibinin adı yazılıdır.

Boğazköy’de Hitit krallarının toplu halde mühür baskıları bulunmuştur.

Mezopotamya menşeli silindir mühürlerde hep dini motifler bulunur.


III. Murşili'nin (MÖ. 1282-1275)mühür baskısı,
Boğazköy,

ÖLÜ GÖMME USULLERİ

eski tunç çağı ölü gömme 

töreniÖlülerini sağ yanına yatmış hocker pozisyonunda toprak içine açtıkları çukurlara gömüyorlardı. Çukur taşlarla örülüyor, üstü ağaçla kaplanıp toprakla örtülüyordu. Sonra ölü yemeği yeniyordu. Kurban hayvanının kemikleri mezarın üstüne sıralıyorlardı.

 

 

 

 

 

 

Alacahöyük, Eski Tunç Çağı ölü gömme töreni temsili resmi

[title]Hititoloji[/title]

GEÇ HİTİT UYGARLIĞI (1200-650)(Geç Hitit Şehir Devletleri)

Hattuşa 1200 lerde tahrip edilince Anadolu'da yaşamını yitiren Hititler, Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Mezopotamya'da küçük krallıklar halinde bir süre daha etkili oldular. Esasen bunlar Hitit etkisinde kalmış yerlerdi.
Bunlardan bazıları; Malatya-Aslantepe, Maraş, Kargamış, Zincirli/Samal, Karatepe, Sakçagözü..

Sanatları hakkında bakınız. "KARATEPE/ASLANTAŞ, Halet Çambel" çalışmam.

   

HİTİTOLOJİ

 

Hititolojinin Ankara ayağı:

*Hititolojinin Türkiye'de kurucusu Sedat Alp'tir.

 

  • Ülkemizde Hititolojiye emeği geçenler;
  • Atatürk sayesinde ülkemize gelen Alman bilim adamları; B. Lansberger, Hans G. Güterbock, H. H. Von der Osten

 

  • İlk Hitit kazısı, Almanlar tarafından 1906 da Hattuşa ( Boğazköy)'da yapıldı.
  • Wooley ve Lawrence (Arabistanlı) Kargamış'ı kazdılar.
  • Alacahöyük, 1835 yılında W. G. Hamilton tarafından keşfedildi.
  • İlk Türk kazısı, Atatürk'ün emriyle Alacahöyük'te başladı. (1935) Kazıları, Remzi Oğuz Arık ve Hamit Z. Koşay yönettiler.
  • Kültepe kazılarını Tahsin Özgüç, Nimet Özgüç yönettiler.
  • Konya-Karahöyük kazı başkanlığını Sedat Alp yaptı.

Amasya Mahmatlar köyü araştırmaları. Hamit Koşay-Mahmut Akok 1949 yılında bir çiftçi tarlasında Hitit eserleri buldu. Küçük bir kısmı Ankara'ya gelen eserlerin büyük bölümü yurt dışına kaçırıldı.

  • Horoztepe  Definesi, (Tokat) 1954 yılında bulundu. Küçük bir kısmı Ankara'ya geldi. Büyük bölümü Metropolitan Museumda. 1956 ekiminde Tahsin Özgüç 15 gün kazdı.
  • Şapinuva kazılarını, ilk keşfedenleri, Aygül Süel - Mustafa Süel başlattılar.
  • Eskiyapar'ı Raci Temizer kazdı.
  • İnandık'ı Raci Temizer kazdı

 

Hititolojinin İstanbul ayağı;

 

  • Helmuth Bossert, Kurt Bittel, Friedrich Naumann  la başladı ve öğrencileri;
  • Halet Çambel, Bahadır Alkım, Muhibbe Darga, Ali Dinçol, Belkıs Dinçol
  • Bayrağı devralacaklar; Metin Alparslan ve Meltem Doğan Alparslan

 

ARKEOLOJİK KAZISI YAPILAN HİTİT YERLEŞMELERİ

Hitit Kentleri haritası, Hitit Dünyası harita, Kentler Hatitası bogazköy

 

*  ASLANTEPE - Malatya

* ACEMHÖYÜK

* AHLATLIBEL

* ALACAHÖYÜK/Arinna

* BİTİK

* ESKİYAPAR ( Alacahöyüğe 5 Km.)

* GÖZLÜKULE HÖYÜĞÜ - Tarsus

* HASANOĞLAN

* HATTUŞA/Boğazköy

* HOROZTEPE

* İNANDIK/Hanhana

* KALEHİSAR

* KALINKAYA

* KARAHÖYÜK (Konya)

* KARAOĞLAN

* KARATEPE/ASLANTAŞ

* KARAYAVŞAN

* KARGAMIŞ/ Karkemis

* KUŞAKLI/Sarissa

* KÜLTEPE/ KANEŞ/Nesa

* MAHMATLAR

* MAŞATHÖYÜK/Tapigga

* PAZARLI ( Alaca'nın 30 Km. Kuzeyi)

* SAKÇEGÖZÜ

* ŞAPİNUVA/ORTAKÖY

* TARSUS/ Tarsa

* Tel ATÇANA ( Alalah)

* ZİNCİRLİ

* RAS ŞAMRA/ Ugarit (Suriye)

* MESKENE/Emar (Suriye)

HİTİT KAYA KABARTMALARI

Gavurkale Anıtı ( Ankara-Haymana yolu üzerinde)

Fasıllar Anıtı

Eflatunpınar Anıtı

Fraktin Anıtı

Sirkeli Anıtı

Malatya Anıtları ( Üzerlerinde İlluviyanka miti yazılıdır.)

Hanyeri Anıtı / Gebze kabartması

Karabel Anıtı

Niobe Anıtı

İmamkulu Anıtı

İvriz Anıtı

Taşçı Anıtı

Yazılıkaya kabartmaları

karabel
Karabel Kaya Anıtı, Texier çizimi-1839

Daha Fazla Bilgi ARKEOLOJİ Bir İnsan ve Uygarlık Bilimi Ark. Hasan Tahsin Uçankuş Kültür Bakanlığı Yay.2000 Hatti ve Hitit Uygarlıkları, Ord. Prof. Ekrem Akurgal, Yaşar Holding yay. 1995 Anadolu Uygarlıkları, Ord. Prof. Ekrem Akurgal, Net yay. ANADOLU KÜLTÜR TARİHİ, Ord. Prof. Ekrem AKURGAL, Tübitak Yay. 1998 TÜRKİYENİN TARİHİ, Bir Gezginin Gözüyle Anadolu Uygarlığı, Seton LLOYD, Tübitak Yay.1989 HİTİTLER, Ark. İlhan Akşit, Sandoz yay. 1981 Hitit Çağında Anadolu, Ord. Prof. Sedat Alp, Tubitak yay. 2001 HİTİT GÜNEŞİ, Ord. Prof. Sedat ALP, Tübitak Yay.-2003 HİTİTLERDE ŞARKI. MÜZİK VE DANS, Ord. Prof. Sedat ALP, Kavaklıdere Kültr. Yay.-1999 HİTİTLER VE HATTUŞA Muazzez Hilmiye ÇIĞ Kaynak Yay. 2000 BOĞAZKÖY'DEN KARATEPE'YE, "Hitit Bilim ve Hitit Dünyasının Keşfi", Yapı Kredi Yay. 2001 TÜRKİYE ARKEOLOJİSİ VE İstanbul Üniversitesi 1932- 1999 Editör Prof. Oktay BELLİ İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü 2000 Hititler, Stefano De Martino, Dost Kitabevi Yayınları, Ağustos 2006 Hititler, Derleme, ODTÜ Geliştirme Vakfı Yayıncılık, Ekim 2006 Hititler, Oliver Robert Gurney, Dost Kitabevi Yayınları, Mart 2001 Hititler (Les Hittites) Yayınları Isabelle KLOCK - FONTANILLE Çevirmen : Nuriye YİĞİTLER , Dost Kitabevi Ankara / 2005 - Mayıs Hititler ve Hitit Çağında Anadolu, J. G. Macqueen, Çeviren Esra Davutoğlu Arkadaş yay. HİTİTLER DEVRİNDE ANADOLU, Ahmet Ünal, Ark. San. Yay.2003 ALACAHÖYÜK Adım Adım Ünal Yalçın İNTERMEDIA 1999 HATTUŞA Hitit Başkentinde Bir Gün Prof. Jurgen Seeher Ege Yayınları 1999 Alıntı: arkeolojidunyasi.com
This article comes from Nedir
http://www.toplumdusmani.net

The URL for this article is:
http://www.toplumdusmani.net/modules/wfsection/article.php?articleid=1127

Copyright (c) 2014 by Nedir