Anasayfa > Sözlük > S > Sıfat


Reklamlar
SıfatSıfatSıfat
Sonuç : 3 adet ilgili resim bulundu..
Sıfat (Önad) : İsimleri niteleyen ya da belirten sözcüklerdir. Sıfat ya da önad; isimlerin ya da diğer sıfatların önüne gelerek onları miktar, sıra, konum, renk, biçim, insanda bıraktığı duygu vb. gibi çeşitli yönlerden tanımlayan, tarif eden sözcük türü.

Sıfatlar ancak varlıklarla ortaya çıkar. Bu nedenle tek başlarına kullanılamaz. Sıfat olarak kullanılan çoğu sözcük bazen bir kavramın karşılığıdır. Örneğin “mavi”, bir renk ismidir, “iki”, bir sayı ismidir. Ancak bu sözcükler isimlerin özelliklerini bildirecek duruma gelirse sıfat olur. Yani; “Mavi gözlerine bayıldım.” cümlesinde “mavi” göz isminin rengini bildirdiğinden sıfattır. Ya da “iki” sözü; “İki kalemi vardı.” cümlesinde kalemlerin sayısını bildirdiğinden sıfat olmuştur.

Ancak sıfatın mutlaka isimden önce gelmesi gerekmez. Bazen bir ismin niteliğini bildirmesine rağmen isimden önce gelmediği de olur.

Bu genel bilgilerden sonra, şimdi de sıfatların çeşitlerini görelim.

1. Sıfatların Özellikleri


1. Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları sayı, renk, durum, hareket, biçim, yer, işaret ve soru yönlerinden tamamlar; onları niteler veya belirtir:
"O zaman gördü ki, küçük çocuk, memleketlisi, minimini yavru ağlıyor... Sessizce, titreye titreye ağlıyor. Yanaklarından gözyaşları birbiri arkasına, temiz vagon pencerelerindeki yağmur damlaları nasıl acele acele, sarsıla çarpışa dökülürse öyle, bağrının sarsıntılarıyla yerlerinden oynayarak, vuruşarak içlerinde güneşli mavi gök, pırıl pırıl akıyor."

o zaman, küçük çocuk, minimini yavru, temiz vagon pencereleri, güneşli mavi gök

2. Tek başlarına kullanıldıkları zaman isim değerindedirler. Çünkü ancak bir isimden önce geldikleri zaman sıfat oldukları anlaşılabilir:
yeşil elbise (sıfat) yeşili severim (isim)
İhtiyar kadın (sıfat) İhtiyarlara iyi davranmalıyız (isim)
Büyük park (sıfat) parkların en büyüğü (isim)

3. Tek başlarına kullanıldıklarında isim değerinde oldukları için alabildikleri isim çekim eklerini, yani hâl eklerini, iyelik eklerini ve çoğul ekini, bir isimden önce gelerek onu niteledikleri ya da belirttikleri zaman, yani sıfat olarak kullanıldıkları zaman alamazlar:
Bir basamak yukarı çık. sıfat
Birler basamağı isim
Yürüyen merdiven sıfat
Yürüyenler ve koşanlar isim

4. Bir sıfatla onun nitelediği ya da belirttiği bir isim arasına noktalama işareti (özellikle virgül) konmaz. Virgül konursa ilk kelime tek başına kalmış
olur, dolayısıyla isimleşir.

Genç adama gülümseyerek baktı. (genç: sıfat)
Genç, adama gülümseyerek baktı. (genç: isim, özne)

5. Birkaç sıfat, arka arkaya sıralanarak bir ismi niteleyebilir veya belirtebilir:
Karanlık, büyük, korkutucu ve nemli bir evdi.

6. Sıfatın varlığından bahsedildiği her yerde mutlaka sıfat tamlaması vardır; o sıfatla (soru sıfatı da olsa) bir tamlama oluşturulmuştur.

2. Sıfat Çeşitleri


a. Niteleme sıfatları

Varlıkların yapısal özelliklerini ortaya koyan sıfatlardır. Bunlar varlığın nasıl olduğunu bildirir ve isme sorulan “nasıl” sorusuna cevap verir.

Kurumuş yapraklar yere döküldü.” cümlesindeki altı çizili sözcük, yaprağın nasıl olduğunu yani niteliğini bildiriyor. İsme “Nasıl yapraklar?” diye sorarsak cevap olarak “kurumuş” sözünün geldiğini görürüz.

b. Belirtme sıfatları

Varlıkların diğer varlıklarla ilgileri sonucunda aldığı özellikleri belirten sıfatlardır. Kendi arasında dört gruba ayrılır.

1 - İşaret Sıfatı:

Varlıkların bulunduğu yerleri gösteren sıfatlardır. Söyleyen kişinin, sözünü ettiği nesneye uzaklığına göre değişir.
Bu evi biz aldık.” cümlesinde evin yakın olduğu;
Şu evi biz aldık.” cümlesinde biraz uzak;
O evi biz aldık.” cümlesinde çok uzak ya da, sözü edilen bir evin olduğu anlaşılır.

Bu cümlelerde altı çizili sözcükler işaret sıfatıdır. Bu tür sıfatlar isme “hangi” sorusunun sorulmasıyla bulunur. “Hangi ev?”, “ “Bu ev” gibi...

Bazı işaret sıfatları ise yer bildirir. Bunlar çoğu zaman “-ki” ekini alarak kullanılır.
Buradaki evi biz aldık.
Şuradaki evi biz aldık.
Oradaki evi biz aldık.

cümlelerinde bulunan altı çizili sözcükler yer bildiren işaret sıfatlarıdır. Bunların dışında; öteki sokak, beriki ağaç gibi yer bildiren sıfatlar da vardır.

2 - Sayı Sıfatları :

İsimlerin sayısal özelliklerini bildiren sıfatlardır. Birkaç türü vardır. Örneğin; "Sınıfta yedi öğrenci vardı."

Asıl sayı sıfatı

Yedinci öğrenci gelsin.

Sıra sayı sıfatı

Yedişer kişi geldi.

Üleştirme sayı sıfatı

Yedi de bir ihtimal var.

Kesir sayı sıfatı

Çeyrek ekmek aldı.

Kesir sayı sıfatı

Bunların dışında bazı kaynakların topluluk sayı sıfatı diye adlandırdığı, ikiz çocuk gibi sıfatlar da vardır.

3 - Belgisiz Sıfat :

İsimlerin nicelik yönüyle belirsizliklerini ifade eden sıfatlardır.
Bazı konularda bilgisi yoktur.
Birtakım yanlış fikirleri vardı.
Hiçbir öğrenci gelmemişti.
Bütün kitapları aldı.
Her yer tertemizdi.
Bir gün bu iyiliğinizi ödeyeceğim.
Cümlelerinde altı çizili sözcükler belgisiz sıfatlardır. İsimleri sayıca az çok belli etmişler ancak tam bir özellik bildirmemişlerdir.

4 - Soru Sıfatı :

İsimlerin niteliğini, herhangi bir özelliğini soran sıfatlardır. Bu sözcüklerin yerine konan sözcükler de sıfattır.
Nasıl filmleri seversin?
Kaçar lira ayırmamız gerekiyor?
Hangi soruyu çözemedi?

3. Sıfatlarda Anlam



1. Sıfatlarda Anlam Kuvvetlendirme

Kural : Zarflarla ve edatlarla anlam kuvvetlendirilebilir:
çalışkan>arı gibi çalışkan>arı gibi çalışkan çocuk
güzel>Cennet kadar güzel>Cennet kadar güzel vatan
verimli>çek verimli>çok verimli topraklar

Burada "cennet kadar" kelime grubu "güzel" sıfatını; sonra hepsi birden "vatan" kelimesini nitelemiş.

Kural : Pekiştirme sıfatları ile de anlam kuvvetlendirilebilir:
Bir sıfatın ilk iki sesine "m, p, r, s" ünsüzlerinden biri eklenip, oluşan hecenin o sıfatın başına getirilmesiyle oluşur. Ünlüyle başlayan sıfatlarda ilk ünlüye "m, p, r, s" ünsüzlerinden biri eklenir.

Sarı sayfalar>sapsarı sayfalar
Kırmızı>kıpkırmızı elbise
Mor>mosmor bir yüz
Yeşil>yemyeşil tabiat
Temiz>tertemiz toplum
Uzun>upuzun araba
Bu kurala uymayan pekiştirme sıfatları da vardır:
Sapasağlam, yapayalnız, çırılçıplak, çepeçevre...

Kural : Tekrar yoluyla da anlam kuvvetlendirilebilir. Tekrar edilen kelimeler arasına "mİ" soru eki de konabilir:
doğru dürüst bir iş, boylu poslu bir adam, az buz para değil...
yüce yüce yaylalar, Mini mini eller, tatlı tatlı diller...
tatlı mı tatlı diller, sevimli mi sevimli bir yüz, sıcak mı sıcak bir hava...

2. Sıfatlarda Anlam Daraltma:

Sıfatların anlamlarında, bazı eklerden yararlanarak kısma, daraltma, küçültme yapılabilir.
Bunun için "-Cİk, -ÇE, -cEk, -(İ)msİ, -(İ)mtırak" ekleri kullanılır:

Geniş bir oda > daha az genişi > genişçe bir oda
Uzun bir çocuk > daha az uzunu > uzunca bir çocuk
Büyük ev > daha az büyüğü> Büyükçe / büyücek bir ev
Küçük çocuk > daha az küçüğü> küçükçe / bir çocuk
Tatlı elma > daha az tatlısı > tatlımsı bir elma
Ekşi erik > daha az ekşisi > ekşimsi / ekşimtırak erik

Kural : "-Cİk" eki küçüklük, azlık anlamı taşıyan sıfatlara getirilir ve aşırılık anlamı katar:
Kısa kol > daha da kısası > kısacık kol
İnce ip > daha da incesi > incecik ip
Az ekmek > daha da azı > azıcık ekmek
Minik yavru > daha da miniği> Minicik yavru
Küçük kız > daha da küçüğü> Küçücük kız
Ufak el > daha da ufağı > Ufacık el
Yumuşak eller > daha da yumuşağı> Yumuşacık eller

3. Sıfatlarda Karşılaştırma(Derecelendirme):

Aynı özelliklere sahip olan varlıkları karşılaştırarak o özelliğe hangisinin daha çok sahip olduğunu göstermek için sıfatın başına "en, daha, pek" kelimeleri getirilir.
En kuvvetli millet
Daha dürüst insanlar
Pek çalışkan işçi

4. Yapı Bakımından Sıfatlar


Sıfatlar da isimler gibi yapı bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır:

1. Basit Sıfatlar

Herhangi bir yapım eki almamış ve başka bir kelimeyle birleşmemiş sıfatlardır.
Kara gün, kırmızı gül, bol yemek, iri taş, iyi insan, son yolculuk, dost ülke, düz çizgi.

2. Türemiş Sıfatlar

İsim ya da fiil köklerine ve gövdelerine getirilen isim yapım ekleriyle oluşturulmuş sıfatlardır.
Kiralık ev, yıllık izin, tuzlu su, Aydınlı Hasan, işsiz adamlar, ölü balık, sütçü kadın, yarınki
maç, genişçe bir oda, büyücek bir ev, ekşimsi / ekşimtırak erik, kısacık kol, incecik ip...
Penceresinden kavak ağaçları görünen / bir sağlık ocağı
yanaklarımı pembeleştiren / makaslar
uçuşan / pamukçuklar
Kavakları silkeleyen / rüzgâr
Kocaman / bir masası ve koltuğu
çalışkan öğrenci, susuz yaz, yuvarlak masa...

3. Birleşik Sıfatlar

Yapısında birden fazla kelime barındıran sıfatlardır.
Külyutmaz öğretmen, mirasyedi gençler, boşboğaz insanlar, boğazına düşkün adam, birtakım sorunlar, cana yakın çocuk...

Birleşik sıfatlar ikiye ayrılır:
a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar

Anlamca kaynaşmış sıfatlardır. Birden fazla kelimenin sözlük anlamlarından az ya da çok uzaklaşarak, aralarına ek ya da kelime girmeyecek şekilde birleşerek oluşturdukları sıfatlardır.

Canciğer dost, vatansever sanatçı, pisboğaz çocuk, mirasyedi gençler, kahverengi elbise, eşsesli kelimeler, birkaç adam, herhangi bir öğretmen, biraz zaman, birtakım elbiseler...

b. Kurallı birleşik sıfatlar
Çeşitli yollarla oluşurlar:

­Sıfat tamlaması + "-lİ" yapım eki
büyük yapraklı ağaçlar, dost bakışlı insanlar, kısa boylu asker, büyük kapılı bina, kırık camlı ev...

­Sıfat tamlaması + "lIk" eki
yarım günlük mesai, üç kuruşluk iş...

­İsim + iyelik eki + sıfat
salonu büyük (bir) ev, çenesi düşük adam, saçı uzun bebek, rengi soluk kumaş...

­Takısız isim tamlaması + "-lİ" yapım eki
taş duvarlı ev, aslan yürekli çocuk, demir kapılı bahçe...

­İsim + "-DEn" ayrılma hâl eki + isim-fiil:
kulaktan dolma bilgiler...

­İkileme + isim
evsiz barksız insanlarımız, tatsız tuzsuz işlerimiz, irili ufaklı eşyalar...

­İsim + ek + fiilimsi + isim
işini bilir memur

­Deyim + isim
cana yakın arkadaşlar, çenesi düşük insan...

Adlaşmış Sıfat

Bazen kişinin tam olarak bilinmediği ya da niteliğinin vurgulanmak istendiği durumlarda isim söylenmeyip sıfat, ismin yerine geçirilebilir. Bu tür sözcüklere adlaşmış sıfat denir. Adlaşmış sıfatlar niteleme sıfatlarıyla yapılır.

“Korkak insanların kendine güveni yoktur.”
cümlesinde niteleme sıfatı olan “Korkak” sözcüğü,
“Korkakların kendine güveni yoktur.”
cümlesinde “insanlar” isminin düşmesiyle adlaşmış sıfat olmuştur.

Adlaşmış sıfat olan sözcükten sonra bir isim gelirse, anlam karışıklığını önlemek için iki sözcük arasına virgül (,) konur.
İhtiyar, adamlara şöyle bir baktı.
İhtiyar adamlara şöyle bir baktı.

Not : Sıfatla, onun nitelediği isim arasına hiçbir noktalama işareti konmaz.

Ünvan (San) Sıfatları

İnsanların rütbe, görev, derece, mevki, memuriyet ve sosyal durumlarına göre isimlerine eklenen, isimleri ile birlikte söylenen saygı veya tanıtma sözcüklerine ÜNVAN SIFATI denir.

Ünvan sıfatları, isimlerden önce gelebildikleri gibi isimden sonra veya hem isimden önce hem de isimden sonra gelebilirler. Kısaca ünvan sıfatları isimlerle birlikte üç şekilde kullanılır:
1. İsimden önce:
ÖRNEK: Doktor Mehmet, Yüzbaşı Hasan, Bay Cemil, Demirci Ahmet...
2. İsimden sonra:
ÖRNEK: Ahmet Bey, Ayşe Hanım, Hasan Yüzbaşı, Mustafa Kemal Paşa, Mehmet Dayı...
3. Hem isimden önce; hem de isimden sonra:
ÖRNEK: Öğretmen Ayşe Hanım, Doktor Mehmet Bey, Makinist Ahmet Usta...
NOT: Ünvan sıfatları, özel isimler gibi büyük harfle yazılmaya başlanır.

Sıfatlarda Pekiştirme

Sıfatların anlamlarının küvvetlendirilmesine, güçlendirilmesine sıfatlarda pekiştirme denir.

Sıfatlarda pekiştirme dört şekilde yapılır:

a) " m, p, r, s " ünsüzleri ile:

Bazı niteleme sıfatlarının ilk sesli harfine kadar olan kısmının sonuna, ' m, p, r, s ' harflerinden uygun olanı eklenir. Meydana gelen ön ek niteleme sıfatının başına eklenerek yapılır.

ÖRNEK:
Beyaz önlük >>>>> Be + m + beyaz önlük >>>>> Tertemiz çocuk
Sıfat İsim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı

rmızı elma >>>>> + p + kırmız elma >>>>> Kıpkırmızı elma
Sıfat isim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı

Temiz çocuk >>>>> Te + r + temiz çocuk >>>>> Tertemiz çocuk
Sıfat isim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı

Doğru yol >>>>> Dosdoğru yol

b) İkileme ( tekrarlama ) yolu ile:

Niteleme sıfatı olan sözcüğün iki defa arka arkaya söylenip yazılması ile yapılan pekiştirmedir.
ÖRNEK:
Beyaz dişler >>>>> Beyaz beyaz dişler
Sıcak çörekler >>>>> Sıcak sıcak çörekler
Sarı kumlar >>>>> Sarı sarı kumlar
Uzun yollar >>>>> Uzun uzun yollar
Taze yumurta >>>>> Taze taze yumurtar

c) Tekrarlanan sıfatların arasına soru ekileri katılarak yapılan pekiştirme:

ÖRNEK:
Beyaz dişler >>>>> Beyaz beyaz dişler >>>>> beyaz beyaz dişler
Niteleme Sıfatı > Tekrarlama, sıfatlarda pekiştirme > Soru eki, sıfatlarda pekiştirme

Sarı sarı kumlar >>>>> Sarı sarı kumlar
Sıcak sıcak çörekler >>>>> Sıcak sıcak çörekler
Sarı sarı kumlar >>>>> Sarı sarı kumlar
Uzun uzun yollar >>>>> Uzun mu uzun yollar

Sıfatlarda Küçültme

Niteleme sıfatlarının sonlarına eklenen "-ce, -cik, -(i)msi, -(i)

mtırak " ekleri onların anlamlarında
küçültme, daraltma veya kısma yapar.
Bu ekleri alan sıfatlara, küçültme sıfatları denir.

ÖRNEK:
Güzel araba >>>>> güzelce araba
Yeşil elma >>>>> yeşilimsi elma
Mavi çanta >>>>> mavimsi çanta
Kısa pantolon >>>>> kısacık pantolon
Küçük masa >>>>> küçücük masa
Mavi çanta >>>>> mavimtırak çanta
Sarı elma >>>>> sarımtırak elma
Referans: Sıfat Nedir ? Sıfat Örnekleri. Sıfat Konusu Detaylı ve Örnekli Anlatım Ödevi. Örnekleriyle Sıfat Çeşitleri.

Sıfat | Ekleyen: | Tarih: 21-Dec-2011 09:48. | Bu yazı 449615 kez okundu..

Sıfat ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Sıfat Çeşitleri

Devamini Oku
Sıfatlar görev ve anlam yönünden, yani kendilerinden sonra gelen isme kattıkları anlam yönünden önce ikiye, sonra daha alt başlıklara ayrılırlar: 1. Niteleme Sıfatları 2. Belirtme sıfatları a.İşaret sıfatları b. Sayı sıfatları - Asıl sayı sıfatları - Sıra sayı sıfatları - Kesir sayı sıfatları - Üleştirme sıfatları c. Belgisiz sıfatlar d. Soru sıfatları 1. Niteleme Sıfatları İsimlerin şeklini, durumunu, hareketini, rengini, kısacası kalıcı özelliklerini gösteren sıfatlardır. Nitelene sıfatları isimlere sorulan “nasıl̶...

Belgisiz Sıfatlar

Devamini Oku
İsimlerin nicelik yönüyle belirsizliklerini ifade eden sıfatlardır. Örnekler: Bazı konularda bilgisi yoktur. Birtakım yanlış fikirleri vardı. Hiçbir öğrenci gelmemişti. Bütün kitapları aldı. Her yer tertemizdi. Bir gün bu iyiliğinizi ödeyeceğim. Cümlelerinde altı çizili sözcükler belgisiz sıfatlardır. İsimleri sayıca az çok belli etmişler ancak tam bir özellik bildirmemişlerdir. * Farklı kaynaktan belgisiz sıfatlar İsimlerin sayılarını ve miktarlarını kesin olarak değil, yaklaşık, aşağı yukarı, belli belirsiz bildiren sıfatlardır....

Soru Sıfatları

Devamini Oku
Soru sıfatları, isimlerin nitelik ve niceliklerini soru yoluyla öğrenmeyi amaçlayan, cevapları da herhangi bir sıfat olan kelimelerdir. “ne, nasıl, nice, ne gibi, ne biçim, kaç, kaçıncı, kaçar, hangi, ne türlü...” Soru Sıfatları Özellikleri Soru sıfatları cümleyi soru cümlesi yapar. Bazı durumlarda da yapmaz: Bu nasıl bir dünya; hikâyesi zor... Nasıl kitaplardan hoşlanırsın? Soru sıfatlarıyla da sıfat tamlaması oluşturulur. Kaç gün sonra geleceksin? Eve giderken hangi otobüse bineceğiz? Örnekler Hangi çılgın b...

Adlaşmış Sıfat

Devamini Oku
Bazen kişinin tam olarak bilinmediği ya da niteliğinin vurgulanmak istendiği durumlarda isim söylenmeyip sıfat, ismin yerine geçirilebilir. Bu tür sözcüklere adlaşmış sıfat denir. Adlaşmış sıfatlar niteleme sıfatlarıyla yapılır. “Korkak insanların kendine güveni yoktur.” cümlesinde niteleme sıfatı olan “Korkak” sözcüğü, “Korkakların kendine güveni yoktur.” cümlesinde “insanlar” isminin düşmesiyle adlaşmış sıfat olmuştur. Adlaşmış sıfat olan sözcükten sonra bir isim gelirse, anlam karışı...

Birleşik Sıfatlar

Devamini Oku
Yapısında birden fazla kelime barındıran sıfatlardır. Külyutmaz öğretmen, mirasyedi gençler, boşboğaz insanlar, boğazına düşkün adam, birtakım sorunlar, cana yakın çocuk... Birleşik sıfatlar ikiye ayrılır: a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar Anlamca kaynaşmış sıfatlardır. Birden fazla kelimenin sözlük anlamlarından az ya da çok uzaklaşarak, aralarına ek ya da kelime girmeyecek şekilde birleşerek oluşturdukları sıfatlardır. Canciğer dost, vatansever sanatçı, pisboğaz çocuk, mirasyedi gençler, kahverengi elbise, eşsesli kelimeler, birkaç ada...

Sayı Sıfatları

Devamini Oku
Sayı Sıfatı (Özet) : İsimlerin sayısal özelliklerini bildiren sıfatlardır. Birkaç türü vardır. Örneğin ; "Sınıfta yedi öğrenci vardı." Asıl sayı sıfatı Yedinci öğrenci gelsin. Sıra sayı sıfatı Yedişer kişi geldi. Üleştirme sayı sıfatı Yedi de bir ihtimal var. Kesir sayı sıfatı Çeyrek ekmek aldı. Kesir sayı sıfatı Bunların dışında bazı kaynakların topluluk sayı sıfatı diye adlandırdığı, ikiz çocuk gibi sıfatlar da vardır. Sayı Sıfatları (Detay) İsimlerin sayılarını, bölümlerini, sıralarını, parçalarını kesin olarak belirten sıfatlardır. ...

Niteleme Sıfatları

Devamini Oku
İsimlerin şeklini, durumunu, hareketini, rengini, kısacası kalıcı özelliklerini gösteren sıfatlardır. Nitelene sıfatları isimlere sorulan “nasıl” sorusunun cevabıdır: Penceresinden kavak ağaçları görünen / bir sağlık ocağı yanaklarımı pembeleştiren / makaslar uçuşan / pamukçuklar Kavakları silkeleyen / rüzgâr Koca / bahçe Tasasız / gözler Güzel / çerçeveler Kocaman / bir masası ve koltuğu Mavi deniz, tatlı su, kötü gün, yakın arkadaş, çalışkan öğrenci, susuz yaz, yuvarlak masa, bayan memur, erkek adam, temiz giysi, gü...

Pekiştirme Sıfatları

Devamini Oku
Yamyassı bir burun... Koskocaman bir kulak... Kapkara bir ten... Yemyeşil iki göz... vs gibi örneklere bakara pekiştirme sıfatlarının görevinin sıfatları pekiştirmek olduğunu kolayca anlayabiliriz. Sıfatlar başka şekillerde de pekiştirilirler. Bunlar sırasıyla: a) İkilem dedğimiz aynı sıfatın tekrar edilmesi yoluyla: uzun uzun kavaklar, tatlı tatlı bakışlar, iri iri taşlar, kara kara gözler, büyük büyük binalar, geniş geniş yollar... b) Tekrar edilen sıfatların arasına "mı" getirilerilerek yapılarn pekiştirme; tatlı mı tatlı nar, güz...

Belirtme Sıfatları

Devamini Oku
Varlıkların diğer varlıklarla ilgileri sonucunda aldığı özellikleri belirten sıfatlardır. Kendi arasında dört gruba ayrılır. 1 - İşaret Sıfatı: Varlıkların bulunduğu yerleri gösteren sıfatlardır. Söyleyen kişinin, sözünü ettiği nesneye uzaklığına göre değişir. “Bu evi biz aldık.” cümlesinde evin yakın olduğu; “Şu evi biz aldık.” cümlesinde biraz uzak; “O evi biz aldık.” cümlesinde çok uzak ya da, sözü edilen bir evin olduğu anlaşılır. Bu cümlelerde altı çizili sözcükler işaret sıfatıdır. Bu tür sıfa...

Türemiş Sıfatlar

Devamini Oku
İsim ya da fiil köklerine ve gövdelerine getirilen isim yapım ekleriyle oluşturulmuş sıfatlardır. Kiralık ev, yıllık izin, tuzlu su, Aydınlı Hasan, işsiz adamlar, ölü balık, sütçü kadın, yarınki maç, genişçe bir oda, büyücek bir ev, ekşimsi / ekşimtırak erik, kısacık kol, incecik ip... Penceresinden kavak ağaçları görünen / bir sağlık ocağı yanaklarımı pembeleştiren / makaslar uçuşan / pamukçuklar Kavakları silkeleyen / rüzgâr Kocaman / bir masası ve koltuğu çalışkan öğrenci, susuz yaz, yuvarlak masa......

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık
zeus
Tarih: 12:57:10 03.13.2008  Güncelleme: 13:35:41 11.22.2011
Webmaster
Tarih: 02.24.2005
Nereden: antalya
Gönderiler: 1338

Re: Sıfat

Sıfatlar ikiye ayrılır
A. NİTELEME SIFATLARI: Varlıkların renklerini, biçimlerini, durumlarını bildirirler. Varlığa nasıl sorusunu sorduğumuzda karşılık olarak bulduğumuz kelimelerin hepsi NİTELEME SIFATIdır.
B. BELİRTME SIFATLARI: Varlıkları; işaret, sayı, belirsizlik veya soru yönelterek belirten sıfatlara BELİRTME SIFATLARI denir. Belirtme sıfatları dörde ayrılır.
1. İşaret Sıfatları: Varlıkları işaret yoluyla belirtirler (Bu çocuk çok yaramaz, Şu defter senin mi?...)
2. Sayı Sıfatları: Varlıkların sayılarını belirten sıfatlardır. Dörde ayrılır:
  • a) Asıl Sayı Sıfatları: Asal sayılarla ifade edilirler (üç kalem, Adamın onüç biberonu var...)
  • b) Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların sırasını belirten sıfatlardır (birinci ıraya geç, üçüncü çocuk...)
  • c) Üleştirme Sayı Sıfatları: Varlıkları bölüştürürlen kullanılan sıfatlardır. (İkişer ikişer pay edelim. beşer kilo...)
  • d) Kesir Sayı Sıfatları: Bütünün bölünen parçalarını ifade eden sıfatlardır.(yarım düzine, çeyrek ekmek, dörtte üç peynir...)

  • 3. Belgisiz Sıfatlar: Varlıkları belli belirsiz belirten sıfatlardır. (bazız günler, birkaç adam, hiçbir gün...)
    4. Soru Sıfatları: Varlıkarı soru yoluyla belirten sıfatlardır. (Hangi çocuk, kaç kitap, nasıl elma...)
    SIFAT TAMLAMASI:
    İsimlerin sıfatlarla oluşturdukları tamlamalara SIFAT TAMLAMASI denir.
    Bir sıfat tamlamasında tamlayan sıfat, tamlanan isimdir. Buna göre bir kelimenin sıfat olup olmadığını anlamak için, cümle içinde oluşturduğu tamlamaya bakılmalıdır. Bir kelime sıfat ise, mutlaka ondan sonra gelen bir isim bulunmaktadır.
    Yaşlı adam güçlükle yürüyordu.
    Birkaç çocuk ormana doğru koşuyordu.
    Okuldan eve on beş dakikada varmış...

    SIFATLARDA PEKİŞTİRME:
    Yamyassı bir burun... Koskocaman bir kulak... Kapkara bir ten... Yemyeşil iki göz...
    Yapılan işlem sıfatları pekiştirmektir.
    Sıfatlar başka şekillerde de pekiştirilirler Bunlar sırasıyla:a) İkilem dedğimiz aynı sıfatın tekrar edilmesi yoluyla:
    uzun uzun kavaklar, tatlı tatlı bakışlar, iri iri taşlar, kara kara gözler, büyük büyük binalar, geniş geniş yollar...b) Tekrar edilen sıfatların arasına "mı" getirilerilerek yapılarn pekiştirme;
    tatlı mı tatlı nar, güzel mi güzel çiçekler, kara mı kara gözler, beyaz mı beyaz gömlekler, uzun mu uzun kollar...
    c) Bazı isimler tekrar edilerek sıfat olarak pekiştirilmiş biçimde kullanılırlar:
    dilim dilim karpuz, sıra sıra kamyonlar, avuç avuç para, sepet sepet üzüm, sürü sürü koyunlar...
    d) Birbirine anlam bakımından yakın olan ve uygun getirilen kelimelerle yapılan pekiştirme:
    açık saçık söz, kırık dökük eşya, anlı şanlı paşa, eğri büğrü yazı
    NOT: Sıfatlar cümlede yüklemin anlamını tamamladıkları zaman ZARF TÜMLECİ olurlar. Böylece bu sıfatlar, zarf tümleci olarak isimlendirilirler.
    Adam, kıpkırmızı oldu. Rüzgar tatlı tatlı esiyordu, Bazıları abuk sabuk konuşuyor
    Cümlelerde koyu yazılmış kelimeler, pekiştirme sıfatları gibi gözükmelerine rağmen, cümlede zarf görevini üstlenmişlerdir.
    Cevapla
    zeus
    Tarih: 12:16:04 11.08.2010  Güncelleme: 12:23:42 11.08.2010
    Webmaster
    Tarih: 02.24.2005
    Nereden: antalya
    Gönderiler: 1338

    Cevaben: Sıfat Nedir ?

    SIFATLAR

    Varlıkların durumlarını, renklerini, biçimlerini, sayılarını, sıralarını, yerlerini belirten sözcüklere sıfat denir.
    Sıfatlar, isimlerden önce gelir ve isimlerle birlikte kullanılırlar

    Bir sıfatla ismin oluşturduğu sözcük grubuna sıfat tamlaması denir.

    Sıfatlar görevleri bakımından iki ana kısma ayrılır:

    I. NİTELEME SIFATLARI:
    Varlıkların durumlarını, renklerini, şekillerini belirten sıfatlara niteleme sıfatı denir.

    ÖRNEK:
    Hasta adam »»»» Durumunu belirtir.

    Kırmızı elma »»»» Rengini belirtir.

    Yuvarlak masa »»»» Şeklini belirtir.

    NOT: Cümle içerisinde, niteleme sıfatı olan sözcüğü bulmak için isme " nasıl " sorusunu sorarız.


    II. BELİRTME SIFATLAR:
    Varlıkları işaret ve soru yolu ile belirten, onların yerlerini, sayılarını bildiren sıfatlardır.

    Belirtme sıfatları dört çeşittir:

    1. İşaret sıfatı
    2. Soru sıfatı
    3. Sayı sıfatı
    4. Belgisiz sıfat

    1. İşaret sıfatı:
    Varlıkların yerini işaret ederek belirten " bu, şu, o " sözcüklerine işaret sıfatları denir.
    " bu, şu, o " sözcüklerine ek olarak " öteki, beriki " sözcükleri de işaret sıfatı olarak kullanılırlar.
    Ayrıca " -ki " ve " -deki " ekleri ile türetilmiş olan sıfatlar da işaret sıfatı olarak kabul edilir. Buna sıfat yapan veya sıfat türeten "-ki " de denir.

    ÖRNEK:
    Bu kalem
    Şu pencere
    O araba
    Öteki çocuk
    Beriki bisiklet

    Dolaptaki elbise
    Beriki dağ
    Öteki kitap
    Yoldaki araba

    NOT: İşaret sıfatı olan " bu, şu, o, öteki, beriki " sözcükleri tekil ve yalın olarak kullanılırlar. Aksi halde sıfat olmazlar.

    2. Soru sıfatı:
    Varlıkların yerlerini, durumlarını, sayılarını soru yolu ile belirten sıfatlardır.

    ÖRNEK:
    Nasıl çocuk
    Hangi okul
    Kaç para
    Kaçar elma
    Kaçta kaç pasta
    Kaçıncı çocuk
    Ne biçim böcek
    Ne tür bitki
    Ne çeşit meyve
    Ne kadar karpuz
    Neredeki ev

    3. Sayı sıfatı:
    Varlıkların sayılarını, sıralarını, eşit miktarlarını ve eş parçalarını belirten sıfatlardır.

    Sayı sıfatları dört çeşittir:

    a) Asıl sayı sıfatları
    b) Sıra sayı sıfatları
    c) Üleştirme sayı sıfatları
    d) Kesir sayı sıfatları

    a) Asıl sayı sıfatları:
    Varlıkların sayılarını tam sayılarla ( 1, 2, 3, 4... ) belirten sıfatlardır.

    ÖRNEK:
    Bir araba
    İki elma
    Üç silgi
    Yirmi kilometre
    Beş düzine yumurta
    On sayfa

    NOT: Asıl sayı sıfatı olan sözcüğü bulmak için isme " kaç, ne kadar " sorularından birini sorarız.


    b) Sıra sayı sıfatları:
    Varlıkların sıralarını belirten sıfatlardır.
    Asıl sayı sıfatlarına " -inci " eki getirilerek yapılır.

    ÖRNEK:
    Birinci araba
    Onuncu ev
    Yirminci kilometre
    Yirmi birinci yüzyıl

    NOT: Sıra sayı sıfatı olan sözcüğü bulmak için isme " kaçıncı " sorusunu sorarız.


    c) Üleştirme sayı sıfatı:
    Varlıkların eşit sayılarda pay edildiğini, üleştirildiğini gösteren sıfatlardır.
    Asıl sayı sıfatlarına " -er, -ar " eklerinden biri getirilerek yapılır.

    ÖRNEK:
    Sekizer kalem
    Dokuzar silgi
    Altışar elma
    İkişer kavun

    NOT:Sesli harf ile biten sayılarda, sayı ile " -er, -ar " ekleri arasına " ş " kaynaştırma harfi girer.
    Üleştirme sayı sıfatı olan sözcüğü bulmak için isme " kaçar " sorusunu sorarız.


    d) Kesir sayı sıfatı:
    Varlıkların eş parçalarını belirten sıfatlardır.
    Kesir sayı sıfatları bir varlığın kaç eş parçaya ayrıldığını ve bu eş parçalardan kaç tanesinin belirtilmek istendiğini anlatır.
    Cümle içerisindeki isme " kaçta kaç" sorusu sorularak bulunur.

    ÖRNEK:
    Sekizde bir karpuz.

    Onda üç elma

    Yüzde yetmiş faiz

    Dörtte bir pasta

    e) Topluluk sayı sıfatı:
    Topluluk anlamı taşıyan sıfatlardır.

    ÖRNEK:
    İkiz çocuk

    Üçüz bebek



    4. Belgisiz sıfat:

    Varlıkları tam olarak değil de aşağı yukarı, yaklaşık olarak, şöyle böyle belirten sıfatlardır.

    ÖRNEK:
    Biraz süt
    Birkaç çocuk
    Birçok insan
    Birtakım kuşlar
    Her anne
    Başka gün
    Herhangi bir konu
    Hiç bir zaman
    Beş on defter
    Üç beş ay
    Bütün yıl
    Bir gün

    NOT: " Bir " sözcüğü:

    a) "Bir tane" anlamında kullanılmışsa asıl sayı sıfatıdır.

    b) "Herhangi bir" anlamında kullanılmışsa belgisiz sıfattır.

    ÖRNEK:
    Manavdan bir karpuz aldım.
    A.sayı sıfatı

    Bir gün size geleceğim.
    Belgisiz sıfat

    Bir yaz akşamı güneş erken batmıştı...
    Belgisiz sıfat



    SIFATLARLA İLGİLİ ÖZELLİKLER

    I. ÜNVAN (SAN ) SIFATLARI:

    İnsanların rütbe, görev, derece, mevki, memuriyet ve sosyal durumlarına göre isimlerine eklenen, isimleri ile birlikte söylenen saygı veya tanıtma sözcüklerine ÜNVAN SIFATI denir.

    Ünvan sıfatları, isimlerden önce gelebildikleri gibi isimden sonra veya hem isimden önce hem de isimden sonra gelebilirler. Kısaca ünvan sıfatları isimlerle birlikte üç şekilde kullanılır:

    1. İsimden önce:
    ÖRNEK: Doktor Mehmet, Yüzbaşı Hasan, Bay Cemil, Demirci Ahmet...

    2. İsimden sonra:
    ÖRNEK: Ahmet Bey, Ayşe Hanım, Hasan Yüzbaşı, Mustafa Kemal Paşa, Mehmet Dayı...

    3. Hem isimden önce; hem de isimden sonra:
    ÖRNEK: Öğretmen Ayşe Hanım, Doktor Mehmet Bey, Makinist Ahmet Usta...

    NOT: Ünvan sıfatları, özel isimler gibi büyük harfle yazılmaya başlanır.



    II. YAPISINA GÖRE SIFATLAR:
    Sıfatlar yapılarına göre üç kısma ayrılır:

    1. Basit sıfatlar:
    Yapım eki almamış, başka bir sözcükle birleşmemiş kök halinde bulunan sıfatlardır.

    ÖRNEK:
    Kırık masa
    Üç elma
    Bu çocuk
    O adam

    2. Türemiş sıfatlar:
    Yapım eki alarak, isim ve fiilden türeyen sıfatlardır.

    ÖRNEK:
    Elmalı pasta ( İsimden türemiş ) " -lı " yapım eki

    Şekersiz çay ( İsimden türemiş ) " -siz " yapım eki

    Dalgın çocuk ( Fiilden türemiş ) " -gın " yapım eki

    Uyuyan köpek ( Fiilden türemiş ) " -an " yapım eki, " y " kaynaştırma harfi



    3. Bileşik sıfatlar:
    Birden fazla sözcüğün kaynaşıp birleşmesinden oluşan sıfatlardır.

    ÖRNEK:
    Vurdumduymaz çocuk

    Birkaç ev

    Sıcakkanlı insanlar

    Açıkgöz kadın

    Cingöz Ahmet



    III. SIFATLARDA PEKİŞTİRME:
    Sıfatların anlamlarının kuvvetlendirilmesine, güçlendirilmesine sıfatlarda pekiştirme denir.
    Sıfatlarda pekiştirme dört şekilde yapılır:

    a) " m, p, r, s " ünsüzleri ile:
    Bazı niteleme sıfatlarının ilk sesli harfine kadar olan kısmının sonuna, ' m, p, r, s ' harflerinden
    uygun olanı eklenir. Meydana gelen ön ek niteleme sıfatının başına eklenerek yapılır.

    ÖRNEK:

    Beyaz önlük >>>>> Be + m + beyaz önlük >>>>> Tertemiz çocuk
    Sıfat İsim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı



    Kırmızı elma >>>>> Kı + p + kırmız elma >>>>> Kıpkırmızı elma
    Sıafat isim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı


    Temiz çocuk >>>>> Te + r + temiz çocuk >>>>> Tertemiz çocuk
    Sıafat isim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı

    Doğru yol >>>>> Dosdoğru yol



    b) İkileme ( tekrarlama ) yolu ile:
    Niteleme sıfatı olan sözcüğün iki defa arka arkaya söylenip yazılması ile yapılan pekiştirmedir.

    ÖRNEK:
    Beyaz dişler >>>>> Beyaz beyaz dişler
    Sıcak çörekler >>>>> Sıcak sıcak çörekler
    Sarı kumlar >>>>> Sarı sarı kumlar
    Uzun yollar >>>>> Uzun uzun yollar
    Taze yumurta >>>>> Taze taze yumurtar

    c) Tekrarlanan sıfatların arasına soru ekileri katılarak yapılan pekiştirme:

    ÖRNEK:

    Beyaz dişler >>>>> Beyaz beyaz dişler >>>>> beyaz mı beyaz dişler
    Niteleme Sıfatı Tekrarlama, sıfatlarda pekiştirme Soru eki, sıfatlarda pekiştirme

    Sarı sarı kumlar >>>>> Sarı mı sarı kumlar
    Sıcak sıcak çörekler >>>>> Sıcak mı sıcak çörekler
    Sarı sarı kumlar >>>>> Sarı mı sarı kumlar
    Uzun uzun yollar >>>>> Uzun mu uzun yollar



    IV. SIFATLARDA KÜÇÜLTME:
    Niteleme sıfatlarının sonlarına eklenen "-ce, -cik, -(i)msi, -(i)mtırak " ekleri onların anlamlarında
    küçültme, daraltma veya kısma yapar.
    Bu ekleri alan sıfatlara, küçültme sıfatları denir.

    ÖRNEK:
    Güzel araba >>>>> güzelce araba

    Yeşil elma >>>>> yeşilimsi elma

    Mavi çanta >>>>> mavimsi çanta

    Kısa pantolon >>>>> kısacık pantolon

    Küçük masa >>>>> küçücük masa

    Mavi çanta >>>>> mavimtırak çanta

    Sarı elma >>>>> sarımtırak elma
    Cevapla


    Sıfat
    » Sıfat resimleri

      Puanı : 7.4 / 10 | Oy : 119 kişi | Toplam : 880

    » Bu yazıya puan ver..
    » Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
    Loading
    » Reklamlar
    Sorun Yanıtlayalım İletişim