Anasayfa > Sözlük > Diğer > Çok partili siyasi hayata geçis denemeleri


İnsanların düşüncelerini açıklayabilmeleri ve başkalarının haklarına da saygı göstererek inandıkları gibi yaşamaları, ideal bir toplum düzeninin başlıca şartıdır Bu ise ancak hür ve demokratik bir sistem içinde gerçekleştirilebilir.

Türk milletinin mutluluğunu sağlamayı başlıca amaç edinen Mustafa Kemal, demokrasinin ülkemizde yerleşmesi için çalıştı Demokrasilerde aynı görüş ve düşüncedeki insanlar, siyasî partiler kurarak yönetimde söz sahibi olmaya çalışırlar Siyasî partiler demokratik rejimlerin vazgeçilmez unsurlarıdır Bu konuda da Mustafa Kemal Paşa, milletine önderlik etti Kendisi bir parti kurup, çok partili siyasî hayata geçişi teşvik etti Çok partili rejimde hükümeti kuran parti veya partiler, muhalefet partileri tarafından denetlenir.

Mustafa Kemal Paşa'nın en büyük arzusu demokrasinin ülkemizde tam olarak yerleşmesi idi Bu sebeple ülkede çeşitli partilerin kurulmasını istiyordu.

Kurulan Partiler

1-Cumhuriyet Halk Partisi (9 Ağustos 1923)

-I.TBMM’deki Müdafa-ı Hukuk (I.Grup) grubunca kuruldu.
-Kurucusu M.Kemal’dir.
-Diğer kurucuları : Refik Saydam, Celal Bayar, Sabit Sağıroğlu, Münir Hüsrev Göle, Cemil Uybadın, Kazım Hüsnü, Saffet Arıkan, Zülfü Bey idi. Genel Sekreter Recep Peker idi
-İlk siyasi partidir.
-Devletçidir.
-Ekonomide Devletçilik ilkesini benimser.
-1923-1950 arasında devlete tek başına hakimdir.
-Millet iradesine ve milletin egemenliğine değer verdiler.
-Devrimleri gerçekleştiren partidir.
-Çok partili hayata geçiş programının ilk adımıdır.
-Sivas Kongresi CHP’nin ilk kongresi sayılır.
-M.Kemal CHP’nin 2. Kongresinde Nutkunu okudu.

2-Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924)

-Saltanat, Hilafet yanlıları, ittihatçılar tarafından kuruldu. 29 Ekim 1923'te, CHP üyesi 158 vekil Cumhuriyet'i ilan ederek Mustafa Kemal’i cumhurbaşkanı seçti. Bu olay üzerine, milli mücadele'nin lider ve aydın kadrosunu oluşturan vekillerden, Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Ali Fuat Cebesoy, Hüseyin Avni, Cafer Tayyar Eğilmez, Refet Bele, Bekir Sami, Hüseyin Cahit Yalçın ülkenin diktatörlüğe, despotluğa yöneldiğini iddia ederek mecliste ayrı bir grup oluşturdular.
-Gelenekçi ve Osmanlı düzeninden yanaydılar.
-Ekonomide liberalizmi savundular.
-Dine değer verdiler. Dini duyguları istismar ettiler.
-Genel Başkanı Kazım Karabekir’dir.
-Parti kurulurken demokrasi esaslarını kabul etti.
-İlk Muhalefet partisidir.
-İlk kapatılan partidir.
-Şeyh Said isyanı gerekçesi ile 3 Haziran 1925’te kapatıldı.
-Kurucu ve üyelerinin birçoğu 1926'da idam edildi.

ŞEYH SAİD İSYANI (13 Şubat 1925)

Halifeliğin kaldırılması, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Kürt Teali Cemiyetinin olumsuz etkileri, İngilizlerin Musul meselesinin kendi lehlerine çözülmesi için kışkırtmaları gibi nedenlerden dolayı çıktı.
-İsyan Diyarbakır’da çıkmış ve yayılmıştır. (Erzurum, Elazığ, Muş, Bitlis, Bingöl)
-İsyan, İngilizlerle yapılan Musul görüşmeleri sırasında çıkarıldı.
-Şeriat esasına dayalı devlet kurma esaslıdır.
-İsyan din elden gidiyor propagandası ile başladı.
-Cumhuriyet rejimine karşı çıkarılan ilk isyandır.
--Fethi Okyar hükümeti doğu illerinde sıkıyönetim ilan etse de isyanı bastıramaz ve istifa eder. Yerine İsmet İnönü hükümeti kurulur.
-Takrir-i Sükun Kanunu çıkarıldı.
-Takrir-i Sükun ilk seferberlik emridir.
-Meclis, Hükümete olağanüstü hal yetkileri tanıdı.
-Hıyanet-i Vataniye Kanunu genişletildi.
-İstiklal mahkemeleri yeniden kuruldu.
-Şeyh Said ve yandaşları yakalanarak idam edildi.
-İsyandan sorumlu tutulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı.
-İsyan TBMM’yi yıprattığı için Musul kaybedildi.
-Atatürk’ün laiklik ilkesine karşı yapılmış bir isyandır.

M. KEMAL’E SUİKAST GİRİŞİMİ (İZMİR SUİKASTI) (16 Haziran 1926)

Laiklik karşıtları ve İttihatçılar, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasından sonra Mustafa Kemal’i öldürmekle amaçlarına ulaşacaklarını düşündüler.
-Suikast planı bir ihbarcı tarafından ortaya çıkarılınca sorumlular idam edildi.
-Olay cumhuriyeti yıkmaya yöneliktir.
-İttihatçılar tamamen tasfiye edildi.
-Rauf Orbay 10 yıl hapis cezası aldı.

SERBEST CUMHURİYET FIRKASI (12 Ağustos 1930)

Meclis’te muhalefet oluşturmak, Meclisin denetimini sağlamak amacıyla M. Kemal Fethi Okyar’a Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurdurttu.
- İkinci muhalefet partisidir.
- 1929 dünya ekonomik buhranı ile Liberalizmi deneme ihtiyacı bu partinin kurulmasını gerekli kılmıştır.
- Bu partiye ilk kez kadınlar da katıldı.
- Yabancı sermayenin ülkeye girmesinin özendirilmesi, ekonomide devlet müdahalesinin azaltılması amaçlandı.
- Bir süre sonra partiye rejim karşıtları sıçradı. Fethi Okyar 17 Kasım 1930’da partiyi kapattı.

MENEMEN OLAYI (23 Aralık 1930)

Serbest Cumhuriyet Fırkasının kapanması ile eski düzen yanlılarının sığınacakları kapıların kalmaması üzerine Giritli Derviş Mehmet adında biri rejime karşı çıkarak halkı kışkırtmış ve isyanı çıkartmıştır.
-Din elden gidiyor, Saltanatı geri getireceğiz, şapka giyen kâfirdir propagandası kullanıldı.
-Olaya karşı çıkan Yedek Subay Kubilay öldürüldü.
-Menemen olayı çok partili rejim denemelerini durdurmuştur.
-Bu olay Serbest cumhuriyet partisinin kapatılmasındaki haklılığı göstermiştir.
-Laiklik ilkesine karşı yapılmıştır.

ÇOK PARTİLİ REJİM DENEMELERİNİN SONUÇLARI:

Çok partili rejim denemeleri 1924’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulması ile başladı.
-Kurulan partiler, yaşanan isyanlar demokrasiye geçilmeye hazır olunmadığını gösterdi.
-Her kurulan parti eskiye dönüş için kullanıldı.
-Şeyh Said İsyanı, Suikast girişimi, Menemen Olayının ortak sonucu laik düzene ve rejim değiştirmeye yönelik geçici isyanlar olmasıdır.
-Atatürk döneminde bir daha parti kurulmamıştır.
* Türkiye, çok partili hayata 1946 yılında Demokrat Partinin kurulmasıyla geçmiştir.
-1946 Seçimini CHP kazandı. (Açık Oy-Gizli Tasnif)
-1946 seçimi ilk çok partili seçimdir.
-Tek dereceli sistem 1946’da başladı.
-1950 Seçimini Demokrat Parti (Celal Bayar-Adnan Menderes) kazandı. (Gizli Oy-Açık Tasnif)
-1950 yılında ilk defa CHP dışında farklı bir parti iktidara geldi. Böylece çok partili hayata geçilmiş oldu.

Çok partili siyasi hayata geçis denemeleri | Ekleyen: | Tarih: 28-Nov-2011 16:30. | Bu yazı 22504 kez okundu..

Çok partili siyasi hayata geçis denemeleri ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Devamini Oku
1) Ankara'nın Başkent Oluşu (27 Aralık 1919) 2) Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922) 3) Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923) 4) Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924) 5) Yeni Türk Devletinde Anayasa Hareketleri a) İlk anayasanın kabulünden önce çıkarılan anayasa niteliğindeki kanunlar b) 20 Ocak 1921 anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) c) 20 Nisan 1924 anayasası (İkinci anayasa) 6) Çok Partili Rejim Denemeleri ve Sonuçları a) TBMM’de çeşitli grupların ortaya çıkışı b) Müdafa-I hukuk Grubu’nun kuruluşu ve bunun Ha...

Çok partili siyasi hayata geçis denemeleri

Devamini Oku
İnsanların düşüncelerini açıklayabilmeleri ve başkalarının haklarına da saygı göstererek inandıkları gibi yaşamaları, ideal bir toplum düzeninin başlıca şartıdır Bu ise ancak hür ve demokratik bir sistem içinde gerçekleştirilebilir. Türk milletinin mutluluğunu sağlamayı başlıca amaç edinen Mustafa Kemal, demokrasinin ülkemizde yerleşmesi için çalıştı Demokrasilerde aynı görüş ve düşüncedeki insanlar, siyasî partiler kurarak yönetimde söz sahibi olmaya çalışırlar Siyasî partiler demokratik rejimlerin vazgeçilmez unsurlarıdır Bu konuda da Must...

Azlık Çokluk Zarfları

Devamini Oku
Fiillerin miktarını bildiren kelimeler miktar zarfıdır. Fiile sorulan “ne kadar?” sorusunun cevabı miktar zarfıdır.Kazanmak için çok çalışmalısın.Düne göre epeyce iyileşmişsin.Az yiyen, çok yaşar.Fazla üzülmeyin dünyanın sonu değil.Biraz konuşabilir miyiz?Buralara pek uğramaz.Azıcık bana verir misin?Biraz gayret etsen başaracaksın.Not: “Daha” sözcüğü zaman zarfı da olabilir, miktar zarfı da. “henüz” anlamına geldiğinde zaman zarfıdır. Diğer durumlarda miktar zarfıdır.Öğretmen daha sınıfa girmedi. (zaman zarfı...

Siyasi Alanda İnkılaplar

Devamini Oku
§ Saltanatin kaldirilmasi (1 kasim 1922 – laikligin ilk asamasi) § Ankara’nin baskent olmasi (13 ekim 1923) § Cumhuriyet’in ilani ( 29 ekim 1923 – demokratiklesmede önemli bir adim) § Halifeligin ilgasi (3 mart 1924 laiklesmede önemli bir adim) § Ordunun siyasetten ayrilmasi (19 aralik 1924) § Anayasa’dan “devletin dini islam’dir” ibaresinin çikarilmasi (10 nisan 1928) § Atatürk ilkelerinin anayasaya girmesi (1937) 1) Ankara'nın Başkent Oluşu (27 Aralık 1919) 2) Saltanatın Kaldırılması (1...

Egemenliğin hayata geçirilmesi

Devamini Oku
Egemenliğin hayata geçirilmesi en genel anlamıyla devletin ülke toprakları üzerinde siyasi yönetim yetkisini kullanmaya başlanmasıdır. Mesela cumhuriyet rejiminde yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin kullanılmasıdır. Milli egemenlik kavramı üzerine örnek verirsek milletin (ulusun) seçimle kendisini yönetecek siyasi anlayışı seçip iktidara getirmesidir. Egemenlik hakkındaki detaylı yazımızı okumak için: http://www.toplumdusmani.net/modules/wordbook/entry.php?entryID=2186...

Çok Partili Hayat

Devamini Oku
Çok partili hayat demokrasininin ve cumhuriyetin bir gereğidir. İnsanlar fikirlerini düşüncelerini savunabilmelidirler. Ve bu fikirler doğrultusunda herkes görüşünü savunabilecek ve ülke yönetiminde söz hakkına sahip olabilecek partiler kurabilmelidirler. Türk milleti çok partili sisteme ancak 1945 yılından sonra kavuştu. Ulu önderimiz Atatürk döneminde defalarca çok partili sisteme geçiş denemesi olmuş fakat dönemin şartları ve dış etkiler nedeniyle bu gerçekleşememiştir. Atatürk'ün Çok partili hayatla ilgili sözleri "Bugünkü manzaramız bir...

Çok Partili Rejim Denemelerinin Sonuçları

Devamini Oku
- Çok partili rejim denemeleri 1924’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulması ile başladı. - Kurulan partiler, yaşanan isyanlar demokrasiye geçilmeye hazır olunmadığını gösterdi. - Her kurulan parti eskiye dönüş için kullanıldı. - Şeyh Said İsyanı, Suikast girişimi, Menemen Olayının ortak sonucu laik düzene ve rejim değiştirmeye yönelik geçici isyanlar olmasıdır. - Atatürk döneminde bir daha parti kurulmamıştır. - Türkiye, çok partili hayata 1946 yılında Demokrat Partinin kurulmasıyla geçmiştir. - 1946 Seçimini CHP kazandı. (...

Çok Gezen mi Çok Okuyan mı Bilir

Devamini Oku
Çok Gezen mi – Çok Okuyan mı Bilir Münazara Tezleri Savunmaları Çok Gezen Daha Çok Bilir Tezi Savunması Çok Gezen insanlar bizzat hayatla iç içe olur. İnsan okuduklarını unutur, ama yaşadığını unutmaz. Çok Gezen bilgiyi bizzat yerinde görür ve öğrenir. Görmek başkadır. Gezerek öğrenmek birçok duyuya hitap ettiği için daha kalıcıdır. Kitaptan okumak teorik bilgidir, gezmek ise bizzat pratik bir bilgidir ve en kalıcı öğrenme bizzat yaparak yaşayarak öğrenmedir. Keşfetmek, keşfedileni okumaktan daha yararlıdır, daha akılda kalıcıd...

Osmanlı Devletinde Neden En Çok Askeri Alanda Islahat Yapılmıştır

Devamini Oku
İlk sebebi Osmanlı savaşçı ve genişlemeci bir devletti. Ve savaşların yenilgiyle sonuçlanması ve toprak kayıplarının devam etmesi, ıslahatların askeri alanda yapılmasına neden olmuştur. Batıda görülen ilerlemeleri yakalamak. Büyüdükçe bozulan ordu yapısını düzeltmek. Özellikle yeniçeri ocağı. Deniz üzerinde hakimiyet sağlamak Fakat askeri ıslahatlar özellikle yeniçerilerin baskısı nedeniyle başarılı olamamıştır. ...

Siyasi Tarih

Devamini Oku
Siyasi Tarih : Uluslararasi siyasi olaylari savaslari barislari ve ittifaklari inceler. Ornegin : Osmanli Siyasi Tarihi ...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Çok partili siyasi hayata geçis denemeleri
» Çok partili siyasi hayata geçis denemeleri resimleri

  Puanı : 6.4 / 10 | Oy : 27 kişi | Toplam : 173

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim