Anasayfa > Sözlük > Diğer > Ünsüzler


ÜNSÜZLER

Çıkış sırasında bir engele (ses yolunun kapanması veya açılması) takılan ve bu engel sayesinde şekil alan seslerdir.

Tek başlarına telâffuz edilemezler (özellikle süreksiz olanlar); kendilerinden sonra gelen “e” ünlüsü yardımıyla dile getirilirler:

b→be c→ce k→ke h→he

k ve h ünsüzleri “ka” ve “ha” şeklinde telâffuz edilirler ki bu yanlıştır. Bütün ünsüzler “e” ünlüsünün yardımıyla telâffuz edilmelidir.

Türkçede 21 tane ünsüz vardır: bcçdfgğhjklmnprsştvyz

Bunlardan g, k, l ve t seslerinin ince ve kalın olmak üzere ikişer şekilleri vardır, ama birer harfle karşılanırlar.

organ / yegâne, gani / ordugâh
kolum / alkolü, kurulumuz / kabulüm,
otlakçı / emlâkçilik,
katı / hakikati, yatta / saatte, surattan / sadakatten...

A. ÖZELLİKLERİ

Ünsüzler birkaç başlık altında sınıflandırılırlar. Bu sınıflandırmada verilen özellikler ve daha sonra bahsedilecek kurallar, ses uyumlarında ve olaylarında karşımıza çıkacaktır:

A. Ses tellerinin durumuna göre:

Türkçede ünsüzler, ses tellerinin titreşime uğrayıp uğramamsına göre sert (tonsuz) ve yumuşak (tonlu) ünlüler olmak üzere ikiye ayrılır:

1. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar: ç, f, h, k, p, s, ş, t
2. Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır ki bunlarla ilgili ses olayları daha sonra görülecektir: b-p, c-ç, d-t, g-k

B. Çıkaklarına göre:

Bir ünsüzün boğumlanma noktasına o ünsüzün çıkağı denir. Çıkak bakımından ünsüzler dörde ayrılır:

1. Dudak ünsüzleri b, f, m, p, v
2. Diş ünsüzleri c, ç, d, j, n, s, ş, t, z
3. Damak ünsüzleri g, ğ, k, l, r, y
4. Gırtlak ünsüzleri h

C. Ses yolunun durumuna göre:

Ünsüzlerin oluşumu sırasında ses yolu ya kapalıdır ya da dardır. Buna göre ünsüzler ikiye ayrılı:

1. Sürekli ünsüzler: Ses yolunun daralma durumunda oluşan ünsüzlerdir: f, ğ, h, j, l, m, n, r, s, ş, v, y, z
2. Süreksiz ünsüzler: Ses yolunun kapalı durumunda oluşan ünsüzlerdir: b, c, ç, d, g, k, p, t


Ünsüzlerle ilgili bazı kurallar:

1. Türkçede kelime başında iki ünsüz yan yana bulunmaz. Ancak “bre” ünlemi hariç.

tren, fren, plân, grup, trafik, klan, kral gibi kelimeler Türkçe değildir.

2. Türkçede “m(o)ğ(o)l c(a)f(e)r v(e) j(i)p ş(e)hn(a)z” ünsüzleriyle kelime başlamaz. Bu ünsüzlerle başlayan kelimeler ya Türkçe değildir, ya da Türkçe ise değişime uğramıştır. Hatta “l” ve “r” ile başlayan bazı yabancı kelimeler halk ağzında ünlü türetme yoluyla yerlileştirilmiş; “j” ile başlayan kelimeler de “c” ile telâffuz edilmiştir:

ilimon, ıraf, Iramazan, İrecep, ıradıyo...
candarma, capon, cartiyer...

3. Türkçede “b, c, d, g” ünsüzleriyle kelime bitmez. Ancak anlam farkını belirtmek için “at / ad, ot / od, saç / sac, ilce / ilçe” gibi kelimeler bu ünsüzlerle bitebilir. Burada c ve d sesleri anlam ayırt edici görev yüklenmişlerdir.

Hac, şad, yad gibi bazı kelimeler hariç yabancı kelimelerin son ünsüzleri de bu kurala uyularak sertleştirilmiştir.

sebeb→sebep, kitap→kitap, cild→cilt...

Bu gibi kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında sertleşen ünsüzler tekrar yumuşar.

sebep→sebebi, kitap→kitabı, etüt→etüdü, renk→rengi...

4. Türkçede her ünsüz tek harfle gösterilir. Bazı yabancı dillerde “ch, sch, sh” gibi birden fazla harfle karşılanan ünsüzler vardır.

5. “g, k, l ve t” seslerinin ince ve kalın olmak üzere ikişer şekilleri vardır, ama birer harfle karşılanırlar.

alkolü, emlâkçilik,hakikati, helâkimiz, kabulüm, saatte, sadakatten...


Ünsüzler | Ekleyen: | Tarih: 16-Jan-2008 11:38. | Bu yazı 13895 kez okundu..

Ünsüzler ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar. Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır : b-p, c-ç, d-t, g-k Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f 2) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k Detaylı Ünsüzler Konusu: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, ...

Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z 2) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler ile ilgili detaylı bilgi: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.   ...

Sürekli Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z harfleridir. Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: i) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z ii) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler Konusu Detayı: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g,...

Süreksiz Sert Ünsüzlerin Yumuşaması

Devamini Oku
SERT SÜREKSİZ HARFLERİN YUMUŞAMASI:       Süreksiz sert ünsüz harflerle ( p, ç, t, k ) biten sözcükler, sesli harf veya sesli harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman sonlarındaki sert ünsüz harf yumuşayarak (b, c, d, g, ğ ) olur. BU kurala " sert sesizlerin yumuşaması " denir.               ÖRNEK:Çorap + -ın  = Çorabın  Sarnıç + -a     = Sarnıca Kağıt + -ın   = KağıdınToprak + -a = ToprağınDenk + -i = Dengi   NOT 1: Tek heceli bazı sözcükler bu kurala uymaz. ÖRNEK: Süt, çöp, üst, tek, ak, ip, sırt, sap, kat, üç, saç, aç, suç, et...NOT 2: Ya...

Sürekli Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar: ç, f, h, k, p, s, ş, t Sürekli sert ünsüzler ses telleri titreşmeden sürekli bir şekilde söylenebilir. s harfi gibi kendinizde deneyebilirsiniz. Detay: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.       Ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:       a) Sert Ünsüzler: p, ç...

Koruyucu Ünsüzler

Devamini Oku
Kaynaştırma Harfleri (Koruyucu Ünsüzler) : (y,ş,s,n) Türkçe kelimelerde iki sesli harf yan yana gelmez. Bu nedenle sesli harfle biten bir kelimeye, sesli harfle başlayan bir ek gelirse, iki seslinin arasına bir sessiz girer. Bu sessiz , iki sesliyi kaynaştırır. Bu sessiz harfe kaynaşma (kaynaştırma) harfi, bu olaya da kaynaşma (kaynaştırma) denir. Bazı kaynaklarda yardımcı ünsüz olarak da adlandırılan kaynaştırma harfleri –y-ş-s-n' dir. Kaynaşma harfleri daha çok isim tamlamalarında kullanılır. İpucu : (yaşasın) kelimesiyle kolayc...

Süreksiz Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar: ç, f, h, k, p, s, ş, t Detay: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.       Ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:       a) Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f       b) Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z               Sert ünsüz harfler kendi...

Süreksiz Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: i) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z ii) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler Konusu Detayı: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r...

Sert Ünsüzlerin Benzeşmesi

Devamini Oku
Türkçe'de " p, ç, t, k, s, ş, h, f " harfleri ile biten sözcüklerden sonra, " c, d, g " harfleri ile başlayan ekler gelirse; ekin ilk harfi " ç, t, k " olur. Bu kurala yumuşak sessizlerin sertleşmesi, kısaca benzeşme denir.ÖRNEKLER: Dolap + -cı = Dolapçı Ağaç + -dan = Ağaçtan Dost + -ca = Dostça Tarak + -da = Tarakta As + -gı = Askı Koş + -du = Koştu Sabah + -dan = Sabahtan Yulaf + -dan = YulaftanNOT: Bileşik sözc...

Çıkak Yerlerine Göre Ünsüzler

Devamini Oku
Çıkaklarına göre: Bir ünsüzün boğumlanma noktasına o ünsüzün çıkağı denir. Çıkak bakımından ünsüzler dörde ayrılır: 1. Dudak ünsüzleri b, f, m, p, v 2. Diş ünsüzleri c, ç, d, j, n, s, ş, t, z 3. Damak ünsüzleri g, ğ, k, l, r, y 4. Gırtlak ünsüzleri h ...

Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Bu yazıya henuz resim eklenmemiş..
» Ünsüzler resimleri

  Puanı : 4.8 / 10 | Oy : 19 kişi | Toplam : 92

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Bi soru sor
İletişim