Anasayfa > Sözlük > H > Harf Çeşitleri


Reklamlar
Harf ÇeşitleriHarf ÇeşitleriHarf Çeşitleri
Sonuç : 3 adet ilgili resim bulundu..
Alfabemizde sekiz ünlü (sesli), yirmi bir ünsüz (sessiz) harf vardır.

ÜNLÜ (SESLİ) HARFLER


Bunlar A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü harfleridir. Bu harfler tek başlarına okuna­bilirler. Ses yolundan hiçbir engele uğramadan çıkarlar. Tek başlarına hece kurabilirler. Her hecede mutlaka bir sesli harf bulunur.

Ünlü harfler dilin, ağzın ve dudakların durumuna göre çeşitlere bölünmüşlerdir.

a) Dilin arkada ya da önde oluşuna göre:
Kalın Ünlüler (dil arkada): A, I, O, U
İnce Ünlüler (dil önde): E, İ, Ö, Ü

b) Ağzın az ya da çok açık oluşuna göre:
Geniş Ünlüler (ağız çok açık): A, E, O, Ö
Dar Ünlüler (ağız az açık): I, İ, U, Ü

c) Dudakların düz ya da yuvarlak oluşuna göre:
Düz Ünlüler (dudaklar düz): A, E, I, İ
Yuvarlak Ünlüler (dudaklar yuvarlak): O, Ö, U, Ü

ÜNLÜ HARFLERLE İLGİLİ KURALLAR



1) Büyük Ünlü Uyumu


Türkçe'de bir sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü (a, ı, o, u) varsa sonraki ünlüler de kalın; ince ünlü (e, i, ö, ü) varsa sonrakiler de ince olur. Buna "Büyük Ünlü Uyumu" denir.

Sözcük sonuna getirilen ekler de bu kurala uyar.
Örnek: Otururlardı, gölgelik, düşünmek, ağaç, toprak, topraklar, topraklarımız, topraklarımızdan ...

Aykırı Durumlar:
* Bazı yabancı kökenli sözcükler: İnsan, kitap, televizyon, gazete, rüzgâr, kader, istasyon ...
* Zamanla değişikliğe uğrayan bazı Türkçe sözcükler: Elma (alma), hangi (kangı), anne (ana), kardeş (karındaş) ...
* Bazı bileşik sözcükler: Kocaeli, ilkokul, gecekondu ...

Uyarı: Bileşik sözcüklerde ve tek heceli sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

* Bazı ekler büyük ünlü uyumunu bozar:
-ken: dolaşırken, uyurken, doğarken ...
-ki: onlarınki, sabahki, duvardaki ...
-(i)yor: geliyor, görünüyor, gülümsüyor ...
-leyin: sabahleyin, akşamleyin ...
-(i)mtrak: yeşilimtrak, mavimtrak ...
-daş: ülküdaş, meslektaş ...

2) Küçük Ünlü Uyumu


Türkçe'de bir sözcüğün ilk ünlüsü düz (a, e, ı, i) ise öteki ünlüleri de düzdür.

Örnek: Balık, kedi, sessiz ... (düz + düz)

Sözcüğün ilk hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa sonraki hecelerdeki ünlüler dar ve yuvarlak (u, ü), ya da düz ve geniş (a, e) olur.

Örnek:
Odun (yuvarlak + dar ve yuvarlak)
Kömür (yuvarlak + dar ve yuvarlak)
Üzüm (yuvarlak + dar ve yuvarlak)
Ufak (yuvarlak + düz ve geniş)
Kürek (yuvarlak + düz ve geniş)
Ocak (yuvarlak + düz ve geniş)

3) O ve Ö harfleri Türkçe sözcüklerde yalnızca ilk hecede bulunabilir. Aksi halde o sözcük yabancı kökenli demektir. (Televizyon, şoför, pilot ...)

4) Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana bulunmaz. Bulunanlar yabancı kaynaklıdır. (Şair, şiir, saat ...)

5) Türkçe'de düzeltme (inceltme) işareti bulunmaz. Bulunanlar yabancı kökenlidir. (Rüzgâr, âfet ...)

ÜNSÜZ (SESSİZ) HARFLER


Yirmi bir tane ünsüz harf vardır. Bunlar ancak bir ünlü yardımıyla okunabilir. Sert - yumuşak ve sürekli – süreksiz olarak ayrılırlar.

SERT / YUMUŞAK / SÜREKLİ
f h s ş
ğ j l m n r v y z

SERT / YUMUŞAK / SÜREKSİZ
p ç t k
b c d g

Not: "Fıstıkçı Şahap" sözcüklerinin sesli harflerini atarsak geriye kalan harfler bize sert sessiz harflerin tamamını verir.

ÜNSÜZ HARFLERLE İLGİLİ KURALLAR


1-) Türkçe'de b c d g harfleri sözcük sonunda bulunmaz. Ancak yabancı kaynaklı sözcükler bu kurala uymazlar. [Ab (su), Rab (Tanrı)...]
2-) Türkçe sözcüklerde b harfinden önce n yer almaz, fakat m yer alır.
Örnek: "Çenber" değil "çember", "tenbel" değil "tembel" ...
Bazı bileşik sözcükler buna uymaz: Binbaşı, sonbahar ...
3-) Türkçe'de sözcükler iki ünsüzle başlamaz. Başlayanlar yabancı kökenlidir: Tren, gram, spor ...
4-) Ğ harfi sözcük başında yer almaz.
5-) Türkçe sözcüklerin köklerinde ikiz ünsüz bulunmaz. Bulunanlar yabancı kökenlidir: Kuvvet, millet, dikkat, müddet, bakkal ...
6-) Türkçe sözcüklerde j sesi yoktur. Olanlar yabancı kaynaklıdır: Jeoloji, jilet, jandarma ...
7-) Sertleşme (Ünsüzlerin Benzeşmesi)
Sert ünsüzler (p, ç, t, k, f, h, s, ş) ile biten sözcüklerin sonuna c, d, g ile başlayan bir ek gelince, bu harfler sertleşerek ç, t, k harflerine dönüşür. Buna ünsüz benzeşmesi ya da sertleşme denir.
Örnek: Kayık-çı (c - ç olmuş), sevinç-ten (d - t olmuş), coş-kun (g - k olmuş).
Uyarı: * "de" bağlacı sertleşmeye uğramaz. İsmin "-de" hali sertleşmeye uğrar.
Örnek: "Şırnak'ta olaylar olmuş." - Sertleşme var. (hal eki)
"Olaylara Şırnak da katıldı." - Sertleşme yok. (bağlaç)
Sert Ünsüzlerin Yumuşaması
Bir sözcük p, ç, t, k ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa ve ünlü harfle başlayan bir ek alırsa, bu ünsüzler değişerek sırasıyla b, c, d, g (ğ) olurlar. Buna yumuşama denir.
Örnek: Cevap - cevabı (p - b'ye dönüşüyor)
Kulaç - kulacı (ç - c'ye dönüşüyor)
Kanat - kanadı (t - d'ye dönüşüyor)
Renk - rengi (k - g'ye dönüşüyor)
yatak - yatağı (k - ğ'ye dönüşüyor)
Uyarı: * Özel isimlerde yumuşama olmaz.
Örnek: Ahmet'e, Irak'a, Vahap'a, Oruç'a ...
* Bazı tek heceliler sesteşleri ile karışmasın diye yumuşamaz.
Örnek: Saç, ot, at, yat, haç...

Harf Çeşitleri | Ekleyen: | Tarih: 15-Oct-2011 14:49. | Bu yazı 54657 kez okundu..

Harf Çeşitleri ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Sıfat Çeşitleri

Devamini Oku
Sıfatlar görev ve anlam yönünden, yani kendilerinden sonra gelen isme kattıkları anlam yönünden önce ikiye, sonra daha alt başlıklara ayrılırlar: 1. Niteleme Sıfatları 2. Belirtme sıfatları a.İşaret sıfatları b. Sayı sıfatları - Asıl sayı sıfatları - Sıra sayı sıfatları - Kesir sayı sıfatları - Üleştirme sıfatları c. Belgisiz sıfatlar d. Soru sıfatları 1. Niteleme Sıfatları İsimlerin şeklini, durumunu, hareketini, rengini, kısacası kalıcı özelliklerini gösteren sıfatlardır. Nitelene sıfatları isimlere sorulan “nasıl̶...

Harf Çeşitleri

Devamini Oku
Alfabemizde sekiz ünlü (sesli), yirmi bir ünsüz (sessiz) harf vardır. ÜNLÜ (SESLİ) HARFLER Bunlar A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü harfleridir. Bu harfler tek başlarına okuna­bilirler. Ses yolundan hiçbir engele uğramadan çıkarlar. Tek başlarına hece kurabilirler. Her hecede mutlaka bir sesli harf bulunur. Ünlü harfler dilin, ağzın ve dudakların durumuna göre çeşitlere bölünmüşlerdir. a) Dilin arkada ya da önde oluşuna göre: Kalın Ünlüler (dil arkada): A, I, O, U İnce Ünlüler (dil önde): E, İ, Ö, Ü b) Ağzın az ya da çok açık oluşuna göre:...

Kaynaştırma Harfleri

Devamini Oku
Kaynaştırma Harfleri (Koruyucu Ünsüzler) : (y,ş,s,n) Türkçe kelimelerde iki sesli harf yan yana gelmez. Bu nedenle sesli harfle biten bir kelimeye, sesli harfle başlayan bir ek gelirse, iki seslinin arasına bir sessiz girer. Bu sessiz , iki sesliyi kaynaştırır. Bu sessiz harfe kaynaşma (kaynaştırma) harfi, bu olaya da kaynaşma (kaynaştırma) denir. Bazı kaynaklarda yardımcı ünsüz olarak da adlandırılan kaynaştırma harfleri –y-ş-s-n' dir. Kaynaşma harfleri daha çok isim tamlamalarında kullanılır. İpucu : (yaşasın) kelimesiyle kolayc...

Roman Çeşitleri

Devamini Oku
ROMAN ÇEŞİTLERİ a.Tarihi Roman : Tarihteki olay ya da kişileri konu alan romanlardır. Yazar tarihi gerçek­leri kendi hayal gücüyle birleştirerek anlatır. b. Macera Romanı: Günlük hayatta her zaman rastlanmayan, şaşırtıcı, sürükleyici, esra­rengiz olayları anlatan romanlardır "Serüven Romanları" da denir. Bir araştırma ve izlemeyi anlatan "Polisiye Roman ", alışılmışın dışında uzak yerleri ve yaşamları anlatan" Egzotik Romanlar" da bu gruba girer. c. Sosyal Roman : insan yaşamını sınırsız kültür birikimi içinde yer alan ve insanı deri...

Hece Çeşitleri

Devamini Oku
Ağzımızdan bir solukta çıkan ses ya da ses topluluğuna hece denir. Her hecede mutlaka bir ünlü harf bulunur. Bir kelimedeki hece sayısını ünlü harfleri sayarak belirleyebiliriz. Örnek: Üzgünüm = Üz - gü - nüm 3 ünlü harf olduğu için 3 hecelidir. Hece Çeşitleri * Bir ünlüden oluşanlar: a, e, ı, i, o, ö, u, ü * Bir ünlü + bir ünsüz: ak, ek, uç * Bir ünsüz + bir ünlü: bu, şu, se * Ünsüz + ünlü + ünsüz: taş, tek, lık * Ünlü + ünsüz + ünsüz: üst, alt * Ünsüz + ünlü + ünsüz + ünsüz: Yurt, terk, sarp Bir hece sesli harfle biterse böyle...

Sert Ünsüz Harfler

Devamini Oku
Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar. Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır : b-p, c-ç, d-t, g-k Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f 2) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k Detaylı Ünsüzler Konusu: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "...

Eklem Çeşitleri

Devamini Oku
Eklem Yapısı ve ÇeşitleriKemikler, yan yana ve uç uca geldiklerinde görevlerine ve hareket durumlarına göre aralarında bağlantılar yaparlar. Bu bağlantılara eklem denir. Eklemler hareket derecesine göre üç bölümde incelenir: Oynamaz EklemlerKafatası gibi iskeletin hareket etmeyen kısımlarındaki kemiklerde görülür. Kemikler, çok sıkı şekilde birbirine testere dişi gibi girinti ve çıkıntılarla bağlıdır. Az Oynar EklemlerHareketleri sınırlı olan eklemlerdir. Omurların eklemleri bu tiptir. Omurlar birbiri üzerine doğrudan doğruya binmezler, araları...

Güzel Sanatların Çeşitleri

Devamini Oku
Güzel Sanat Nedir İnsanda heyecan ve hayranlik uyandiran sanatlar. bu sanatlar marangozluk, demircilik, dülgerlik gibi, el işinden çok ,ruh ve duyguyu ilgilendiren sanatlardir. Güzel Sanatlarin Çeşitleri: 1 - Edebiyat: kelimelerle yapilan bir güzel sanattir. nazim ve nesir yolundaki bütün eserler bu kola girer. 2 - Resim: yağli, sulu ya da kuru boyalarla bir zemin üzerine çizgiler çizme ve boyama suretiyle yapilan güzel sanattir. resim yapan sanatçiya ressam adi verilir. 3 - Heykel: ya tabiatta var olan ya da hayalde canlandirilan varlik...

Harf ve Alfabe

Devamini Oku
Harf ve Alfabe Konuşma seslerini yazıda göstermeye yarayan işaretlere harf denir. Türkçe’mizde 29 harf vardır. Bu harflerin tümü birden Türk Alfabesini oluşturur. Türklerin bugüne kadar kullandıkları alfabeler şunlardır: 1. Göktürk Alfabesi 2. Uygur Alfabesi 3. Arap Alfabesi 4. Latin kökenli yeni Türk Alfabesi Yeni Türk Alfabesi 1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilmiştir. ALFABETİK SIRA (SÖZLÜK SIRASI) Bazı kitaplar harflerin alfabede yer alan sırasına göre düzenlenir. A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L ...

Vitamin Çeşitleri

Devamini Oku
Hangi Vitamin Hangi Besinlerde Bulunur ? Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır Vitaminler yağda ve suda eriyenler olarak iki gruba ayrılır YAĞDA ERİYEN VİTAMİNLER: A, D, E ve K vitaminleridir SUDA ERİYEN VİTAMİNLER : B grubu vitaminler ile C vitaminidir Viteminlerin Önemleri: A vitamini Enfeksiyonlara karşı direnci arttırır normal büyüme, üreme, kemik ve diş gelişimi, görme için gereklidir Cildin tırnakların ve s...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Harf Çeşitleri
» Harf Çeşitleri resimleri

  Puanı : 5.5 / 10 | Oy : 32 kişi | Toplam : 176

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim