Anasayfa > Sözlük > Diğer > Ünsüz Benzeşmesi


Reklamlar
Dilimizde ünsüzler sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünlüler “ç, f, t, h, s, k, p, ş” (Fsıtıkçı Şahap) ünsüzleridir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.

Önemli : f, h, s, ç, ş, p, t, k ünsüzlerini aklınızda tutabilmek için Fıstıı Şahap yönetemini kullanabilirsiniz. Fıstıkçı Şahap kelimesinde ünlüleri çıkarırsak geriye kalan ünsüzler ünsüz sertleşmesine neden olan ünsüzlerdir.

Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcüğe ünsüzle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki ünsüz sertleşir. Buna ünsüz benzeşmesi denir. Elbette bu benzeşme sert ve yumuşak şekli olan seslerde söz konusudur. Bu özelliği dört seste görüyoruz;

p - b, ç - c , t - d, ğ - g

Şimdi bu kuralı örneklendirelim:
“Kitap” sözcüğünün sonundaki “p” sesi serttir. Bu sözcüğe biz “-de” hal ekini getirirsek “kitapda” sözü oluşur. Bu durumda ekin başındaki “d” sesi yumuşak olduğundan sözcükte ünsüz benzeşmesine aykırı bir durum görülür. Kurala uyulması için, “d” sesi sertleşmelidir. Bunun serti ise, yukarıda göstermiştik, “t” dir. Dolayısıyla sözcük, “kitapta” olacaktır.

okul-dan > okuldan
av-cı > avcı
ağaç-dan > ağaçtan
ocak-cı > ocakçı

Yukarıdaki sözcüklerde eklerin sözcüğe nasıl uyduğu görülüyor. Birinci gruptaki sözcüklerde ek, yumuşak ünsüzle biten sözcüklere geldiğinde değişmemiş, ancak ikinci gruptaki sert ünsüzlere geldiği zaman sertleşmiştir. Bu durum sadece çekim eklerinde değil yapım eklerinde de geçerlidir. Ekler sayılara geldiğinde de aynı durum geçerlidir. Sayının sesleri nasılsa ek de öyle olmalıdır.

Örnek : 11'de, 8'den, 5'te, 3'ten
Kural : Özel isimlerde de aynı kural geçerlidir.
Örnek : Samsun’dan, Emin’de, Sinop’tan, Yunus’ta
* Farklı bir kaynaktan ünsüz benzeşmesi konusu ödevi.

Ünsüzlerin Benzeşmesi (Detay)

Türkçe'de " p, ç, t, k, s, ş, h, f " harfleri ile biten sözcüklerden sonra, " c, d, g " harfleri ile başlayan ekler gelirse; ekin ilk harfi " ç, t, k " olur. Bu kurala yumuşak sessizlerin sertleşmesi, kısaca benzeşme denir.

Ünsüzlerin Benzeşmesi Örnekleri

Dolap + -cı = Dolapçı
Ağaç + -dan = Ağaçtan
Dost + -ca = Dostça
Tarak + -da = Tarakta
As + -gı = Askı
Koş + -du = Koştu
Sabah + -dan = Sabahtan
Yulaf + -dan = Yulaftan

NOT: Bileşik sözcüklerde bu kural uygulanmaz.

Sert ünsüzle (p, ç, t, k, f, s, ş, h) biten sözcüklerden sonra getirilen eklerin ilk harfi sert ünsüz olur. Sözcüğün son ünsüzü ile getirilen ekin ilk ünsüzü sertlik yönünden birbirine benzer, uyum sağlar. Bu kurala "ünsüz benzeşmesi" denir.

Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, f, s, ş, h ( F ı s t ı k ç ı Ş a h a p )

Örnekler:
dolap - tan
SERT SERT
ünsüz benzeşmesi

koş - tuk - ça
SERT SERT SERT SERT

ünsüz benzeşmesi

hukuk - çu
SERT SERT
ünsüz benzeşmesi

hapis - ten
SERT SERT
ünsüz benzeşmesi


NOT: Ünsüz benzeşmesi kuralına uymamak bir yazım yanlışıdır.

yapışkan (doğru) - yapışgan (yanlış)
üretken (doğru) - üretgen (yanlış)
konuştum (doğru) -
konuşdum (yanlış)
sokaktan (doğru) - sokakdan (yanlış)
dişçi (doğru) - dişci (yanlış)
sabahçı (doğru) - sabahcı (yanlış)
Referans: Ünsüz Benzeşmesi Nedir ? Ünsüz Benzeşmesi Örnekleri

Ünsüz Benzeşmesi | Ekleyen: | Tarih: 24-Nov-2011 19:20. | Bu yazı 61501 kez okundu..

Ünsüz Benzeşmesi ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Ünsüz Yumuşaması

Devamini Oku
“p, ç, t, k” seslerinden biri ile biten Türkçe veya yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler (yapım veya çekim eki) getirilince, kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar ve “b, c, d, g, ğ” ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir. Hatta “g” nin “ğ” ye dönüştüğü de görülür: Örnekler: ağaç→ağaca, çocuk→çocuğu, senet→senedin dolap→dolabın, ekmek→ekmeği, kitap→kitabım tüfek→tüfeği, diyalog→diyaloğu... almak→almağa... Bu daha çok sert ü...

Ünsüz Benzeşmesi

Devamini Oku
Dilimizde ünsüzler sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünlüler “ç, f, t, h, s, k, p, ş” (Fsıtıkçı Şahap) ünsüzleridir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir. Önemli : f, h, s, ç, ş, p, t, k ünsüzlerini aklınızda tutabilmek için Fıstıkçı Şahap yönetemini kullanabilirsiniz. Fıstıkçı Şahap kelimesinde ünlüleri çıkarırsak geriye kalan ünsüzler ünsüz sertleşmesine neden olan ünsüzlerdir. Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcüğe ünsüzle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki ünsüz sertleşir. Buna ...

Ünsüz Sertleşmesi

Devamini Oku
Türkçe veya yabancı bir kelimenin sonunda f, h, s, ç, ş, p, t, k (Fıstıkçı Şahap) ünsüzleri bulunuyor ve bu kelimelere, sert şekli de olan yumuşak bir ünsüzle (b, c, d, g) başlayan ek getiriliyorsa, ekin başındaki yumuşak ünsüz, kelime sonundaki sert ünsüzün etkisiyle sertleşir. Önemli : f, h, s, ç, ş, p, t, k ünsüzlerini aklınızda tutabilmek için Fıstıkçı Şahap yönetemini kullanabilirsiniz. Fıstıkçı Şahap kelimesinde ünlüleri çıkarırsak geriye kalan ünsüzler ünsüz sertleşmesine neden olan ünsüzlerdir. Aşağıdaki eklerin hepsi aslında yu...

Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar. Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır : b-p, c-ç, d-t, g-k Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f 2) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k Detaylı Ünsüzler Konusu: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, ...

Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z 2) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler ile ilgili detaylı bilgi: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.   ...

Ünsüz Uyumu

Devamini Oku
ÜNSÜZ UYUMU (BENZEŞMESİ) Ünsüzlerin sertlik ve yumuşaklık özellikleri burada karşımıza çıkmaktadır. Kelimede yan yana gelen ünsüzlerin sertlik-yumuşaklık bakımından uygun olmalarına ünsüz uyumu (benzeşmesi) denir. Sert ünsüzlerin bazılarının yumuşak (karşılık)ları (benzerleri) vardır. p, ç, t, k ünsüzlerinin yumuşak hâlleri b, c, d, g (ğ) ünsüzleridir. Ünsüz uyumunda sadece bu ünsüzlere bağlı olarak kurallar ortaya konacaktır. Dilimizde bazı ünsüzler yan yana getirilemez, bu şekilde telâffuz edilemezler. Yabancı dillerden alınan k...

Ünsüz Türemesi

Devamini Oku
ÜNSÜZ TÜREMESİ Ünsüz türemesinin görüldüğü yerler: 1. Türkçe kelimelerde, kökte aynı ünsüz yan yana bulunmaz. Ama af, his, zan, ret, hal, şık, gibi Arapça asılları çift ünsüz barındıran (afv, redd, hiss, zann, hall, şıkk) ve Türkçede tek ünsüzle kullanılan kelimelere ünlüyle başlayan ek veya yardımcı fiil getirildiğinde asıllarındaki ikinci sessiz ortaya çıkar. Buna ünsüz türemesi denir. [8] hiss→his→hissetmek, hissi zann→zan→zannetmek ,zannı redd→ret→reddetmek, reddi şıkk→şık→şıkk...

Sert Ünsüz Harfler

Devamini Oku
Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar. Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır : b-p, c-ç, d-t, g-k Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f 2) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k Detaylı Ünsüzler Konusu: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "...

Sert Sessizlerin Benzeşmesi

Devamini Oku
SERT SESSİZLERİN BENZEŞMESİ: Türkçe'de " p, ç, t, k, s, ş, h, f " harfleri ile biten sözcüklerden sonra, " c, d, g " harfleri ile başlayan ekler gelirse; ekin ilk harfi " ç, t, k " olur. Bu kurala yumuşak sessizlerin sertleşmesi, kısaca benzeşme denir.ÖRNEK: Dolap + -cı = Dolapçı Ağaç + -dan = Ağaçtan Dost + -ca = Dostça Tarak + -da = Tarakta As + -gı = Askı Koş + -du = Koştu Sabah + -dan = Sabahtan Yulaf + ...

Ünsüzler

Devamini Oku
ÜNSÜZLER Çıkış sırasında bir engele (ses yolunun kapanması veya açılması) takılan ve bu engel sayesinde şekil alan seslerdir. Tek başlarına telâffuz edilemezler (özellikle süreksiz olanlar); kendilerinden sonra gelen “e” ünlüsü yardımıyla dile getirilirler: b→be c→ce k→ke h→he k ve h ünsüzleri “ka” ve “ha” şeklinde telâffuz edilirler ki bu yanlıştır. Bütün ünsüzler “e” ünlüsünün yardımıyla telâffuz edilmelidir. Türkçede 21 tane ünsüz vardır: bcçdfg...

Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık
zeus
Tarih: 10:11:07 10.11.2010  Güncelleme: 10:11:07 10.11.2010
Webmaster
Tarih: 02.24.2005
Nereden: antalya
Gönderiler: 1338

Cevaben: Ünsüz Benzeşmesi

ÜNSÜZLERİN BENZEŞMESİ:
       
  Türkçe'de " p, ç, t, k, s, ş, h, f " harfleri ile biten sözcüklerden sonra, " c, d, g " harfleri ile başlayan ekler gelirse; ekin ilk harfi " ç, t, k " olur. Bu kurala yumuşak sessizlerin sertleşmesi,  kısaca benzeşme denir.

ÖRNEK: Dolap + -cı   = Dolapçı
                 Ağaç + -dan = Ağaçtan
                 Dost + -ca    = Dostça
                 Tarak + -da  = Tarakta
                 As  + -gı         = Askı
                 Koş + -du    = Koştu
                 Sabah + -dan = Sabahtan
                 Yulaf + -dan   = Yulaftan

NOT:
Bileşik sözcüklerde bu kural uygulanmaz.

Cevapla
zeus
Tarih: 14:53:02 10.31.2010  Güncelleme: 14:53:02 10.31.2010
Webmaster
Tarih: 02.24.2005
Nereden: antalya
Gönderiler: 1338

Ünsüz Benzeşmesi Nedir ?

Sert ünsüzle (p, ç, t, k, f, s, ş, h) biten sözcüklerden sonra getirilen eklerin ilk harfi sert ünsüz olur. Sözcüğün son ünsüzü ile getirilen ekin ilk ünsüzü sertlik yönünden birbirine benzer,
uyum sağlar. Bu kurala "ünsüz benzeşmesi" denir.

Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, f, s, ş, h ( F ı s t ı k ç ı Ş a h a p )

dolap - tan
SERT SERT
ünsüz benzeşmesi

koş - tuk - ça
SERT SERT SERT SERT

ünsüz benzeşmesi

hukuk - çu
SERT SERT
ünsüz benzeşmesi

hapis - ten
SERT SERT
ünsüz benzeşmesi


NOT: Ünsüz benzeşmesi kuralına uymamak bir yazım yanlışıdır.

yapışkan (doğru) - yapışgan (yanlış)
üretken (doğru) - üretgen (yanlış)
konuştum (doğru) -
konuşdum (yanlış)
sokaktan (doğru) - sokakdan (yanlış)
dişçi (doğru) - dişci (yanlış)
sabahçı (doğru) - sabahcı (yanlış)
Cevapla


Ünsüz Benzeşmesi
» Ünsüz Benzeşmesi resimleri

  Puanı : 5.0 / 10 | Oy : 48 kişi | Toplam : 242

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Bi soru sor
İletişim