Anasayfa > Sözlük > E > Enlemin Etkileri


Enlem, yeryüzündeki herhangi bir noktanın Ekvator'a olan uzaklığının derece, dakika, saniye cinsinden değeridir. Enleme bağlı olarak yeryüzünde aşağıdaki özellikler değişiklik gösterir.

1- Güneş Işınlarının Yere Düşme Açısı:

Güneş ışınlarının geliş açısı aynı iken Dünya'nın şeklinden dolayı yere düşme açıları farklıdır. Güneş ışınlarının yere düşme açısı Dünya'nın şekline bağlı olarak Ekvator'dan kutuplara doğru küçülür. Güneş ışınlarının dik ve dike yakın açıyla ulaştığı yerlerde aydınlanan alan dar, ısınma fazla; yatık açıyla ulaştıkları yerlerde aydınlanan alan geniş, ısınma ise az olur.
Bu durumdan dolayı sıcaklık genel olarak Ekvatordan kutuplara doğru azalır. Bu durum "enlem etkisi" olarak ifade edilir.

2- Çizgisel Hız:

Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünden dolayı oluşan çizgisel hızın değerleri Dünya'nın şekline bağlı olarak Ekvator'dan kutuplara doğru azalır.

3- Yerçekimi:

Dünya'nın şeklinden dolayı yerçekimi Ekvator'da az, kutuplarda fazladır. Yerçekiminin Ekvator'dan kutuplara doğru değişmesi enlem etkisiyle ifade edilir.

4- Gece-gündüz sürelerinin değişimi ve aradaki farkın artması:

Gece ile gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesinin eni Ekvator düzlemi ile ekliptik düzlemi arasındaki 23°27' lık açı farkıdır. Gece ile gündüz süresinin Ekvatorda yıl boyunca eşit olması, kutuplara doğru giderek gece ile gündüz süre değişiminin artması ve dağılışı enlem etkisi ile ifade edilir.

5- Gölge Boyları:

Yeryüzüne dik olarak yerleştirilen çubukların gölge yıl içerisinde güneş ışınlarının yere düşme açısına bağlı olarak değişir. Enlem etkisi sonucu Ekvator'dan kutuplara doğru gölge boyları uzar.
Bir yere güneş ışınları ne kadar büyük açılarla düşüyor ise gölge boyu o kadar kısa, eğik açılarla düşüyor ise gölge boyu uzun olur. Güneş ışınlarının dik açıyla ulaştığı yerden en uzaktaki cismin gölgesi daha uzun olur.

6- Güneş'in ufuk düzlemi üzerinde alabileceği yükselti enleme göre değişir. Güneş ışınlarının dik geldiği yerde Güneş'in ufuk düzlemi üzerindeki yükseltisi en fazladır. Güneş ışınlarının dik geldiği yerden uzaklaştıkça Güneş'in ufuk düzlemindeki yükseltisi azalır.

7- Dünya'nın şeklinden dolayı güneş ışınları sadece bir noktaya dik açıyla düşebilir. Ekvator'dan kutuplara doğru güneş ışınlarının yere düşme açısı küçülür. Bu durum sıcaklığın yeryüzündeki genel dağılımını etkiler.
Yeryüzünde sıcak, ılıman ve soğuk iklimin etkili olduğu bilindiğine göre, sıcaklığın Ekvator'dan kutuplara doğru azalması;
*Toprak çeşidi (türleri)ni
*Deniz suyunun sıcaklığı ve tuzluluğunu
*Hayvan topluluklarını
*Doğal bitki örtüsünü
*İnsanların yaptığı ekonomik faaliyetleri etkiler.

Örnek: İtalya'da tarım, Norveç'te balıkçılığın gelişmesi Akarsuların yıl içerisinde donuk kalma süreleri Ekvator'dan kutuplara doğru artar. Tarım ve yerleşmenin üst sınırı Ekvator'dan kutuplara doğru azalır.
Dünya'nın en yüksekte kurulmuş yerleşme alanlarına Ekvator çevresinde yer alan ülkelerde rastlanır.

Her yıl üst üste yağan, erimeyerek sertleşen karlara "toktağan karlar" denir. Bu karların alt sınırı Ekvator'da 5500 m. iken, orta kuşakta 3500 m, kutuplar çevresinde ise deniz seviyesine iner.

* Kalıcı karın alt sınırını sıcaklık, üst sınırını ise dağın yükseltisi belirler.
* Bir dağın üzerinde kalıcı kar bulunması özel konum, yani yükselti ile izah edilirken, kalıcı karın alt sınırını Ekvator'dan kutuplara doğru azalması enlem ile izah edilir.
* Ekvator'dan kutuplara doğru kalıcı karların alt sınırı azalırken, kalıcı kar miktan artar.

8- Rüzgarlar oluştukları yerlerin sıcaklık şartlarını ulaştıkları yerlere taşırlar. Her iki yarımkürede Ekvator'dan kutuplara esen rüzgarlar sıcaklığı artırırken,kutup yönünden esen rüzgarlar sıcaklığı azaltır.

9- Güneş ışınlarının atmosferde aldığı yolun Ekvatordan kutuplara doğru uzaması enlemin etkisiyle açıklanır.


Enlemin Etkileri | Ekleyen: | Tarih: 21-Nov-2011 15:28. | Bu yazı 9272 kez okundu..

Enlemin Etkileri ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Sanayi Devriminin Osmanlı Üzerindeki Etkileri

Devamini Oku
Özet : Sanayi İnkılabı sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nda küçük atölyeler oratdan kalkmış işsizlik artmış, dış ticarette denge bozulmuştur. Osmanlı Devleti, XIX yüzyılının ortalarından itibaren Avrupa mallarının istilasına uğramıştır. Osmanlı Devleti, dışarıya hammadde satan ve dışarıdan mamül alan bir ülke haline gelmiştir. Sanayi Inkılabı'nın sonunda sanayileşmesini tamamlayan Avrupalı devletlerin sömürge ve pazar arayışları arttı, bu durumun sonucunda Osmanlı Devleti toprakları üzerinde çıkar çatışmaları başladıAvrupalı devletler 19 yüzyıld...

Ses Kirliliğinin İnsan Sağlığına Etkileri

Devamini Oku
Sanayileşme ve modern teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan çevre sorunlarından biri de ses kirliliğidir. Gürültü de denilen ses kirliliği, istenmeyen ve dinleyene bir anlam ifade etmeyen sesler ya da insanı rahatsız eden düzensiz ve yüksek seslerdir. Ses kirliliğini yaratan önemli etmenler; Sanayileşme Plansız kentleşme Hızlı nüfus artışı Ekonomik yetersizlikler İnsanlara, gürültü ve gürültünün yaratacağı sonuçları konusunda yeterli ve etkili eğitimin verilmemiş olmasıdır. Ses kirliliği, insan üzerinde çok önemli olumsuz etk...

İklimin İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri

Devamini Oku
İklimin İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri (Özet)İklim insanlar üzerine etkileri;1. Yeryüzüne dağılışlarını, 2. Ekonomik faaliyetlerini 3. Yiyecek ve giyeceklerini 4. Fizyolojik gelişimlerini 5. Karakterlerini 6. Kültür faaliyetlerini etkiler. 7. Endüstrinin dağılışını etkiler. 8. Konut tipini ve malzemesini etkiler. 9. Ulaşım faaliyetlerini etkiler. 10. Turizm faaliyetlerini etkiler. 11. Tarım faaliyetlerini etkiler. 12. Tarım ürünleri çeşitliliğini etkiler. İklim çevre üzerine etkileri; 1. Toprak oluşumunu ve verimlilik dere...

İklimin Etkileri

Devamini Oku
İklimin İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri (Özet)İklim insanlar üzerine etkileri;1. Yeryüzüne dağılışlarını, 2. Ekonomik faaliyetlerini 3. Yiyecek ve giyeceklerini 4. Fizyolojik gelişimlerini 5. Karakterlerini 6. Kültür faaliyetlerini etkiler. 7. Endüstrinin dağılışını etkiler. 8. Konut tipini ve malzemesini etkiler. 9. Ulaşım faaliyetlerini etkiler. 10. Turizm faaliyetlerini etkiler. 11. Tarım faaliyetlerini etkiler. 12. Tarım ürünleri çeşitliliğini etkiler. İklim çevre üzerine etkileri; 1. Toprak oluşumunu ve verimlilik dere...

Sporun İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Devamini Oku
Sporun Fiziksel Gelişimdeki Rolü Bireylerin fiziksel gelişimlerine katkıda bulunmak yalnız beden eğitimine özgü bir amaçtır. Hareket, bireyin doğasında vardır. Hareket sisteminin temelini ise aktif olarak kaslar, pasif olarak da kemikler oluşturur. Hareket bunların daha güçlü olmasına yardımcı olur. Yani, fiziksel etkinlikler normal kas ve kemik gelişimi için zorunlu olmaktadır. Aynı zamanda beden eğitimi etkinlikleri, kemik özgül ağırlığını ve bağ dokuların esnekliğini arttırarak bunları baskı ve gerginliklere karşı güçlendirir. Beden eğitimi ...

Ozon Tabakasının Delinmesinin İnsanlar Üzerindeki Etkileri

Devamini Oku
Ozon tükenmesinin bir sonucu olarak dünyaya erişen ek UV-B radyasyon, en basit tek hücreli bitkilerden böceklere, balıklara, kuşlara ve memeli hayvanlara kadar insanlar da dahil bütün canlılar üzerinde zararlı etkilere sahip olabilir.Ozon Tabakasının Delinmesinin İnsanlar Üzerindeki EtkileriUltraviyole (UV) radyasyonun cilt kanseri de dahil pekçok insan sağlığı problemleriyle bağıntılı olduğu bilinmektedir. Cilt kanserinin ana sebebi çok fazla güneş ışığıdır. Güneş yanığı bir sağlık belirtisi olmadığı gibi 18 yaşından önceki birkaç ciddi güneş ...

Ozon Tabakasının Delinmesinin Yeryüzüne Etkileri

Devamini Oku
Ozon tükenmesinin bir sonucu olarak dünyaya erişen ek UV-B radyasyon, en basit tek hücreli bitkilerden böceklere, balıklara, kuşlara ve memeli hayvanlara kadar insanlar da dahil bütün canlılar üzerinde zararlı etkilere sahip olabilir.Ozon Tabakasının Delinmesinin İnsanlar Üzerindeki EtkileriUltraviyole (UV) radyasyonun cilt kanseri de dahil pekçok insan sağlığı problemleriyle bağıntılı olduğu bilinmektedir. Cilt kanserinin ana sebebi çok fazla güneş ışığıdır. Güneş yanığı bir sağlık belirtisi olmadığı gibi 18 yaşından önceki birkaç ciddi güneş ...

Nükleer Silahların Etkileri

Devamini Oku
NÜKLEER SİLAHLARIN ETKİLERİ Bir nükleer infilakta, ilk önce silahın kudretine göre yarıçapı değişen bir ateş topu hasıl olur. Ateş topunun merkezindeki ısı, güneşteki ısıdan 2-3 defa daha fazladır. İşte aşağıda incelemeye başlayacağımız bütün etkiler etrafa bu ateş topundan yayılmaktadır. Nükleer silahların etkileri; Ani Etkiler ve Kalıntı Etkiler olarak ikiye ayrılır.1) Ani Etkiler (Patlamadan sonra ilk 1 dakika içerisinde meydana gelir) -Işık, - Isı, -Ani Nükleer Radyasyon -Basınç (Blast) -Elektromanyetik Pals 2) Kalıntı Etk...

Enlemin Etkileri

Devamini Oku
Enlem, yeryüzündeki herhangi bir noktanın Ekvator'a olan uzaklığının derece, dakika, saniye cinsinden değeridir. Enleme bağlı olarak yeryüzünde aşağıdaki özellikler değişiklik gösterir. 1- Güneş Işınlarının Yere Düşme Açısı: Güneş ışınlarının geliş açısı aynı iken Dünya'nın şeklinden dolayı yere düşme açıları farklıdır. Güneş ışınlarının yere düşme açısı Dünya'nın şekline bağlı olarak Ekvator'dan kutuplara doğru küçülür. Güneş ışınlarının dik ve dike yakın açıyla ulaştığı yerlerde aydınlanan alan dar, ısınma fazla; yatık açıyla ulaştıkları ...

Sergüzeşt romanındaki romantizm akımının etkileri

Devamini Oku
Kitabın yazarı Samipaşazade Sezai, bazı yerlerde kendi kişiliğini, duygu ve düşüncelerini belli eder ve konunun dışına çıkar. Doğa tasvirlerini ağır bir dille yapar. Bu yüzden romantizmin izlerini taşır. Bu kitapta da romantizm akımının etkisiyle iyiler hep iyi kötüler hep kötüdür. Yazar iyilerin tarafını tutar. Sonunda iyiler ödüllendirilir, kötüler cezalandırılır. Gereksiz tasvirler yapılır. Tesadüflere yer verilir. Yazar kişiliğini gizlemez. Dil süslüdür. Konularını günlük yaşamdan ve tarihten alır. Amaç halkı eğitmektir. Fakat yine de...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Enlemin Etkileri
» Enlemin Etkileri resimleri

  Puanı : 7.5 / 10 | Oy : 11 kişi | Toplam : 83

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim