Anasayfa > Sözlük > T > Toplumsal Hareketlilik


Reklamlar
Toplumsal HareketlilikToplumsal HareketlilikToplumsal Hareketlilik
Sonuç : 3 adet ilgili resim bulundu..
"Hareketlilik" kavramı, toplumdaki birey ya da grupların fiziksel ya da toplumsal çevredeki herhangibir hareketini ifade eder.
Genel olarak yer, zaman ve toplumsal yapıda meydana gelen hareketlilik iki türlüdür:

1) Fiziksel hareketlilik:
Fiziksel hareketlilik, genellikle göç olarak adlandırılır. (Coğrafî hareketlilik)

2) Toplumsal hareketlililik:
Toplumsal hareketlilik ise toplumsal statü değişmelerini içine alır.

Coğrafî göç tipleri gönüllü ya da zorunlu olabilir.
Gönüllü göçlerin sebepleri çeşitlidir. Örneğin köyden kente iş bulmak için gelmek, göçebelerin daha iyi geçim sağlayacakları bölgelere gidişleri gibi ekonomik sebeplerin yanında, siyasal baskılardan kaçınmak, ırksal ayrımlardan kurtulmak, dinsel özgürlük elde etmek gibi bireysel sebepler de söz konusu olabilir.
Zorunlu göçler ise, istenmeyen yabancı kimselerin bir ülkeden kovulması, toplama kamplarına sürülme, suçların tardedilişi gibi sebeplerle olabilir.

TOPLUMSAL HAREKETLİLİK TİPLERİ

Yatay ve Dikey olarak iki çeşittir.

A. Yatay Toplumsal Hareketlilik
Aynı toplumsal düzeyde kalmak şartıyla bir benzer grup ya da durumdan diğerine doğru ileri geri hareketi ifade eder. Örneğin, eşit itibar derecesindeki bir meslekten diğerine geçiş yatay hareketliliktir. Aynı serî içinde tip farklılığı olan birimlere geçişi ifade eden bir hareketliliktir. Bir ortaokul müdürünün bir firmaya satış müdürü oluşu gibi. Bu tip hareketlilikte statü değişmesi söz konusu değildir.

B. Dikey Hareketlilik
Bu durumda ise, bir toplumsal sımftan diğerine geçiş söz konusudur. Burada bireyin toplumsal statüsü değişmektedir. Bu hareketlilikte birey, bulunduğu sınıftan yukarı çıkabileceği gibi aşağı sınıfa da düşebilir.

a. Yukarı doğru hareketlilik
Dikey hareketlilik, kuşaklar arası olabileceği gibi, aynı kuşakta da cereyan edebilir. Eğer hareketlilik kuşaklar arasında oluyorsa, örneğin, bir kız ya da oğul, ana ya da babasının sınıfından yukarı çıkıyor ya da aşağı iniyorsa buna, " Kuşaklar ar ası Hareketlilik" diyoruz.
Buna karşılık, hareketlilik aynı kuşakta cereyan ederse, örneğin genç bir fabrika işçisi işini bırakıp kendi adına bağımsız bir iş yeri açıp işletse ve bunda da başarılı olsa, önemli miktarda servet elde etse, buna da "Mesleksel Hareketlilik" diyebiliriz.
"Grup Hareketliliği" -Bireysel toplumsal hareketliliğe yer vermeyen kast toplumlarında hâlâ grup temeline dayanan bir hareketliliğe yer verilmektedir. Örneğin Hindistan'da farklı kastların göreli statüsü bazan yeniden değerlendirilir. Böylece bütün kastlardaki kimselerin saygınlık bakımından yukarı ve aşağı doğru hareketliliği sağlanmış olur.
İşçilerin çeşitli toplumlarda yukarı sınıfa geçişleri söz konusu olmaktadır. Bu durum onların yukarı doğru grupsal olarak yükselmelerini ifade etmektedir.
Örneğin Avustralya'daki işçiler 1900'lerden beri grupsal olarak statülerini geliştirmişlerdir. Bu durum hükümet ücret denetimi örgütü ve aile ödeneklerinde uygulanan çocuk sayısına ve ihtiyarlara sağlanan büyük yararlar ile ele alınan liberal sistem sayesinde gerçekleşmiştir. İngiliz işçi sınıfı da orta sınıfa göre göreli statülerini arttırmışlardır.Bu durum sağlık hizmetleri, işsizlik sigortası, emeklilik ve sakatlık tazminatları ve yoğun biçimde uygulanan serbest orta öğretim programları sayesinde gerçekleşmiştir. Böylece işçi sınıfının yaşam standardı yükselmiştir.
Brezilya'da yine kentte çalışan işçilerin statüleri orta sımfa oranla artmıştır. 1930'lardan beri enflasyon, orta sınıflarla işçi sımfı arasındaki mesafeyi azaltmıştır.
Amerika'daki işçi sınıfı da yukarıda değinilen ülkelerdeki işçi sınıfından daha fazla yukarı doğru grupsal hareketliliğe uğramışlardır. Almanya'ya Türklerin işçi olarak gidişinden sonra orada en alt işlerde çalışan diğer yabancı işçiler ve Alman işçileri de daha kazançlı ve statüsü daha yüksek işlere otomatik olarak geçmişlerdir. Çünkü Türkler, daha önce onların doldurduğu alt hizmetlerde, fabrika işçiliği niteliğinde olmayan işlerde çalışmaya başlamışlardır.
Grup hareketliliği, genellikle bazı baskı altında tutulmuş grupların ortaklaşa toplumsal statülerini arttırmak için giriştikleri bir olaydır. Grup temeline dayanan hareketliliğin gerçekleştirilmesi çabalan, bireysel hareketliliğin mevcut olmadığı durumlarda söz konusu olmaktadır. Pekçok devrimler ve Fransız devrimi, bir zamanlar bireysel hareketliliğe
açık olan durumun sonradan kapalı duruma getirilerek geniş halk gruplarının hareketliliğine engel olunması sebebiyle meydana gelmiştir.
Gözlemciler, böyle ortaklaşa toplumsal durumların geliştirilmesi ile ilgili gürültülü ya da sessiz çabalara her zaman rastlıyabilirler.
Çeşitli meslek gruplarının eylemleri bu konuda güzel bir örnektir.
Mesleksel statünün geliştirilmesinin temel cihazı mesleğin, "Meslekselleşmesi" dir. Bu teoriden hareket etmek, sadece yalnız mesleğin kendisinden toplumsal bakımdan çok daha etkili olmaktadır. Bu konuda öğretmenler birer örnektir. Onlar ortaklaşa statülerini öğretimin bir meslek olduğunu göstererek arttırmaya çalışırlar. A.B.D. de kapıcıların bina sorumluluğunu üzerlerine alma çabalan, anesteziyologların kendilerinin hemşire olarak değil de doktor olarak dikkate alınmaları için giriştikleri çabalar birkaç örnektir.
Toplumumuzda da bazı mesleklerin statülerinin arttırılması çabalarına herzaman tanık oluyoruz. Ücret arttırımları, çeşitli imkânlar ve ayrıcalıklar sağlanması yoluyla bazı meslekler toplumsal statülerim arttırmaktadırlar. Hatta eğitsel yoldan mesleği çekici duruma getirmelere bile rastlarız. Örneğin yüksek okullar bağımsız duruma getirilir, ya da akademi ya da üniversitenin bir fakültesi durumuna getirilir.
Bu son örnek, toplumumuzda, mesleğin daha hazırlık aşamasında çekici duruma getirilmesine bir örnektir.
Toplumda, genellikle yukarı doğru hareketlilik, aşağı doğru hareketlilikten daha fazladır.

b. Aşağı doğru hareketlilik
Aşağı doğru hareketlilik bir felâket olarak nitelendirilir. Örneğin yaşlı, istikrarlı bir aile kurmuş bir birey, bir iş yerini açtıktan bir süre sonra işleri iyi gitmeyebilir ya da bir ekonomik durgunluk sonucu iflas edebilir. Bu aile, bir süre eski serveti ile yaşam biçimini koruyabilir. Fakat zamanla, ilk durumunu (Toplumsal sınıfını) kaybederek toplumsal sınıfı değişir. Bu örnekte ekonomik bir sebeple aşağı doğru hareketlilik söz konusudur.

Aşağı doğru toplumsal hareketliliğin diğer sebepleri de şunlar olabilir :
a) Bazı kişisel intibaksızlık biçimleri, örneğin alkolizm, narkotik alışkanlığı, psikolojik hastalık (Sinir hastalığı) gibi.
b) Evlenme yüzünden aşağı doğru toplumsal hareketlilik. Örneğin babası bir işletmenin yöneticisi olan orta sınıftan bir kızın alt sınıftan niteliksiz bir işçiyle evlenmesi durumunda olduğu gibi. Çünkü ailenin toplumsal sınıf durumu geniş ölçüde meslek, gelir ve eğitime bağlı olduğu için kız ve ailesi bakımından bu durum, bir aşağı doğru toplumsal hareketliliği ifade eder.

Toplumsal Hareketlilik | Ekleyen: | Tarih: 31-Oct-2010 15:42. | Bu yazı 25008 kez okundu..

Toplumsal Hareketlilik ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Toplumsal Tabakalaşma

Devamini Oku
Bir toplumda tabakalaşma sınıflar arası farklılaşmadan doğar tabakalar arasındaki bireyler arasında farklılaşma görülebileceği gibi aynı toplumsal tabaka( katman )içindeki bireyler arasında da farklar bulunabilir aynı tabaka içindeki farklar sosyal sınıfları oluşturur. Genellikle bir toplumda yönetici pozisyonunda olanlar üst memurlar esnaflar orta işçiler ve yaşam koşulları iyi olamayanlar da alt tabakayı oluştururlar Toplumsal yapı kendi içerisinde bir hareketliliği olan bir bütündür bu hareketlilik iki şekilde ifade edilebilir yatay h...

Toplumsal Hareketlilik

Devamini Oku
"Hareketlilik" kavramı, toplumdaki birey ya da grupların fiziksel ya da toplumsal çevredeki herhangibir hareketini ifade eder. Genel olarak yer, zaman ve toplumsal yapıda meydana gelen hareketlilik iki türlüdür: 1) Fiziksel hareketlilik: Fiziksel hareketlilik, genellikle göç olarak adlandırılır. (Coğrafî hareketlilik) 2) Toplumsal hareketlililik: Toplumsal hareketlilik ise toplumsal statü değişmelerini içine alır. Coğrafî göç tipleri gönüllü ya da zorunlu olabilir. Gönüllü göçlerin sebepleri çeşitlidir. Örneğin köyden kente iş bu...

Toplumsal Etkileşim

Devamini Oku
İnsanların, toplumların birbirlerinden etkilenmesi, birbirlerine bilgi, kültür, vs. aktarması. Sosyal etkileşim genellikle iletişim yoluyla insanların ve grupların hareketlerinin karşılıklı etkileşimini de ifade eder. Bu tanım kişinin kendisiyle etkileşimini İçine alır.Terim üç farklı anlamda kullanılmaktadır.İlk anlamda insana uygulandığında en basit sosyal etkileşim, aşağıdaki örneklerde görülebileceği gibi kişiler ve sosyal güçler arasındaki karşılıklı etkileşimdir: "İnsan doğasında ve kül­türde varlığını bulan sosyal faktörlerin karşılıklı ...

Toplumsal Norm

Devamini Oku
Toplumsal Norm Nedir ? Bir toplumda insanları belli olaylar karşısında nasıl davranmaları gerektiğini belirleyen öyle davranmaya zorlayan kurallara sosyal norm denir. Sosyal Normların Özellikleri - Sosyal değerlerin somut şeklidir. - Toplumun düzen ve devamlılığını sağlar. - Toplumsal kontrolü sağlarlar. - Toplumsal süreç içinde veya merkezi otoritece oluşturulabilir. - Bireylerin davranışlarını sınırlayan emir, yasaklardır. - Toplumdan topluma veya zamanla değişir. - Uymayanlar toplumca cezalandırılır, zorlayıcıdır. - Çoğunluğun so...

Toplumsal Alanda İnkılaplar

Devamini Oku
§ Kilik – Kiyafet Inkilabi : - Sapka Kanunu (25 Kasim 1925) - Dini Kiyafetlerle dolasilmasinin yasaklanmadi (3 Aralik 1934) Not-1 : Çagdaslasma ile ilgili bir inkilaptir. Not-2 : Diyanet Isleri Baskani, Patrik ve Hahambasi bu kanunun disinda tutulmustur. § Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatilmasi (30 Kasim 1925) : Çikarilan kanunla tekke, türbe ve zaviyeler kapatildi. Yine ayni kanunla “Seyhlik, dedelik, dervislik, seyyitlik, çelebilik, türbedarlik” gibi unvanlar da kaldirildi. (Laiklikle ilgilidir) § Takvim, Saat ve...

Toplumsal Sınıflar

Devamini Oku
Bugün çağdaş toplumlarda "Sınıf" ın egemen bir tabakalaşma biçimi olduğu kabul edilmektedir. Toplumsal sınıflar de facto gruplardır. Hukuksal ya da dinsel olarak ifade edilmemiş ve yaptırımlanmamışlardır. Kapalı olmayıp açık gruplardır. Alt toplumsal sınıflar üst toplumsal sınıflara geçebilmek imkânına sahiptirler. Genel olarak her toplumda üç toplumsal sınıf görmekteyiz. Bunlar: a) Üst sınıf (Toplumdaki ekonomik kaynakların büyük bir kısmının sahibi olanlar). b) Orta sınıf (Nitelikli işçi ve serbest meslek sahipleri) c) Alt sınıf...

Toplumsal Değişme

Devamini Oku
TOPLUMSAL DEĞİŞME KAVRAMI Hiç bir toplumun durgun, hareketsiz olduğu söylenemez. Her toplumda sürekli olarak bir dinamizm, bir değişme görülür. Toplumsal davranış örnekleri, toplumsal yapılar, toplumsal sistemler ve toplumsal kurallar sürekli olarak değişme süreci içerisindedirler. Ancak bu değişme her alanda ve her zaman açık ve kesin olmadığı gibi, hız bakımından da her devirde aynı değildir. Bununla birlikte değişme, hiçbir yönü ifade etmeyen bir kavramdır. Yani, toplumsal değiş e, ilerleme kadar gerileme biçiminde de gerçekleşebilir. Bu he...

Toplumsal Yapı

Devamini Oku
2. TOPLUMSAL YAPI 2.1. Toplumsal Yapının Tanımı Toplumbilimsel açıdan toplumsal yapı, bir topluluğun toplumsal düzeni, kuruluşu işleyişi ve bir takım görevleri getiriş yoludur. Başka bir deyişle, toplumsal yapı, yapıyı oluşturan toplumsal kurumların, bunların karşılıklı ilişkilerinden doğan toplumsal kurumların, bunların karşılıklı ilişkilerinden doğan toplumsal değerlerin karşılıklı olarak etkilendikleri bir bütündür . Böyle bir düzenin işleyebilmesi bir takım sağlam temellere dayanmış ve oturmuş olmasıyla gerçekleşebilir. Yoksa, toplumsa d...

Toplumsal Gelişmeye Gelenekler Engelmidir? Değilmidir?

Devamini Oku
Toplumsal gelişmede gelenekler engel değildir tezinin savunulması. Özet: bir ülkenin ayakta kalmasını sağlayan, toplumun çekirdeği olan aile kurumunun ayakta kalmasını sağlayan ve toplumu birbirine sıkı sıkıya bağlayan gelenekler var. Bir de toplumun açık fikirli olmasının, gelişmelere açık olmasının önüne geçen gelenekler var. Bu durumda ne kesinlikle engeldir ne de engel deyildir dememiz mümkün değildir. Ancak genel olarak gelişme yeniliklerle ilerlediği için gelenek dediğimi kavramında yeni olan değil mevcut olanı sürdürme davran...

Feodal Rejimde Toplumsal Sınıflar

Devamini Oku
Feodalitenin sonucu olarak oluşan toplumsal sınıflar : 1. Soylular (Senyörler): -Soylular, oturdukları toprakların sahibiydiler. -Her türlü hakka sahip olan ve şatolarda oturan soylular, yönetim ve askerlik işleri ile ilgilenirlerdi. -Soyluluk babadan oğula geçerdi. -Soyluların en üstünde senyör denilen derebeyler yer alırdı. -Senyörlerin en büyüğü kral idi. Bundan sonra sırasıyla dük, kont, baron ve şövalyeler gelirdi. 2. Rahipler; -Rahipler, kiliselerin sahip olduğu toprakların geliriyle rahat bir yaşam sürerlerdi. -Dinin toplum ...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Toplumsal Hareketlilik
» Toplumsal Hareketlilik resimleri

  Puanı : 5.3 / 10 | Oy : 10 kişi | Toplam : 53

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim