Anasayfa > Sözlük > G > Gerekçe Cümlesi


Reklamlar
Bir durumun ya da sonucun olmasını gerektiren nedendir. Gerekçeden söz edilebilmesi için ortada bir sonucun, duru­mun bulunması gerekir.

* Evden dışarı çıkacak vaktim yok.
* Bugün çok yoruldum.
* Hafta sonu sizinle pikniğe gidemeyeceğiz.
* Bu yıl bazı bölgelerde kuraklık olabilir.

Yukarıdaki cümlelerde mevcut bir durum söz konusudur. Dört cümle de birer gerekçe gerektiriyor. Gerekçe bildiren cüm­leler, başına "çünkü" bağlacı getirilerek okunabilir.

"Hafta sonu sizinle pikniğe gidemeyeceğiz; İzmir'den amcamlar geliyor." Pikniğe gidememenin gerekçesi İzmir'den misafir gele­cek olmasıdır.

ÖSS'de "gerekçe" ile ilgili sorular sorulmaktadır. Bu soru­larda "Hangi cümlede yargı gerekçesiyle birlikte veril­miştir?" ya da "Numaralanmış cümlelerden hangisi kendin­den önceki yargının gerekçesi durumundadır?" kalıbı kul­lanılmaktadır.

Yukarıdaki örnek cümleler için gerekçeler yazalım:

* Evden dışarı çıkacak vaktim yok; yarına yetiştirmem gereken ödevlerim var.
* Bugün çok yoruldum; sabahtan akşama kadar hiç oturmadan çalıştım.
* Bu yıl bazı bölgelerde kuraklık olabilir; bahar aylarında neredeyse hiç yağmur yağmadı.

Yukarıda da belirtildiği gibi "gerekçe" ile ilgili sorularda "çünkü"den yararlanılabilir. "Numaralanmış cümlelerden hangisi kendinden önceki yargının gerekçesidir?" ifade­siyle sorulan sorularda gerekçe olabileceğini düşün­düğünüz cümlelerin başına "çünkü" getirerek o cümlenin gerekçe olup olamayacağını anlayabilirsiniz: Biraz acele etmeliyiz, (çünkü) Uçağın kalkmasına bir saat kaldı.

** "Gerekçe" cümleleri ile "neden-sonuç ilişkisi" olan cümleleri birbirine karıştırmayın. "Neden-sonuç ilişkisinde" önce bir neden, sonra bu nedene bağlı ortaya çıkan bir sonuç vardır: Havalar ısındı; okullarda devamsızlıklar arttı. (Neden-sonuç)

** Neden-sonuç ilişkisi olan cümlelerde mutlaka sona ermiş, ortaya çıkmış bir durum vardır. Gerekçe bildiren cümlelerde önce bir durum, olgu vardır, daha sonra gerekçe yer alır.

"Bir saatte Kadıköy'e gidemeyiz: bu saatte trafik çok sıkışıktır." "... hangisinde yargı gerekçesiyle birlikte verilmiştir?" kalıbıyla sorulan sorularda mutlaka sonuçlanmış bir durum olması gerekmez, belli bir yargı olması yeterlidir.

Öğle saatlerinde dışarı çıkmayın; hava çok sıcak. Bu cümlede sonuçlanmış bir iş, durum yoktur.

Örnek Soru: (2 Mayıs 1999)

(I) Atatürk'ün Söylev'i, yalnızca söz söyleme sanatı içinde ele alınacak kadar tek yönlü bir kitap değildir. (II) Olayların anlatımında büyük romancılarda görülen bir kurgulama yeteneği vardır. (III) Kitabın çoğu sayfaları, yaşanmışlığın yanı sıra anlatımıyla şiir yüklüdür. (IV) Atatürk, bu kitapta başarılı bir denemeci ustalığıyla karşıtlarını eleştirir. (V) İn­sana özgü değerleri olumlu olumsuz yönleriyle sergiler. (VI) Zengin bir karakterler kitabı da sayılabilecek bir yapısı olan Söylev'in, bu yönüyle genç kuşakları yönlendirecek, etkileyici bir havası vardır.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerin hangi­sinde yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

A) II.
B) III.
C) IV.
D) V.
E) VI.

Cevap: E


Örnek Soru: (1998-ÖSS)

Okul öncesi eğitimin, çocuğun gelişiminde büyük önem taşıdığı tartışılmaz bir gerçek.
Aşağıdakilerden hangisi, bu cümlede belirtilen yargının bir gerekçesi niteliğindedir?

A) Anaokulu, yuva ve kreşlerin sayısı her geçen gün artı­yor ve bunlar sürekli gelişiyor.
B) Anne - babalar çocukları için en iyiyi bulma ve yapma çabası içindeler.
C) Çocuklar paylaşma ve sorumluluk duygularını oyunla geliştirirler.
D) Çocuğun duygusal ve zihinsel gelişiminin önemli bir kısmı okul çağından önce tamamlanmaktadır.
E) Son yıllarda anaokullarında çocuğu değişik yönleriyle geliştirmeyi amaçlayan yeni yöntemler deneniyor.

Cevap: D
Referans: Gerekçe Cümlesi Nedir ? Gerekçe Cümlesi Örnekleri.

Gerekçe Cümlesi | Ekleyen: | Tarih: 02-Nov-2010 11:53. | Bu yazı 21188 kez okundu..

Gerekçe Cümlesi ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Koşul (Şart) Cümlesi

Devamini Oku
Koşul (Şart) Cümleleri Koşul bir eylemin, durumun gerçekleşmesinin başka bir şeye bağlı olması durumudur. "Biraz beklerseniz doktorla görüşürsünüz." Doktorla görüşebilmenin koşulu bir süre beklemektir. Beklenmezse doktorla görüşebilme şansı yoktur. ** Yukarıdaki örnek cümlede olduğu gibi Türkçede koşul eki "-se, -sa"dır; ancak -se, -sa eki kullanılmadan da bazı ekler ve sözcükler ile cümlelere "koşul" anlamı kazandırılır. ** mı, mi soru eki koşul anlamı kazandırabilir: * Birinin, masasına oturduğunu gördü mü çok kızar. * Evd...

İsim Cümlesi

Devamini Oku
. İsim Cümlesi Yüklemi isim soylu bir kelime olup, ek-fiilin zamanlarından biri ile çekimlenmiş olan cümlelerdir. Uzun bir yolculuktan sonra İncesu’daydık. Bir handa, yorgun argın, tatlı bir uykudaydık. İçinde kaybolup gittiğini sandığı bu kalabalık şehirde bir tek tanıdığı bile yoktu. Ama şimdi sevgili öğrencileri, vefalı arkadaşları, dostları var. Gök sarı, toprak sarı, çıplak ağaçlar sarı... Arkada zincirlenen yüksek Toros dağları, İsim cümleleri genellikle iki unsurdan, özne ve yüklemden meydana gelir. İnsan, ...

Gerekçe Cümlesi

Devamini Oku
Bir durumun ya da sonucun olmasını gerektiren nedendir. Gerekçeden söz edilebilmesi için ortada bir sonucun, duru­mun bulunması gerekir. * Evden dışarı çıkacak vaktim yok. * Bugün çok yoruldum. * Hafta sonu sizinle pikniğe gidemeyeceğiz. * Bu yıl bazı bölgelerde kuraklık olabilir. Yukarıdaki cümlelerde mevcut bir durum söz konusudur. Dört cümle de birer gerekçe gerektiriyor. Gerekçe bildiren cüm­leler, başına "çünkü" bağlacı getirilerek okunabilir. "Hafta sonu sizinle pikniğe gidemeyeceğiz; İzmir'den amcamlar geliyor." Pikniğe gidem...

Soru Cümlesi

Devamini Oku
Soru Cümlesi Öğrenme, bir soru ya da kuşkuyu giderme amacıyla kurulan ya da yargıyı soru yoluyla belirten cümlelere soru cümlesi diyoruz. Bu tür cümlelerin anlatımına değişik anlam özellikleri katacak kullanım biçimleri vardır. Bunların bir bölümü mi soru takısıyla oluşturulur: “Batılılaşmanın gerekçesi bu mu?”, “Anlattıkları doğru değil mi?” Soru cümlelerinin bir dilimi de soru sıfatlarıyla, soru zamirleriyle ve soru belirteçleriyle (zarflarla) kurulur: “Ziyafete kaç kişi gittiniz?”, “Bu zav...

Fiil Cümlesi

Devamini Oku
. Fiil Cümlesi Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. Bu fiil şahıs ve kip eki alarak çekimlenir. Türkçede (başka dillerde de) fiil cümlesi isim cümlesinden daha çok kullanılır. Annem dün sessizce odama girdi. Beni yine, yorgun gözlerimin önünden hiç ayrılmayan, bir gün bile elimden düşmeyen, parmaklarımın arasında ezilip büzülen kitabımın karşısında okumaktan gözlerimin feri kaçmış, düşünmekten alnımı kırışmış gördü. En ziyade düşman olduğu bu cansız arkadaşıma kinli bir nazar attıktan sonra bir iskemle çekti, karşıma oturdu, b...

Eylem (Fiil) Cümlesi

Devamini Oku
Eylem (Fiil) Cümlesi Yüklemi çekimli bir eylemden oluşan, bağımsız bir yargı bildiren sözcük dizisine eylem cümlesi denir. Eylem cümlelerinde öznenin ne yaptığı açıklanır: “Romanlarında daha çok Çukurova yöresini anlatıyor.” ...

Ad Cümlesi

Devamini Oku
Ad Cümlesi Yüklemi ad, ad soylu sözcük ya da sözcük öbeği olan bağımsız bir yargı bildiren sözcük dizisine ad cümlesi diyoruz: “Anlatımın gücü, sözcüklerde gizlidir.” Ad cümlelerinin yargı bildirişi ekeylemle gerçekleşir. Yüklemi oluşturan ad ve soylu sözcükler ekeylemle çekimlenerek yüklem niteliğini kazanırlar: “Çok çok hastaydı.” Kimileyin de ek eylemin -dir biçimi gelir: “Tiyatro, söz ve eylem sanatıdır.” Örneklerden de anlaşıldığı gibi ad cümleleri, öznenin ne olduğunu ya da bir durumu bildiri...

Değerlendirme Cümlesi

Devamini Oku
Değerlendirme, yapılan bir işin, ortaya konan bir yapıtın ya da düşüncenin ne ölçüde başarılı olduğu ile ilgili karar açık­lamaktır. Değerlendirmeden söz edilebilmesi için ortada bir yapıt, ürün ya da düşünce olmalıdır. Bir yapıta yönelik ol­mayan genel yargılar değerlendirme niteliği taşımaz. Bir yapıtla ilgili bilgi veren sözler de değerlendirme cümlesi olamaz. * Bir çocuğun duygularının böylesine içten anlatıldığı bir başka şiir hatırlamıyorum. * Hem dili, hem de anlatımı yönüyle bütün genç yazar­lara örnek olabilecek bir roman okuduk. ...

Önyargı Cümlesi

Devamini Oku
Önyargı bir kişi ya da işle ilgili olarak kişisel düşüncelerin etkisiyle açıklanan kararlardır. Önyargı herhangi bir konuda peşin hükümlülüktür. Sonucu belli olmayan işlerle ilgili, genellikle olumsuz görüş açıklamaktır. * Sanat dışında amacı olmayan filmler, ülkemizde ilgi görmez. * Yine birtakım projeler açıklanacak, ama hiçbiri sonuçlandırılamayacak. * Ülkemizde hiçbir zaman, bir yapıtın değerlendirilmesinde sanatın kuralları ölçüt alınmaz. Örnek Soru: (1991-ÖYS) (I) Bu oyunu izlerken gülümsüyorsunuz. (II) Yumruklarınızı sıkmıyorsun...

Ünlem Cümlesi

Devamini Oku
Ünlem Cümlesi Korkma, acıma, üzüntü, hayıflanma, yakınma… gibi durum ve duyguları anlatan cümlelere ünlem cümlesi adını veriyoruz: “Gördün mü yaptığın işi!”, “Ah, nasıl geri dönmek, yine yaşamak isterdi o günleri!” ...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Bu yazıya henuz resim eklenmemiş..
» Gerekçe Cümlesi resimleri

  Puanı : 6.8 / 10 | Oy : 13 kişi | Toplam : 89

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim