Anasayfa > Sözlük > E > Edilgen Fiil


Reklamlar
Özneleri bilinmeyen fiillere “edilgen fiil” denir. Bir cümlede işin kim tarafından yapıldığı bilinmiyorsa, fiil edilgen çatılıdır.

Kök ya da gövde durumundaki fiillere “-il, -in” ekleri getirilerek edilgen fiiller yapılır.

NOT: Edilgen fiillerin yüklem olduğu cümlelerde işin kim tarafından yapıldığı belli değildir. Bu tip cümlelerde gerçek özne yoktur, sözde özne vardır.

NOT: Etken fiillerin yüklem olduğu cümlelerdeki nesne, edilgen fiillerin yüklem olduğu cümlelerde sözde özne görevini üstlenir.

Boyacılar kapının camını kırmışlar. (etken)
Özne Nesne Yüklem

Kapının camı kırılmış. (edilgen)
Sözde Özne Yüklem

Yukarıdaki örneklerden birincisinde, yapılan iş “kırmak”tır. Kırma işinin kimler tarafından yapıldığı bellidir. Bu nedenle “kırmak” fiili, öznesine göre etken çatılıdır.


İkinci cümleye bakacak olursak, ortada bir kırma işi var, ancak işin kim tarafından yapıldığı bilinmiyor. Yükleme “Kırma işini yapan kim?” diye sorduğumuzda, yanıt alamıyoruz. Bu nedenle “kırılmak” fiili, öznesine göre edilgen çatılıdır. İkinci cümledeki fiile biçim ve görünüm olarak da bakacak olursak, “kır-” fiiline “-ıl” ekinin getirilmiş olduğunu görüyoruz. Birinci cümlede nesne durumundaki ögenin, ikinci cümlede sözde özne görevini üstlendiğini görüyoruz.

Belediye işçileri yol kenarlarındaki ağaçları her gün suluyorlar. (etken)
Özne Nesne Yüklem

Yol kenarlarındaki ağaçlar her gün sulanıyor. (edilgen)
Sözde Özne Yüklem


Eli silahlı iki hırsız, kuyumcuyu güpegündüz soydu. (etken)
Özne Nesne Yüklem

Kuyumcu güpegündüz soyuldu. (edilgen)
Sözde Özne Yüklem



Minik öğrenciler törende çok güzel şiirler okudular. (etken)
Özne Nesne Yüklem

Törende çok güzel şiirler okundu. (edilgen)
Sözde Özne Yüklem

Öğretmenimiz sınav sonuçlarını panoya asmış. (etken)
Özne Nesne Yüklem

Sınav sonuçları panoya asılmış. (edilgen)
Sözde Özne Yüklem


NOT: Yüklemi etken-geçişsiz fiil olan cümlelerde sözde özne de bulunmaz.

Babam yemekten sonra hep salonda oturur. (etken-geçişsiz)
Özne Yüklem

Oturma işini yapan kim? → Babam (etken)
Ne, neyi, kimi oturur? → Yanıt yok (geçişsiz)

Yemekten sonra hep salonda oturulur. (edilgen-geçişsiz)
Yüklem

Oturma işini yapan kim? → Belli değil (edilgen)
Ne, neyi, kimi oturulur? → Yanıt yok (geçişsiz)


Seyirciler bu fıkraya uzun süre güldüler. (etken-geçişsiz)
Özne Yüklem

Gülme işini yapan kim? → Seyirciler (etken)
Ne, neyi, kimi güldüler? → Yanıt yok (geçişsiz)


Bu fıkraya uzun süre gülündü. (edilgen-geçişsiz)
Yüklem

Gülme işini yapan kim? → Bilinmiyor (edilgen)
Ne, neyi, kimi güldüler? → Yanıt yok (geçişsiz)


Fiilde Çatı

a) Öznesine Göre Fiil Çatıları

1. Etken Fiiller
2. Edilgen Fiiller
3. Dönüşlü Fiiller
4. İşteş Fiiller
a) Karşılıklı Yapma Anlamı Taşıyan İşteş Fiiller
b) Birlikte Yapma Anlamı Taşıyan İşteş Fiiller
c) Nitelikte Eşitlik Anlamı Taşıyan İşteş Fiiller

b) Nesnesine Göre Fiil Çatıları

1. Geçişli Fiiller
2. Geçişsiz Fiiller
3. Oldurgan Fiiller
4. Ettirgen Fiiller
Referans: Edilgen Fiil Nedir ? Edilgen Fiil Örnekleri

Edilgen Fiil | Ekleyen: | Tarih: 28-Nov-2010 18:54. | Bu yazı 8238 kez okundu..

Edilgen Fiil ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Ek Fiil

Devamini Oku
Ek Eylem (Özet) : Ek-fiil veya ek-eylem, Türkçede isimlerin ve isim soylu kelimelerin sonuna gelerek yüklem olarak kullanılmalarını sağlayan, ayrıca basit fiillerden birleşik zamanlı fiil yapan çekim ekleri. Ek-fiiler "-idi", "-imiş-, "-ise" ve "-dir"dir ancak sözcüklere bitişik olarak yazıldıklarında ses uyumlarına uyarak değişiklik gösterebilirler. Ek fiiller Türkçede iki görevde kullanılırlar: 1. İsimleri ve isim soylu sözcükleri yüklem yapmak, 2. Basit çekimli fiillere eklenerek birleşik zamanlı fiil yapmak (-dir hariç).EK FİİL (EK EY...

Zarf Fiil

Devamini Oku
Cümlede zarf (belirteç) göreviyle kullanılan eylemsilerdir. Doğrudan fiil kök veya gövdelerinden türetilebildikleri gibi adeylem ve ortaçlardan (sıfat-fiillerden) çeşitli ekler ve edatlar yardımıyla da oluşturulabilir. Bağeylem, öbekleştiği (yan cümlecik oluşturduğu) sözcüklerle birlikte temel cümlede zarf tümleci görevi yapar. Sözcük türü olarak da zarf (belirteç) olarak değerlendirilir. Arka arkaya gerçekleşen eylemleri birbirine bağlayarak anlatmak için kullanıldığından "bağ-eylem" olarak da adlandırılır. Ancak doğrudan bağlaç sayılması y...

Fiil Kökü

Devamini Oku
Hareket anlamı taşıyan sözcüklerdir. sus–, sev–, üz–, kaç–, çalış–, kork–, çürü–, işit–, ört–, kok–… Fiil köklerine “–mak, –mek” mastar ekini getirebiliriz. “sev–” → sev–mek olur “dök–” → dök–mek olur “vur–” → vur–mak olur NOT: Fiil köklerini ad kökleri gibi tek başına yazıp söyleyemeyiz. Mastar durumundaki fiil köklerinin sonuna ya kısa çizgi...

İsim Fiil

Devamini Oku
Fiilimsilerin Tanımı ve Özellikleri Eylem anlamı taşıyan, ancak kişi ve kip çekimleri olmayan, cümlede ad, sıfat ya da zarf olarak görev yapan sözcüklerdir. Özellikleri: 1. Eylemlerden türetilir; eylem anlamını yitirmediklerinden mastar eki (-mek, -mak) alabilirler. 2. Olumsuzluk eki (-me, -ma) alabilirler. 3. Türetildikleri eylemin çatı özelliğini aynen devam ettirirler. 4. Yarım yargı bildirir, yan cümlecikte yüklem olurlar. Yan cümlecikte özne, tümleç gibi öğeler bulunabilir. Geçişli olanlar nesne de alabilirler. 5. Kip ve kişi çeki...

Sıfat Fiil

Devamini Oku
Fiil kök ya da gövdelerine -en(-an), -esi(-ası), -mez(-maz), -ar(-er), -dik (-dik, -dük, -tık ...), -ecek(-acak), -mîş(-mış, -müş, -muş) ekleri getirilerek türetilmiş eylemsiler­dir. Bir adın sıfatı gibi kullanılarak sıfat tamlaması görünümlü yan cümlecik oluştu­rurlar. * Bekleyen derviş, muradına ermiş. * Ocağın sönmeye yüz tutan ateşine baktı. * Rakibi, yenir yutulur lokma değildi. * Akla sığmaz başarılar elde ettiler. * Adam olacak öğrenci, çalışmasından bellidir. * Akla gelebilecek tüm soruları hesaba kattık. * Pişmiş aşa su katıyo...

Türemiş Fiiller

Devamini Oku
Ad ya da eylem tabanlarına yapım eki getirilerek oluşturulan eylemlerdir. * Gösteri saat 20.00'de başlıyormuş, biraz hızlanalım. * Bu sıcakta hepimiz susamıştık. * Çayımızı demlediler. * Bir kedi miyavlıyordu uzaklarda. Not: Bir eylemi yapı bakımından incelerken her şeyden önce söz konusu eylemi buluyoruz. Mastarlı biçiminde söylüyoruz ve söylediğimiz kısmı inceliyoruz. Not: Yansımalar da diğer sözcükler gibi mecaz anlam kazanabilir. Hırsından çatlıyordu: çat-la-mak yansımadan türemiş eylemdir ve mecaz anlam kazanmıştır. * Çukuro...

Basit Zamanlı Fiiller

Devamini Oku
Basit Zamanlı Fiiller: Tek zaman eki almış fiillerdir. Türkçe'de geniş zamanla birlikte dört temel zaman bulunur. 1. Geçmiş Zaman: İş veya oluşun daha önceden, geçmişte yapıldığını bildiren zamandır. İkiye Ayrılır. İkiye Ayrılır: a. Belirli (-di'li) Geçmiş Zaman: Eylemin sözün söylendiği andan, önceden yapıldığını, söyleyenin kesin inancıyla tam anlatır: Fiillerde bulunan "-di, -du, -dü, -tu" ekleri -di'li geçmiş zamanı belirtirler. Öğretmenimiz sınıfa geldi. Bütün çocuklar bahçeye koştu ... 2. Şimdiki Zaman: Eylem ...

Fiil Yapan Yapım Ekleri

Devamini Oku
FİİL YAPAN YAPIM EKLERİ Bu ekler isim ve fiil kök ve gövdelerinden fiil gövdeleri türetirler: göz→göz-le(mek) bilgi-→bilgi-len(mek)-dir(mek) sev-→sev-dir(mek) bildir-→bildir-il(mek) Fiil yapan ekler, isime veya fiile getirilişine göre ikiyte ayrılır: İsimden fil yapan ekler Fiilden isin yapan ekler a. İsimden fiil yapan ekler Bu ekler isim kök ve gövdelerinden fiil gövdeleri türetirler: İsim-len-dir- Ad-lan-dır İki-le- Durgun-laş- En çok kullanılan isimden fiil yapan ekler şunlardır: ...

Fiillerde Kip (Anlam) Kayması

Devamini Oku
Bir kipin, bir başka kip yerine kullanılmasıdır. Bir başka ifadeyle; fiilin, çekimlenişine göre taşıması gereken anlamının dışına çıkmasıdır. Bu anlam değişiminin daha iyi anlaşılması için, kiplerin temel anlamlarını bilmemiz gerekir: -yor (Şimdiki zaman eki): Anlatışla eylemin aynı anda yapıldığını ifade eder: Kardeşim, kendi odasında ders çalışıyor. (Cümlenin söyleniş anında "ders ça­lışma" işi de yapılıyor.) -di (Bilinen, görülen geçmiş zaman eki): Konuşulan andan önce gerçekleştiği kesin olan eylemleri anlatır: Murat Bey, az ön...

Fiil Cümlesi

Devamini Oku
. Fiil Cümlesi Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. Bu fiil şahıs ve kip eki alarak çekimlenir. Türkçede (başka dillerde de) fiil cümlesi isim cümlesinden daha çok kullanılır. Annem dün sessizce odama girdi. Beni yine, yorgun gözlerimin önünden hiç ayrılmayan, bir gün bile elimden düşmeyen, parmaklarımın arasında ezilip büzülen kitabımın karşısında okumaktan gözlerimin feri kaçmış, düşünmekten alnımı kırışmış gördü. En ziyade düşman olduğu bu cansız arkadaşıma kinli bir nazar attıktan sonra bir iskemle çekti, karşıma oturdu, b...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Bu yazıya henuz resim eklenmemiş..
» Edilgen Fiil resimleri

  Puanı : 4.5 / 10 | Oy : 13 kişi | Toplam : 59

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim