Toplumdusmani.Net *
Yeni
Anasayfa > Sözlük > M > Mesnevilerin Çeşitleri


Mesnevilerin Çeşitleri Nedir

Mesnevi özellikle Arap, Fars ve Osmanlı edebiyatında kendi aralarında uyaklı beyitlerden oluşan ve aruz ölçüsüyle yazılan divan edebiyatı şiir biçimidir. Arapça'da "müzdevice" denilen mesnevi türü ilk olarak 10. yüzyılda İran edebiyatında ortaya çıkmıştır. Türk edebiyatına girişi 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı yapıtıyla başlar. Kutadgu Bilig mesnevî nazım biçimiyle kaleme alınmış hacimli bir siyasetnâme örneğidir. Mesneviler öğüt verici bir olayı anlatan uzun şiirlerdir. Bu şiirlerde savaş, aşk, tarihi olaylar din ve tasavvuf konularıyla birlikte, çeşitli toplumsal konular da işlenir.

Her beytinin kendi arasında kafiyelenmesi hem yazma kolaylığı sağlar hem de daha uzun metinlerin bu şekle uygun olarak kaleme alınmasına imkân tanır. Diğer nazım şekillerindeki kafiye bulma zorluğu şairleri uzun metinlerde bu şekli kullanmaya teşvik etmiştir. Bu nedenle uzun aşk öykülerinde, destanlarda mesnevi kullanılmıştır. Klasik düzende bir mesnevi; tevhid, münacat, na't, miraciye, eserin sunulacağı büyüğe övgü, mesnevinin niçin yazıldığını açıklayan sebeb-i nazm ve hikâyenin anlatımı(ağaz-ı destan) bölümlerinden oluşur.

Mesneviler aşk mesnevileri (Fuzulî-Leyla ile Mecnun), dinî-tasavvufi mesneviler(Süleyman Çelebi-Mevlit), ahlaksal ve öğretici mesneviler (Şeyhî-Harnâme), savaş ve kahramanlık konusunu işleyen gazavatnameler, bir kentin güzelliklerini anlatan şehrengizler ve mizahi mesneviler diye ayrılabilir. Mesnevide konu ne olursa olsun , ilk dikkati çeken özellik olayın bir masal havasında anlatılmasıdır. Akıl ve mantık ölçülerini aşan bir sürü olay birbirini izler. Olayın geçtiği yer ve zaman belirsizdir. Konuda birlik sağlanamamıştır. Hikayenin bölümleri birbirine eklenmiş ilgisiz parçalar gibi görünür. Çevre tasvirleri gerçeğe uygun değildir, hikaye kahramanları doğaüstü davranışlarda bulunur. Hikayelerde cinler, periler, devler, cadılar, ejderhalar gibi masal motifleri sık sık işlenir.

Divan şiirinde, her beytinin dizeleri kendi arasında uyaklı, aruzun genellikle kısa kalıplarıyla yazılan nazım biçimine ve bu biçimde yazılmış yapıtlara mesnevi denir.

Mesneviler konularına göre üçe ayrılır:
1- Destansı nitelikteki mesneviler (Firdevsi'nin Şehname'si) ;
2- öğretici nitelikteki mesneviler (Nabi'nin Hayriye'si) ;
3- din ve tasavvufla ilgili mesneviler (Mevlana'nın Mesnevi'si, Fuzuli'nin Leyla ile Mecnun'u, Şeyh Galip'in Hüsn'ü Aşk'ı) .

Ayrıca, padişahların savaşlarını anlatan manzum yapıtlar (gazavatnameler) , kentleri ve kentlerdeki güzelleri anlatan yapıtlar (şehrengizler) , bazı yergi türündeki yapıtlar, mesnevi nazım biçimiyle yazılmıştır. Mesnevi İran edebiyatında ortaya çıkmış (İran edebiyatında Genceli Nizami ve Cami bu türün başlıca adlarıdır) . Genceli Nizami'nin beş mesnevisinden oluşan Hamse'si, sonradan Divan edebiyatı ozanları tarafından da örnek olarak alınmıştır. Türk edebiyatında ilk mesnevi Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı yapıtıdır. Her beyti kendi içinde uyaklı uzun nazım biçimidir. Bir anlamda Divan edebiyatında manzum hikayelerin yazıldığı bir biçim olarak da tanımlayabiliriz. Mevlânâ'nın ünlü tasavvufi mesnevisi 25.700 beyitten oluşmuştur. Mevlana eserine ayrı bir isim koymamıştır; eser, nazım türü olan mesnevi adı ile bilinir.

Mesneviler aşk, dini ve tasavvufi, ahlaki-öğretici, savaş ve kahramanlık, bir şehri ve şehrin güzelliklerini anlatma, mizah gibi türlü konularda yazılmıştır. Divan edebiyatında roman ve hikaye gibi türler olmadığı için mesneviler bir bakıma bu türlerin yerini tutmuşlardır. On bölümden oluşur.Aynı şair tarafından yazılmış beş mesneviye "Hamse" adı verilir. Hamse sahibi olmak bir itibar kaynağıdır.
Hamse sahibi olarak tanınmış önemli divan şairleri: Ali Şir Nevâi, Taşlıcalı Yahya, Nev'i-zâde Atâi'dir.

Mesnevilerin Çeşitleri | Ekleyen: | Tarih: 05-Aug-2011 10:30. | Bu yazı 10815 kez okundu..

Mesnevilerin Çeşitleri ile ilgili diğer yazılar..

  • # Sıfat Çeşitleri

    Sıfatlar görev ve anlam yönünden, yani kendilerinden sonra gelen isme kattıkları anlam yönünden önce ikiye, sonra daha alt başlıklara ayrılırlar: 1. Niteleme Sıfatları 2. Belirtme sıfatları a.İşaret sıfatları b. Sayı sıfatları - Asıl sayı sıfatları - Sıra sayı sıfatları - Kesir sayı sıfatları - Üleştirme sıfatları c. Belgisiz sıfatlar d. Soru sıfatları 1. Niteleme Sıfatları İsimlerin şeklini, durumunu, hareketini, rengini, kısacası kalıcı özelliklerini gösteren sıfatlardır. Nitelene sıfatları isimlere sorulan “nasıl̶...
    Devamını Oku 2011-08-25 16:08:18
  • # Mesnevilerin Özellikleri

    Mesnevi türünün temeli Arap ve İran edebiyatlarına dayanır. Diğer pek çok edebi türde olduğu gibi mesnevide de Divan şairlerimiz başlangıçta Arap ve İran edebiyatına ait belli başlı mesnevileri tercümeyle işe başlamışlar; ardından da müstakil ve orijinal mesneviler yazmışlardır. Özellikle 17. yüzyıldan sonra artık şairlerimiz, yapılarını milli kimliğimizin oluşturduğu mesneviler yazmaya başlamışlardır. Bu konuda Muhammet Kuzubaş'ın Mahzen-i Esrar ile Nefhatü’-l Ezhar Mukayesesi adlı çalışması, mesnevilerimizin İran ve Arap kültüründen çık...
    Devamını Oku 2011-08-05 10:28:48
  • # Harf Çeşitleri

    Alfabemizde sekiz ünlü (sesli), yirmi bir ünsüz (sessiz) harf vardır. ÜNLÜ (SESLİ) HARFLER Bunlar A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü harfleridir. Bu harfler tek başlarına okuna­bilirler. Ses yolundan hiçbir engele uğramadan çıkarlar. Tek başlarına hece kurabilirler. Her hecede mutlaka bir sesli harf bulunur. Ünlü harfler dilin, ağzın ve dudakların durumuna göre çeşitlere bölünmüşlerdir. a) Dilin arkada ya da önde oluşuna göre: Kalın Ünlüler (dil arkada): A, I, O, U İnce Ünlüler (dil önde): E, İ, Ö, Ü b) Ağzın az ya da çok açık oluşuna göre:...
    Devamını Oku 2011-10-15 14:49:56
  • # Roman Çeşitleri

    ROMAN ÇEŞİTLERİ a.Tarihi Roman : Tarihteki olay ya da kişileri konu alan romanlardır. Yazar tarihi gerçek­leri kendi hayal gücüyle birleştirerek anlatır. b. Macera Romanı: Günlük hayatta her zaman rastlanmayan, şaşırtıcı, sürükleyici, esra­rengiz olayları anlatan romanlardır "Serüven Romanları" da denir. Bir araştırma ve izlemeyi anlatan "Polisiye Roman ", alışılmışın dışında uzak yerleri ve yaşamları anlatan" Egzotik Romanlar" da bu gruba girer. c. Sosyal Roman : insan yaşamını sınırsız kültür birikimi içinde yer alan ve insanı deri...
    Devamını Oku 2011-02-18 17:20:27
  • # Hece Çeşitleri

    Ağzımızdan bir solukta çıkan ses ya da ses topluluğuna hece denir. Her hecede mutlaka bir ünlü harf bulunur. Bir kelimedeki hece sayısını ünlü harfleri sayarak belirleyebiliriz. Örnek: Üzgünüm = Üz - gü - nüm 3 ünlü harf olduğu için 3 hecelidir. Hece Çeşitleri * Bir ünlüden oluşanlar: a, e, ı, i, o, ö, u, ü * Bir ünlü + bir ünsüz: ak, ek, uç * Bir ünsüz + bir ünlü: bu, şu, se * Ünsüz + ünlü + ünsüz: taş, tek, lık * Ünlü + ünsüz + ünsüz: üst, alt * Ünsüz + ünlü + ünsüz + ünsüz: Yurt, terk, sarp Bir hece sesli harfle biterse böyle...
    Devamını Oku 2011-11-01 14:41:39
  • # Güzel Sanatların Çeşitleri

    Güzel Sanat Nedir İnsanda heyecan ve hayranlik uyandiran sanatlar. bu sanatlar marangozluk, demircilik, dülgerlik gibi, el işinden çok ,ruh ve duyguyu ilgilendiren sanatlardir. Güzel Sanatlarin Çeşitleri: 1 - Edebiyat: kelimelerle yapilan bir güzel sanattir. nazim ve nesir yolundaki bütün eserler bu kola girer. 2 - Resim: yağli, sulu ya da kuru boyalarla bir zemin üzerine çizgiler çizme ve boyama suretiyle yapilan güzel sanattir. resim yapan sanatçiya ressam adi verilir. 3 - Heykel: ya tabiatta var olan ya da hayalde canlandirilan varlik...
    Devamını Oku 2011-08-05 10:37:23
  • # Ülkemizde Görülen İklim Çeşitleri‏

    Türkiyede Görülen İklim Tipleri (Özet) : Türkiye iklim tiplerini 4 ana başlık altında inceleyebiliriz. 1-Step İklimi: Genel özelliklerini yarı kurak şartlar meydana getirir. Yağış rejimi Akdeniz kıyılarınkine benzer. Fakat yıllık miktarın çok daha az olması ve kontinental termik karakteri ile diğer bölgelerden ayrılır. Termik özelliklere ve yaz mevsiminin kuraklık derecesine göre başlıca iki tali tipe ayrılır. a-İç Anadolu Step İklimi: Yazlar daha az sıcak, kışlar daha soğuk ve yaz mevsimine düşen yağış miktarı daha yüksektir (yıllık yağış...
    Devamını Oku 2011-12-20 15:01:21
  • # Gezi Yazılarının Çeşitleri

    Gezi Yazılarının Çeşitleri Gezi yazılarını, yolculuk yapılan yer bakımından ikiye ayırmak mümkündür: yurtiçi gezi yazıları ve yurt dışı gezi yazıları’ Yurtiçi gezi yazıları, bir yazarın herhangi bir amaçla kendi ülkesinde yaptığı bir yolculuk sırasında gezip gördüğü yerleri ve edindiği izlenimleri anlattığı yazılardır. Bu tür gezi yazılarına, Reşat Nuri Güntekin’in Anadolu Notlarını gösterebiliriz. Yurtdışı gezi yazıları ise bir yazarın kendi ülkesi dışında yaptığı gezi ve incelemelerinin bir ürünüdür. Bu tür gezi yazısına ...
    Devamını Oku 2008-03-13 11:23:16
  • # Eklem Çeşitleri

    Eklem Yapısı ve ÇeşitleriKemikler, yan yana ve uç uca geldiklerinde görevlerine ve hareket durumlarına göre aralarında bağlantılar yaparlar. Bu bağlantılara eklem denir. Eklemler hareket derecesine göre üç bölümde incelenir: Oynamaz EklemlerKafatası gibi iskeletin hareket etmeyen kısımlarındaki kemiklerde görülür. Kemikler, çok sıkı şekilde birbirine testere dişi gibi girinti ve çıkıntılarla bağlıdır. Az Oynar EklemlerHareketleri sınırlı olan eklemlerdir. Omurların eklemleri bu tiptir. Omurlar birbiri üzerine doğrudan doğruya binmezler, araları...
    Devamını Oku 2012-10-04 14:41:48
  • # Makale Çeşitleri

    Makale Türleri/Çeşitleri : Makaleler seçilen konuya göre uzun ya da kısa olabilir. Makale her konuda yazılabilir. Makalenin yazılacağı konu güncel olabileceği gibi, felsefî, bilimsel, sanatsal da olabilir. Ancak edebi makale sanatla ilgili konuları işler. Makaleler niteliklerine göre temelde “edebî makale” ve “meslekî makale” olmak üzere iki grupta toplanabilir. a- Edebî Makale: Dil, edebiyat ve sanatla ilgili konuları işleyen makale türüdür. b- Meslekî Makale: Tıp, ekonomi, sosyoloji gibi bilim ve bilime dayalı mesl...
    Devamını Oku 2011-10-30 11:58:34


 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık

Resimleri

Sunumları

Henüz bu yazıya eklenmiş dosya (powerpoint,pdf,word) bulunmamaktadır.

Videoları

Henüz bu yazıya eklenmiş video bulunmamaktadır.
» Reklamlar

Çıkış yapmak istediğine emin misin?

Evet Vazgeç