Anasayfa > Sözlük > K > Koruyucu Ünsüzler


Kaynaştırma Harfleri (Koruyucu Ünsüzler) : (y,ş,s,n)
Türkçe kelimelerde iki sesli harf yan yana gelmez. Bu nedenle sesli harfle biten bir kelimeye, sesli harfle başlayan bir ek gelirse, iki seslinin arasına bir sessiz girer. Bu sessiz , iki sesliyi kaynaştırır. Bu sessiz harfe kaynaşma (kaynaştırma) harfi, bu olaya da kaynaşma (kaynaştırma) denir. Bazı kaynaklarda yardımcı ünsüz olarak da adlandırılan kaynaştırma harfleri –y-ş-s-n' dir. Kaynaşma harfleri daha çok isim tamlamalarında kullanılır.

İpucu : (yaşasın) kelimesiyle kolayca aklınızda kalabilir.

* Türkçe'de iki ünlü yan yana gelmediği için, ünlü ile biten bir sözcüğe, ünlü ile başlayan bir ek getirileceği zaman araya kaynaştırma harfleri(y,ş,s,n) getirilir.

Soba-y-a
Su-y-u
İki-ş-er
Yedi-ş-er
Baba-s
Kuzu-s-u
O-n-u
Araba-n-ın

Not: Kaynaştırma harflerinin iki ünlü arasında olmadan da kullanımı mevcuttur.

Kısa-y-dı
Şu-n-da
Bu-n-dan

Koruyucu Ünsüzler | Ekleyen: | Tarih: 24-Oct-2011 15:58. | Bu yazı 7803 kez okundu..

Koruyucu Ünsüzler ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar. Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır : b-p, c-ç, d-t, g-k Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f 2) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k Detaylı Ünsüzler Konusu: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, ...

Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z 2) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler ile ilgili detaylı bilgi: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.   ...

Sürekli Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z harfleridir. Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: i) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z ii) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler Konusu Detayı: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g,...

Ünsüzler

Devamini Oku
ÜNSÜZLER Çıkış sırasında bir engele (ses yolunun kapanması veya açılması) takılan ve bu engel sayesinde şekil alan seslerdir. Tek başlarına telâffuz edilemezler (özellikle süreksiz olanlar); kendilerinden sonra gelen “e” ünlüsü yardımıyla dile getirilirler: b→be c→ce k→ke h→he k ve h ünsüzleri “ka” ve “ha” şeklinde telâffuz edilirler ki bu yanlıştır. Bütün ünsüzler “e” ünlüsünün yardımıyla telâffuz edilmelidir. Türkçede 21 tane ünsüz vardır: bcçdfg...

Süreksiz Sert Ünsüzlerin Yumuşaması

Devamini Oku
SERT SÜREKSİZ HARFLERİN YUMUŞAMASI:       Süreksiz sert ünsüz harflerle ( p, ç, t, k ) biten sözcükler, sesli harf veya sesli harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman sonlarındaki sert ünsüz harf yumuşayarak (b, c, d, g, ğ ) olur. BU kurala " sert sesizlerin yumuşaması " denir.               ÖRNEK:Çorap + -ın  = Çorabın  Sarnıç + -a     = Sarnıca Kağıt + -ın   = KağıdınToprak + -a = ToprağınDenk + -i = Dengi   NOT 1: Tek heceli bazı sözcükler bu kurala uymaz. ÖRNEK: Süt, çöp, üst, tek, ak, ip, sırt, sap, kat, üç, saç, aç, suç, et...NOT 2: Ya...

Sürekli Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar: ç, f, h, k, p, s, ş, t Sürekli sert ünsüzler ses telleri titreşmeden sürekli bir şekilde söylenebilir. s harfi gibi kendinizde deneyebilirsiniz. Detay: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.       Ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:       a) Sert Ünsüzler: p, ç...

Koruyucu Ünsüzler

Devamini Oku
Kaynaştırma Harfleri (Koruyucu Ünsüzler) : (y,ş,s,n) Türkçe kelimelerde iki sesli harf yan yana gelmez. Bu nedenle sesli harfle biten bir kelimeye, sesli harfle başlayan bir ek gelirse, iki seslinin arasına bir sessiz girer. Bu sessiz , iki sesliyi kaynaştırır. Bu sessiz harfe kaynaşma (kaynaştırma) harfi, bu olaya da kaynaşma (kaynaştırma) denir. Bazı kaynaklarda yardımcı ünsüz olarak da adlandırılan kaynaştırma harfleri –y-ş-s-n' dir. Kaynaşma harfleri daha çok isim tamlamalarında kullanılır. İpucu : (yaşasın) kelimesiyle kolayc...

Süreksiz Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar: ç, f, h, k, p, s, ş, t Detay: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.       Ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:       a) Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f       b) Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z               Sert ünsüz harfler kendi...

Süreksiz Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: i) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z ii) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler Konusu Detayı: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r...

Sert Ünsüzlerin Benzeşmesi

Devamini Oku
Türkçe'de " p, ç, t, k, s, ş, h, f " harfleri ile biten sözcüklerden sonra, " c, d, g " harfleri ile başlayan ekler gelirse; ekin ilk harfi " ç, t, k " olur. Bu kurala yumuşak sessizlerin sertleşmesi, kısaca benzeşme denir.ÖRNEKLER: Dolap + -cı = Dolapçı Ağaç + -dan = Ağaçtan Dost + -ca = Dostça Tarak + -da = Tarakta As + -gı = Askı Koş + -du = Koştu Sabah + -dan = Sabahtan Yulaf + -dan = YulaftanNOT: Bileşik sözc...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık
zeus
Tarih: 14:49:06 11.12.2011  Güncelleme: 14:49:06 11.12.2011
Webmaster
Tarih: 02.24.2005
Nereden: antalya
Gönderiler: 1338

Cevaben: Koruyucu Ünsüzler

Türkçede kullanılan yardımcı sesler, -y- ve –n- ünsüzleri ile –ı-, -i-, -u-, -ü- ünlüleridir.

Yardımcı Ünsüzler : y , n
Yardımcı Ünlüler : ı, i, u, ü

Yardımcı Ünsüz Nedir?

Kaynaştırma harflerinin ünsüz olanlarına verilen ad. Türkçe, yapısı gereği iki ünlü sesin yan yana gelmediği bir dildir. Ünlüyle biten bir sözcük, ünlüyle başlayan yahut sadece bir ünlüden oluşan bir ek aldığında araya bağlayıcı bir ünsüz girer. İşte bu bağlayıcı ünsüze yardımcı ünsüz denir.

Başka bir tanımını yapmak gerekirse: Ekeylem denilen ve -i eylemine bağlanan idi, imiş, ise, iken sözcükleriyle, ile sözcüğü ( zarf, edat, bağlaç ) olarak kullanılabilir. Ünlüyle biten bir sözcükle bitiştirilirse, başlarındaki “i” sesi yerini “y”e bırakır. Bu ses olayına yardımcı ünsüz ya da koruyucu ünsüz denir.

Bir örnek vermek gerekirse; "dere" sözcüğüne "e hâli eki" getirelim. Sözcük ünlü ile bittiği ve gelen ek de ünlü olduğu için birleşme, araya bir yardımcı sesin girmesiyle mümkün olmaktadır: dere-y-e

Sözcükle ek arasına giren "y" sesi yardımcı ünsüzdür.

Yardımcı Ünsüz Örnekleri

okul-da-y-ım, eski-y-ince, anla-y-an, dinle-y-en; okulda-y-ım, yanında-y-ım; tatlı-y-dı (tatlı idi); vasıtası-y-la (vasıtası ile), kendisi-y-le; eski-y-ince; başla-y-ayım, sakla-y-acak; başla-y-ıp; neyse - ne ise, vasıtasıyla - vasıtası ile vb.

Önemli : İlk ve orta dereceli okullarda, yardımcı ünsüzlerin 4 tane olduğu öğretilse de(y, ş, s, n) aslında iki tanedir: y ve n.

S ve ş ünsüzleri türkçenin hiçbir devresinde yardımcı ünsüz olmamışlardır; olduğu iddia edilen örneklerdeki s ya da ş ünsüzü, yardımcı ünsüz değil ekin kendi bünyesinde bulunan ünsüzdür.

Hatta diyebiliriz ki türkçenin tek bir yardımcı ünsüzü vardır, o da "y" ünsüzüdür. "n" ise aslında "pronominal n" denen bir tür zamir n'sidir. Çünkü n ünsüzünün, yardımcı ünsüz görünümündeki tüm örnekleri zamirlerin ek aldığı durumlarda karşımıza çıkmaktadır.

Şöyle ki,
işaret zamirlerinde: bunda(bu-n-da), şunda(şu-n-da), onda(o-n-da),
iyelik zamirlerinde: evinden(evi-n-den), kedisinde(kedisi-n-de),
ilgi zamirlerinde: evdekini(evdeki-n-i) vs.

Açıklamalı Yardımcı Ünsüz Örneği

Ekeylem denilen ve -i eylemine bağlanan idi, imiş, ise, iken sözcükleriyle, ile sözcüğü ( zarf, edat, bağlaç ) olarak kullanılabilir. Ünlüyle biten bir sözcükle bitiştirilirse, başlarındaki “i” sesi yerini “y”e bırakır. Bu ses olayına yardımcı ünsüz ya da koruyucu ünsüz denir.

Örnek: Altı çizili sözcüklerin hangisinde “y” sesinin kullanımı diğerlerinden farklıdır?
A) O gün koroyu izlemeye gittik.
B) En sevdiğim konuydu bu.
C) Birileri sanayiye gitmeli.
D) Beriye ne koyacaktım.
E) Bugün geriye gideceğiz.

Çözüm: A, C, D, E seçeneklerinde “y” sesi iki ünlü arasına gelmiştir. Bu ünsüz, kaynaştırmadır. B seçeneğinde ise “y” sesi “idi” eylemindeki “i” sesi yerine kullanılmıştır. Bu sese yardımcı ünsüz ya da okutucu ünsüz diyoruz.


Yardımcı Ünlü Nedir ?

NOT: Ünsüzle biten fiillere “-yor” eki getirilirken sözcük ile ek arasında yardımcı ünlü (ı, i, u, ü) kullanılır. Burada ünlü daralması yoktur. Çünkü yardımcı ünlü zaten dar olarak gelir.

Yardımcı Ünlü Örnekleri
“yakıyor” yak – ı – yor (ünlü daralması yok)
“kesiyor” kes – i – yor (ünlü daralması yok)
“koşuyor” koş – u – yor (ünlü daralması yok)
“yüzüyor” yüz – ü – yor (ünlü daralması yok)
Cevapla


Koruyucu Ünsüzler
» Koruyucu Ünsüzler resimleri

  Puanı : 5.5 / 10 | Oy : 11 kişi | Toplam : 60

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim