Anasayfa > Sözlük > Y > Yardımcı Ünsüz


Reklamlar
Türkçede kullanılan yardımcı sesler, -y- ve –n- ünsüzleri ile –ı-, -i-, -u-, -ü- ünlüleridir.

Yardımcı Ünsüzler : y , n
Yardımcı Ünlüler : ı, i, u, ü

Yardımcı Ünsüz Nedir?

Kaynaştırma harflerinin ünsüz olanlarına verilen ad. Türkçe, yapısı gereği iki ünlü sesin yan yana gelmediği bir dildir. Ünlüyle biten bir sözcük, ünlüyle başlayan yahut sadece bir ünlüden oluşan bir ek aldığında araya bağlayıcı bir ünsüz girer. İşte bu bağlayıcı ünsüze yardımcı ünsüz denir.

Başka bir tanımını yapmak gerekirse: Ekeylem denilen ve -i eylemine bağlanan idi, imiş, ise, iken sözcükleriyle, ile sözcüğü ( zarf, edat, bağlaç ) olarak kullanılabilir. Ünlüyle biten bir sözcükle bitiştirilirse, başlarındaki “i” sesi yerini “y”e bırakır. Bu ses olayına yardımcı ünsüz ya da koruyucu ünsüz denir.

Bir örnek vermek gerekirse; "dere" sözcüğüne "e hâli eki" getirelim. Sözcük ünlü ile bittiği ve gelen ek de ünlü olduğu için birleşme, araya bir yardımcı sesin girmesiyle mümkün olmaktadır: dere-y-e

Sözcükle ek arasına giren "y" sesi yardımcı ünsüzdür.

Yardımcı Ünsüz Örnekleri

okul-da-y-ım, eski-y-ince, anla-y-an, dinle-y-en; okulda-y-ım, yanında-y-ım; tatlı-y-dı (tatlı idi); vasıtası-y-la (vasıtası ile), kendisi-y-le; eski-y-ince; başla-y-ayım, sakla-y-acak; başla-y-ıp; neyse - ne ise, vasıtasıyla - vasıtası ile vb.

Önemli : İlk ve orta dereceli okullarda, yardımcı ünsüzlerin 4 tane olduğu öğretilse de(y, ş, s, n) aslında iki tanedir: y ve n.

S ve ş ünsüzleri türkçenin hiçbir devresinde yardımcı ünsüz olmamışlardır; olduğu iddia edilen örneklerdeki s ya da ş ünsüzü, yardımcı ünsüz değil ekin kendi bünyesinde bulunan ünsüzdür.

Hatta diyebiliriz ki türkçenin tek bir yardımcı ünsüzü vardır, o da "y" ünsüzüdür. "n" ise aslında "pronominal n" denen bir tür zamir n'sidir. Çünkü n ünsüzünün, yardımcı ünsüz görünümündeki tüm örnekleri zamirlerin ek aldığı durumlarda karşımıza çıkmaktadır.

Şöyle ki,
işaret zamirlerinde: bunda(bu-n-da), şunda(şu-n-da), onda(o-n-da),
iyelik zamirlerinde: evinden(evi-n-den), kedisinde(kedisi-n-de),
ilgi zamirlerinde: evdekini(evdeki-n-i) vs.

Açıklamalı Yardımcı Ünsüz Örneği

Ekeylem denilen ve -i eylemine bağlanan idi, imiş, ise, iken sözcükleriyle, ile sözcüğü ( zarf, edat, bağlaç ) olarak kullanılabilir. Ünlüyle biten bir sözcükle bitiştirilirse, başlarındaki “i” sesi yerini “y”e bırakır. Bu ses olayına yardımcı ünsüz ya da koruyucu ünsüz denir.

Örnek: Altı çizili sözcüklerin hangisinde “y” sesinin kullanımı diğerlerinden farklıdır?
A) O gün koroyu izlemeye gittik.
B) En sevdiğim konuydu bu.
C) Birileri sanayiye gitmeli.
D) Beriye ne koyacaktım.
E) Bugün geriye gideceğiz.

Çözüm: A, C, D, E seçeneklerinde “y” sesi iki ünlü arasına gelmiştir. Bu ünsüz, kaynaştırmadır. B seçeneğinde ise “y” sesi “idi” eylemindeki “i” sesi yerine kullanılmıştır. Bu sese yardımcı ünsüz ya da okutucu ünsüz diyoruz.


Yardımcı Ünlü Nedir ?

NOT: Ünsüzle biten fiillere “-yor” eki getirilirken sözcük ile ek arasında yardımcı ünlü (ı, i, u, ü) kullanılır. Burada ünlü daralması yoktur. Çünkü yardımcı ünlü zaten dar olarak gelir.

Yardımcı Ünlü Örnekleri
“yakıyor” yak – ı – yor (ünlü daralması yok)
“kesiyor” kes – i – yor (ünlü daralması yok)
“koşuyor” koş – u – yor (ünlü daralması yok)
“yüzüyor” yüz – ü – yor (ünlü daralması yok)


Yardımcı Ünsüz | Ekleyen: | Tarih: 12-Nov-2011 14:44. | Bu yazı 8704 kez okundu..

Yardımcı Ünsüz ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Ünsüz Yumuşaması

Devamini Oku
“p, ç, t, k” seslerinden biri ile biten Türkçe veya yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler (yapım veya çekim eki) getirilince, kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar ve “b, c, d, g, ğ” ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir. Hatta “g” nin “ğ” ye dönüştüğü de görülür: Örnekler: ağaç→ağaca, çocuk→çocuğu, senet→senedin dolap→dolabın, ekmek→ekmeği, kitap→kitabım tüfek→tüfeği, diyalog→diyaloğu... almak→almağa... Bu daha çok sert ü...

Ünsüz Benzeşmesi

Devamini Oku
Dilimizde ünsüzler sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünlüler “ç, f, t, h, s, k, p, ş” (Fsıtıkçı Şahap) ünsüzleridir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir. Önemli : f, h, s, ç, ş, p, t, k ünsüzlerini aklınızda tutabilmek için Fıstıkçı Şahap yönetemini kullanabilirsiniz. Fıstıkçı Şahap kelimesinde ünlüleri çıkarırsak geriye kalan ünsüzler ünsüz sertleşmesine neden olan ünsüzlerdir. Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcüğe ünsüzle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki ünsüz sertleşir. Buna ...

Ünsüz Sertleşmesi

Devamini Oku
Türkçe veya yabancı bir kelimenin sonunda f, h, s, ç, ş, p, t, k (Fıstıkçı Şahap) ünsüzleri bulunuyor ve bu kelimelere, sert şekli de olan yumuşak bir ünsüzle (b, c, d, g) başlayan ek getiriliyorsa, ekin başındaki yumuşak ünsüz, kelime sonundaki sert ünsüzün etkisiyle sertleşir. Önemli : f, h, s, ç, ş, p, t, k ünsüzlerini aklınızda tutabilmek için Fıstıkçı Şahap yönetemini kullanabilirsiniz. Fıstıkçı Şahap kelimesinde ünlüleri çıkarırsak geriye kalan ünsüzler ünsüz sertleşmesine neden olan ünsüzlerdir. Aşağıdaki eklerin hepsi aslında yu...

Sert Ünsüzler

Devamini Oku
Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar. Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır : b-p, c-ç, d-t, g-k Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f 2) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k Detaylı Ünsüzler Konusu: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, ...

Yumuşak Ünsüzler

Devamini Oku
Yumuşak ünsüzler, ses tellerinin titreşmesiyle oluşurlar: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z 2) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g Ünsüzler ile ilgili detaylı bilgi: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.   ...

Ünsüz Uyumu

Devamini Oku
ÜNSÜZ UYUMU (BENZEŞMESİ) Ünsüzlerin sertlik ve yumuşaklık özellikleri burada karşımıza çıkmaktadır. Kelimede yan yana gelen ünsüzlerin sertlik-yumuşaklık bakımından uygun olmalarına ünsüz uyumu (benzeşmesi) denir. Sert ünsüzlerin bazılarının yumuşak (karşılık)ları (benzerleri) vardır. p, ç, t, k ünsüzlerinin yumuşak hâlleri b, c, d, g (ğ) ünsüzleridir. Ünsüz uyumunda sadece bu ünsüzlere bağlı olarak kurallar ortaya konacaktır. Dilimizde bazı ünsüzler yan yana getirilemez, bu şekilde telâffuz edilemezler. Yabancı dillerden alınan k...

Ünsüz Türemesi

Devamini Oku
ÜNSÜZ TÜREMESİ Ünsüz türemesinin görüldüğü yerler: 1. Türkçe kelimelerde, kökte aynı ünsüz yan yana bulunmaz. Ama af, his, zan, ret, hal, şık, gibi Arapça asılları çift ünsüz barındıran (afv, redd, hiss, zann, hall, şıkk) ve Türkçede tek ünsüzle kullanılan kelimelere ünlüyle başlayan ek veya yardımcı fiil getirildiğinde asıllarındaki ikinci sessiz ortaya çıkar. Buna ünsüz türemesi denir. [8] hiss→his→hissetmek, hissi zann→zan→zannetmek ,zannı redd→ret→reddetmek, reddi şıkk→şık→şıkk...

Sert Ünsüz Harfler

Devamini Oku
Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f harfleridir. Sert ünsüzler, ses telleri titreşmeden oluşurlar. Sert ünsüzlerden bazılarının yumuşak karşılıları vardır : b-p, c-ç, d-t, g-k Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır: 1) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f 2) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k Detaylı Ünsüzler Konusu: ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "...

Tarihe Yardımcı Bilimler

Devamini Oku
Cografya : Yer bilimi Arkeoloji : Kazi bilimi (özellikle tarih öncesi dönemlerin incelemesinde) Antropoloji : Irk bilimi Etnografya : Öz kültür bilimi Paleografya : Yazi bilimi Numizmatik (Meskukat) : Para bilimi Diplomasi : Belge bilimi (Devletler arasi resmi yazismalari, belgeleri inceler.) Sosyoloji : Toplum bilimi Kronoloji : Takvim bilimi Filoloji : Dil bilimi Heraldik : Arma bilimi Sigiliografya : Mühür bilimi Tarihe Yardımcı Bilimler (Detay) 1)- COĞRAFYA: Tarih olayın geçtiği YER'in fiziki ve beşeri özelliklerini coğrafyada...

Ünsüzler

Devamini Oku
ÜNSÜZLER Çıkış sırasında bir engele (ses yolunun kapanması veya açılması) takılan ve bu engel sayesinde şekil alan seslerdir. Tek başlarına telâffuz edilemezler (özellikle süreksiz olanlar); kendilerinden sonra gelen “e” ünlüsü yardımıyla dile getirilirler: b→be c→ce k→ke h→he k ve h ünsüzleri “ka” ve “ha” şeklinde telâffuz edilirler ki bu yanlıştır. Bütün ünsüzler “e” ünlüsünün yardımıyla telâffuz edilmelidir. Türkçede 21 tane ünsüz vardır: bcçdfg...

Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Yardımcı Ünsüz
» Yardımcı Ünsüz resimleri

  Puanı : 5.5 / 10 | Oy : 10 kişi | Toplam : 55

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Bi soru sor
İletişim