Anasayfa > Sözlük > Z > Zehra – Nabizade Nazım


Önemli : Nabizade Nazım'ın Zahra Romanı edebiyatımızdaki ilk psikolojik roman denemesidir.
Konu: Olay 1880 yılında İstanbul’ da geçer. Tüccar Şevket Efendi kızı Zehra’yı katibi Suphi ile evlendirir. Suphi’ nin annesi , Sırrıcemal adında bir cariyeyi eve getirir. Zehra’ nın kıskançlıkları başlar , bu kıskançlıklardan bıkan Suphi, Zehra’ yı boşar ve Sırrıcemal’ le evlenir. Zehra intikam almak için Ürani adlı çok güzel bir rum kızını Suphi’ yi baştan çıkarmak için görevlendirir. Suphi bu tuzağa düşer , günlerini Ürani ile geçirir, ona adeta tapar. Sırrıcemal çocuğunu düşürür ve intihar eder.Zehra bu sefer mağazadaki yeni katip Muhsin’ le evlenir. Suphi beş parasız kalıp tulumbacı olur, Ürani kendisine başka bir paralı aşık bulur. Ürani’ yi öldürür ve Trablusgarb’ a sürülür. İkinci kocasıyla da mutlu olamayan Zehra kocasının ölümünden sonra tek başına kalır. Bir gün Mahmutpaşa yokuşundan inerken yol ortasında yoksul bir kadının öldüğünü görür. Bu kadın Suphi’ nin annesidir. Duruma çok üzülen Zehra hastalanır ve vicdan azabı içinde ölür. (İntihar etmesine inancı engel olur.) ……………..

Roman Kahramanları: Suphi, Zehra, Sırrıcemal, Ürani, Münire(Suphi’nin annesi), Şevket(Zehra’nın babası), Muhsin(Suphi’nin çalışanı, Zehra’nın ikinci kocası)

Karakter Tahlilleri

Şevket’in babası, Zehra’nın annesi yok….Edebiyatımızda ortaya çıkan ekollerin birçoğu batı kaynaklıdır. Türk yazarlarının büyük bir kısmının eserlerinde, Batılı meslektaşlarının etkisini görmek mümkündür. Sekiz uzun hikaye yazan Nabizade Nazım, “Zehra” [1] , romanında kıskançlık konusunu ele almaktadır. Eser ölümünden sonra arkadaşı Mahmud Sadık tarafından Servet-i Fünûn mecmuasında tefrika edilmiştir. (nr. 254, 11 Kanun-ı Sâni 1311/23 Ocak 1896 vd.) Kıskançlık konusu, Namık Kemal’in “İntibah”ında romantik anlayışla; Halit Ziya’nın “Ferdi ve Şürekası”nda realist bir tarzda ele alınmıştır. Yine Hüseyin Rahmi’nin romanlarında kıskançlık meselesine temas edildiğini görülmektedir. Nabizade Nazım “Zehra” romanında ise, kıskançlık meselesi natüralist bir anlayışla kaleme alınmıştır.

Natüralizm, müşahade metoduna tecrübe unsurlarını da katan bir edebi ekoldür. Realizm pozitivizmin sanat ve edebiyata aksetmiş halidir. Natüralizm, realizmi takip etmiş ve ondan çevrenin ruh üzerindeki tesiri gibi bazı görüşleri almış olmakla birlikte, realizmde kapalı bir halde bulunan determinizm, natüralist anlayışta yaygın hale getirilmiştir. Müşahade metodundan başka tecrübe metodunu da romana uyguladığı için realizmden ayrılır.

Romanın başlangıcında iki aile vardır. Bunlardan ilki, karısını kaybetmiş, kızıyla beraber oturan tüccar Şevket Efendi’nin ailesi, diğeri ise, babasını birkaç sene evvel kaybetmiş olan ve annesi Münire Hanım’la birlikte oturan Suphi’nin ailesidir.

Şevket Efendi, yanında çalışan dürüstlüğünü, mertliğini ve çalışkanlığını takdir ettiği katibi Suphi ile kızı Zehra’yı evlendirmeyi düşünür. “Suphi gayet kibarane büyümüş, genç, güzel bir delikanlıdır. Pederi birkaç sene evvel vefat etmiş ise de validesi Münire Hanım henüz sağdır.”(s. 13) Daha sonra, Suphi’nin de böyle bir evliliğe yatkın ve hazır olduğunu anlayınca bu iki genci birbiriyle evlendirir. Kendilerine ayrı bir ev açar. “Zehra Hanım Suphi Bey nikahlanmıştı. Vukuatın şu kalıba dökülmesi iki gencin suret-i maişetlerine bir takavvül-i külli getirmiş idi. Artık bundan sonra birbirleri için, birbirlerinin muhabbeti ile, birbirlerinin ümidi ile yaşamaya başlamışlardı.” (s.36) Libade civarında minimini bir köşk tutulmuştu. Burası, “ bir zemin katı üzerinde tek bir kattan ibaret ahşap bina olup beş oda, geniş bin sofa, bir avlu, iki küçük oda, bir mutfaktan ibaretti .” (s.40)

Şevket Efendi, “tıpkı Suphi gibi iyi yetişmiş çalışkan, henüz otuz beş yaşında bir adam olup sermayesini artıra artıra senede otuz kırk bin lira kıymetinde iş görmek derecelerine kadar mahza (sadece) sây ü tedbiri sayesinde vâsıl olmuştur.” (s. 14) Şevket Efendi’nin tek arzusu kızını mutlu etmek, onu mutlu edecek bir eş bulmaktır. Yanında çalıştığı Suphi bu bakımdan biçilmiş bir kaftandır. Ancak evlilik beklenildiği şekilde mutlu bir şekilde gelişmez.

Suphi ve Zehra’nın evliliği gayet mutlu bir şekilde baş­lamış, gelişen olaylar bu mutluluğun üzerinde kara bulutların dolaşmasına sebep olmuştur. Zehra’da ortaya çıkan aşırı kıs­kançlık aile içerisindeki huzuru olumsuz yönde etkilemiştir. Yeni oluşturulan bu ailede sık sık kıskançlığa dayalı tartışmalar görülmeye başlar. Zehra , “çocukluğundan beri gayet kıskanç idi. Hele kendisinden iki sene sonra doğan Bedri’yi o derece kıskanırdı ki birkaç kereler çocuğa âdeta bağırmak, kafasını ezmek gibi vahşetlere kadar cüreti görülmüştü.” (s. 15) Onun bu yapısı evliliği üzerinde de etkili olmuş, kocasını her şeyden kıskanmaya ve kıskançlığı da bir vehim haline dönünce, zaman zaman aile içi çatışmaların yaşanmasına vesile olmuştur.

Suphi ve Zehra’nın evliliğinde önemli olaylardan biri de eve alınan cariye Sırrıcemal’dir. Münire Hanım, bu cariyeyi gelininin rahatını düşünerek almıştır. Ancak, “Sırrıcemal bir timsal-i cemal idi. Kafkas neslinin hüsn ü an ile en ziyade meşhur olan şubesi efradından olduğunu yek-nazarda en müşkilpesent gönüllere bile teslim ve tasdik ettirecek biridir.” (s.50) Bu durumun farkında olan Zehra kocasını bu cariyeden kıskanmaya başlar. İçten içe Sırrıcemal’e karşı düşmanlığını ortaya koyar. Sonunda korktuğu başına gelir ve Suphi Sırrıcemal’e gönlünü kaptırır.

Suphi’nin Sırrıcemal’le evlenerek ayrılması, ailede parçalanmaya sebep olur. Bu parçalanmada karı-kocanın birbirine olan sevgi azlığının yanında, Zehra’nın aşırı kıskançlığı ve Suphi’nin zaaflarına gem vuramaması önemli bir etken olmuştur. Bu iki özellik (kıskançlık ve zaaf) romanın sonuna kadar kahramanlarımızda belirgin bir şekilde kendini hissettirir.

Suphi tıpkı Zehra ile evliliğinde olduğu gibi, Sırrıcemal’le de önceleri çok mutludur. Ancak, Zehra’nın intikam maksadıyla önüne sürdüğü Ürani oltasına kapılmaktan kendini kurtaramaz . Ürani, Zehra tarafından Suphi’yi mahvetmek ve Sırrıcemal’den koparmak için tutulmuştur. Fakat, Suphi’nin bundan haberi bile yoktur. “Sanki Suphi artık Sırrıcemal’i de , Zehra’ yı da unutmuş gitmiş idi. Urani’nin şüphelerine karşı muhabbetini kasemlerle temine çalışmakta idi.” (s.112)

Ailenin huzurunu ve mutluluğunu sağlayan temel öğelerin başında göstermelik sevgi ifadeleri gelmekte iken, zamanla bunun yetmediği ve daha başka davranış biçimlerine ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkar. Suphi, ekonomik sebeplerle evlendiği Zehra’yla daha sonra karakterlerinin uyuşmadığını anlar. Sırrıcemal’e yönelmesinin altında bu sebep de yatmaktadır o, kendisine sadık bir eş ve müşfik bir hayat arkadaşı istemektedir. Bunların hepsi Sırrıcemal’de vardır.

Suphi’nin ikinci defa kurduğu bu aile, kendisinde varolan zaaf yüzünden yıkılma noktasına gelir. Zehra’nın bulduğu Marika adında bir kadın, “Beyoğlu’nda tanıdığı kadınlardan birisini Suphi’ye musallat edecek, çekip tuzağa düşürecek, onu sefahate alıştırıp hem Sırrıcemal’den ayıracak, hem başına dünyayı haram eyleyecek idi.” (s.130) Zehra’nın yaptığı bu plân neticesinde Suphi Ürani’nin tuzağına düşer. Durumu öğrenen Sırrıcemal kendisini evin önündeki kuyuya atarak intihar edecer.

Ailenin yıkılmasında evlilik bağlarının zayıf olmasının büyük etkisi vardır. Bilhassa, karı-koca arasında ortaya çıkan karşılıklı güvensizlik yıkımlarda büyük rol oynamaktadır. Romanda ele alınan ailenin yıkılmasında en büyük etken Zehra’nın aşırı derece kıskançlığıdır. Suphi, bu kıskançlık karşısında herhangi bir tedbir almak yerine Zehra’nın, daha sonra da Sırrıcemal’in kıskançlık duygularını depreştirecek davranışlar yapmaktan geri durmaz. Suphi, evini ve dükkanını terk ettiği ve Ürani ile gönül eğlendirdiği için, dükkanında çalışan Muhsin’in ihanetine uğrar. Önce, dükkanı kendi zimmetine geçiren Muhsin, daha sonra da Zehra’nın Suphi’yi kıskandırmak için yapmış olduğu evlilik teklifini kabul eder. Böylece, Suphi’ye iki yönlü bir darbe vurmuş olur.

Romanda sosyal ve psikolojik çatışmalar oldukça fazladır. Bunda, kahramanların eğitim ve aile terbiyeleri önemli derecede rol oynar. Zehra’nın evlenmeden önceki psikolojik yapısı evlendikten sonra nispi bir değişikliğe uğrasa bile aile hayatında olumsuz etkilere sebep olur. Sosyal statü bakımından Suphi’ye uygun olmayan Zehra, psikolojik yapısı itibariyle de uygun değildir. Bu durumu önceden kestiren Şevket Bey, kızının yapmış olduğu evlilikten ve bu evliliğin geleceğinden endişelidir. Ona göre, “Bu tabiatta olanlar -bahasus kadın iseler- ileride gayet faci (acıklı) vukuata sebep olacaklar” dır. (s.15)

Osmanlı cemiyet hayatının bir geçiş dönemini yansıtmakla beraber Zehra romanında devrin aile yapısının belli bir kesiti yansıtılmak istenmiştir. Zehra’nın özel olarak seçilmesinde, bu tip kadınların ailenin mutluluğunun ve huzurunun bozulmasında ne kadar etkili oldukları belirtilmek istenmiş olabilir. Ayrıca, Suphi gibi kocaların karısına ve yuvasına sadık olma yerine gönlünü her gördüğü güzele kaptırması da ailenin huzursuzluğunda önemli derecede rol oynar. Suphi’nin annesi Münire Hanım, bir kaynanadan ve anneden beklenen tavırları gösteremez. Oğlunun yuvasının yıkılmaması için bir faaliyette bulunmaz. Hatta, Sırrıcemal gibi birini cariye olarak eve getirmekle, belki de dolaylı olarak bu ailenin yıkılmasında rol oynamıştır.

Sonuç olarak; Zehra romanında kıskançlıkların, ihanetlerin ve intikamların görüldüğü bir aile faciası sergilenir. Teknik bakımdan çok başarılı olmasa bile, devrin aile yapısı hakkında az da olsa okuyucuya belli bir fikir vermesi bakımından roman başarılı sayılabilir.

Nabizade Nazım (1862?-1893)

Babasının genç yaşta ölümünden sonra ninesinin yanına sığınan Ahmed Nazım’ın özyaşamsal öyküsel yapıtı Yadigarlarım’dan anlaşıldığına göre, babasının içkici ve ruh hastası bir adam olmasından, annesini de küçük yaşta yitirmesinden dolayı çocukluğu ve ilk gençliği pek de mutlu geçmemiştir.Ninesinin yanındayken Tophane Mahalle Mektebi’ni bitirerek Salıpazarı’ndaki Fevziye Rüştiyesi’ne kaydolduysa da ,daha sonra Beşiktaş Askeri Rüştiyesi ilk bölümüne girdi.İdadi(lise) öğrenimini bu okulda tamamladıktan sonra yüksek öğrenimini Mühendishane-i Berri-i Hümayun’da (kara askeri mühendis okulu)yaptı ve 1884 te topçu mülazım-ı sanisi (topçu üsteğmen) olarak mezun oldu;Mekteb-i Harbiye-i Şahane’ye (genel kurmay okulu) girdi.bu okulu da, 1886 da Erkan-ı Harbiye yüzbaşısı olarak bitirdi. Başarılı bir öğrenci olması dolayısıyla bitirdiği okulda öğretim üyesi olarak çalışmaya başladı;”yüksek cebir”,”istihkam”ve”topoğrafya”dersleri verdi.”Keşif ve araştırma” yapmak üzere Suriye’de görevlendirildi.1890 da İstanbul’a döndü.Bir arkadaşının aracı olmasıyla daha önce görüp sevdiği kızla evlendi.Ama mutluluğa evlilik yaşamında da kavuşmadı;evlendikten kısa bir süre sonra kemik veremi hastalığına yakalandı.Haydarpaşa Hastenesi’nde iki yıl kadar tedavi gördüyse de iyileşemdi; 6 Ağustos 1893′te öldü ve Üsküdar ‘da Miskinler Tekkesi yakınındaki mezarlıkta toprağa verildi.

Nabizade Nazım’ın ilk yazısı 1880 de Vakit gazetesinde A.Nazım imzasıyla yayımlanan Esaret başlıklı denemesidir.Nabizade,1880-1890 yılları arsında çok verimli bir yazın adamı konumundadir.Daha çok Coşumcu(Romantizm) etkiler taşıyan şiirlerini bilimsel konuları işleyen makalelerini,öykülerini Hazine-i Evrak,Mir’at-i Aem ,Rehber-i Fünun,Afak,Berk,Manzara gibi dergilerle Tercüman-Hakikat,Servet,Mürüvvet gibi gazetelerde yayımlamıştır.1891′de çıkmaya başlayan ve o sırada bir bilim dergisi niteliğinde olan Servet-i Fünun dergisinin de ilk yazarlarındandır.1896 da Tevfik Fikret’in “edebi” tönetimine geçen bu dergi,adını 1896-1901 arasında oluşan yazınsal döneme de adını veren dergidir.

Yapıtları:

• Heves Ettim(şiir,1885)
• Minimini-yahut-Yine Heves(şiir,1886)
• Yadigarlarım(anı-öykü,1886)
• Zavallı Kız(öykü.1890)
• Bir Hatıra(öykü,1890)
• Karabibik(ilk köy romanı,1891)
• Sevda(öykü,1891)
• Mini Mini Mektepli(okuma ve yazma parçaları,1891)
• Hala Güzel(öykü,1891)
• Haspa (öykü,1891)
• Seyyie-i Tesamüh(-hoşgörünün kötülüğü-uzun öykü,1892)
• Esatir(mitoloji,1892)
• Aynalar(fizik kitabı,1892)
• Zehra(ilk psikolojik roman denemesi,1896)
Referans: Nabizade Nazım'ın Zahra Romanı İncelemesi ve Karakter Tahlilleri. Zehra ilk psikolojik roman denemesidir.

Zehra – Nabizade Nazım | Ekleyen: | Tarih: 27-Nov-2011 12:42. | Bu yazı 7372 kez okundu..

Zehra – Nabizade Nazım ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Nazım Birimi

Devamini Oku
Nazım şekillerinde ölçü olarak kullanılan parçaya denir . Şiir mısralardan oluşur. Mısraların kuruluşu, kümelenişi nazım birimini meydana getirir. Türk şiirinde; halk şiirinde ayrı, divan şiirinde ayrı nazım birimleri kullanılmıştır. 1940'lı yıllardan sonra da serbest nazım şekilleri denenmiş, bentler nazım birimi olmuştur. İslamiyet öncesi Türk edebiyatında bir ölünün ardından duyulan acıyı anlatmak için söylenen sagu isimli şiirlerde ve aşk, doğa sevgisi, kahramanlık temalı koşuk ismi verilen şiirlerde nazım birimi dörtlüktür. İslami...

nazım

Devamini Oku
nazım: belli bir ölçü ve kalıp esas alınarak üretilmiş edebi ürünlerdir. ya da kısaca bütün şiir ve şiirler metinlerdir. hece vezni gibi belli bir kalıp ve ölçü kaygısı güdülerek yazılır. ...

Zehra – Nabizade Nazım

Devamini Oku
Önemli : Nabizade Nazım'ın Zahra Romanı edebiyatımızdaki ilk psikolojik roman denemesidir. Konu: Olay 1880 yılında İstanbul’ da geçer. Tüccar Şevket Efendi kızı Zehra’yı katibi Suphi ile evlendirir. Suphi’ nin annesi , Sırrıcemal adında bir cariyeyi eve getirir. Zehra’ nın kıskançlıkları başlar , bu kıskançlıklardan bıkan Suphi, Zehra’ yı boşar ve Sırrıcemal’ le evlenir. Zehra intikam almak için Ürani adlı çok güzel bir rum kızını Suphi’ yi baştan çıkarmak için görevlendirir. Suphi bu tuzağa düşer , gü...

Nabizade Nazım

Devamini Oku
Nabizade nazım (1862-1893) Romanlarıyla ve hikâyeleriyle realizmin ve natüralizmin temsilcisidir. Karabibik, edebiyatımızda anadolu konulu ilk hikâyedir. Köy romanı olarak bilinir. Köy hayatı tam bir realizmle yansıtılmıştır. Zehra, ilk psikolojik roman örneğidir. Eserde tasvir ve tahliller geniş yer tutar. Diğer hikâyeleri: Yadigârlarım, Bir Hatıra, Sevda, Haspa ...

Nabızade Nazım

Devamini Oku
İlk naturalist eserimizin yazarı Nabızade Nazım / Zehra Nabizade Nazım (1862?-1893) Babasının genç yaşta ölümünden sonra ninesinin yanına sığınan Ahmed Nazım’ın özyaşamsal öyküsel yapıtı Yadigarlarım’dan anlaşıldığına göre, babasının içkici ve ruh hastası bir adam olmasından, annesini de küçük yaşta yitirmesinden dolayı çocukluğu ve ilk gençliği pek de mutlu geçmemiştir.Ninesinin yanındayken Tophane Mahalle Mektebi’ni bitirerek Salıpazarı’ndaki Fevziye Rüştiyesi’ne kaydolduysa da ,daha sonra Beşiktaş Askeri Rüştiy...

Vatan Mersiyesinin Nazım Birimi

Devamini Oku
Vatan Mersiyesinin Nazım Birimi Beşliktir. VATAN MERSİYESİ Vatanı hep boyamışken kane Böyle durmak mı düşer bigâne Yürüyün bir daha şu meydane Nerde olsa çıkacak bir cane Hayflar minnet eden insane! Vatanı ateşe bizler yaktık, Yandı da seyrine bizler baktık, Fahr edip bir de nişanlar taktık… Yakışır mıydı bu hiç merdâne Çalışıp benzemeye şeytane!.. Vatanı düşmana teslim ettik. Göz göre milleti temsim ettik. Sanki her vacibi tetmim ettik… Çekelim bir nazar-ı im’ane: Bu mudur lâyık olan imane? Vatanı düş...

Divan edebiyatı nazım şekilleri

Devamini Oku
1. Biçimlerine Göre Nazım Biçimleri 2. Konularına Göre Nazım Türleri DİVAN EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİa. Biçimlerine göreDivan şiiri, nazım biçimleri bakımından zengindir. Nazım biçimleri beyit ve bend temeline dayanır. Beyit temeline dayananlar "aynı" ve "ayrı" uyaklı (kafiyeli) olmak üzere ikiye ayrılır. Aynı uyaklıların başlıcaları "gazel", "kaside" ve "müstezat"tır. Ayrı uyaklı tek nazım biçimi ise "mesnevi". Bend’lerden oluşan nazım biçimleri de tek bendli ve çok bendli olarak ikiye ayrılır. Tek bendliler "rubai" ve "tuyuğ", çok bend...

Serbest Nazım

Devamini Oku
Kısaca, ifade ile düzensiz şiir demektir. Bu şiirlerde mısralar ya düzgün bir görünüş arzederler, ya da karışık bir sıra meydana getirirler. Herhangi bir ölçüye veya kafiyeye bağlı değildirler. Şiirde hece ölçüsü ya da aruz ölçüsü kullanılmadan yazılan şiirlere denir. Uyağın kullanılıp kullanılmaması, dizelerin uzunluğu ve kısalığı, şiirin belli bölümlere ayrılıp ayrılmaması şairin isteğine bağlıdır. Ancak düzgün sıralanışta mısralar aşağı yukarı birbirine benzerler. Mısraların karışık sıralanışı halinde ise dikkati çekecek derecede bir ölçü...

Serbest Müstezat ve Serbest Nazım Arasındaki Farklar

Devamini Oku
Serbest müstezat serbest nazım şeklinin hazırlayıcısıdır ve geçişi kolaylaştırmıştır. Serbest müstezatta nazım nesre yaklaştırılmıştır. Serbest müstezat, hem aruz, hem de hecenin çeşitli kalıplarıyla yazılabilir. Serbest nazımda ise herhangi bir ölçüye veya kafiyeye bağlı değildirler. Serbest müstezat sembolizmden, serbest nazım ise pragmatizm ve futurizmden etkilenmiştir. Detaylı Serbest Nazım Yazımızı Okumak için tıklayın.. Detaylı Serbest Müstezat Yazımızı Okumak için tıklayın.....

Destanlarda Nesir Nazım Neden Karışıktır

Devamini Oku
Destanlarda nesir-nazım ölçüleri neden karışıktır? Çünkü Nazımda yapılan sanatların bir çoğu nesirde de vardır. Duygu, düşünce, hayal ve istekleri ölçülü ve uyaklı olarak dizelerle anlatma yolu “nazım”; dil bilgisi kuralları çerçevesinde cümlelerle anlatma yolu ise “nesir’dir. Destanlarda, anlatılan bölüm hikâye nesir, karşılıklı konuşmaların ve seslenmelerin olduğu bölüm nazımdır. Yani nazım ve nesir iç içedir....

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Zehra – Nabizade Nazım
» Zehra – Nabizade Nazım resimleri

  Puanı : 4.8 / 10 | Oy : 10 kişi | Toplam : 48

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim