Anasayfa > Sözlük > H > Hava Basıncı


Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişiklikler de olur. Günlük basinç değişmeleri, toprakta genel olarak sabahlari ve öğleden sonralari alçak basinç; öğleden önce ve akşamin geç saatlerinde yüksek basinç şeklinde olur. Kara ve denizlerin dağiliş şekilleri ile ilgili olarak kişin alçak basinç alanlari denizler üzerinde, yüksek basinç alanlari karalar üzerinde meydana gelir. Yazin ise bunun tersi olur.

Atmosfer Basıncı (Hava Basıncı)


Atmosferi oluşturan gazlar, ağırlıkları ile cisimler üzerine bir kuvvet uygular. Bu kuvvete atmosfer basıncı denir. Atmosfer basıncı barometre ile ölçülür ve milibar(mb) birimi ile değerlendirilir. Normal hava basıncı, 45° enleminde, 15°C sıcaklıkta ve deniz yüzeyinde 1cm² ‘lik yüzeye düşen havanın ağırlığıdır. Bu ağırlık 1033 gr’dır ve 1013 mb hava basıncına eşittir.
1013 milibar normal basınç kabul edilir. Bu değerin üzerindekilere yüksek basınç(antisiklon), altındakilere ise, alçak basınç(siklon) denir. Yeryüzünde şimdiye kadar ölçülmüş en yüksek basınç değeri 1079 mb’dır. Ölçülen en düşük basınç ise 886 mb’dır. Hava basıncı ilk kez 1643 yılında İtalyan bilim adamı Torricelli tarafından civalı bir barometre ile ölçülmüştür. Toriçelli, deneyini deniz seviyesinde 15°C’de yapmıştır. Uzunluğu 1 metre olan ucu kapalı 1 cm çapında cam boru tamamen civa doldurularak açık ağzı kapatılmış ve civa kabına daldırdıktan sonra açılmıştır. Boru içerisindeki civa tamamen kaba boşalmayıp 76 cm’de dengede kaldığı gözlenmiştir. Atmosfer basıncı yere ve zamana göre farklılık gösterir.
Atmosfer basıncını etkileyen faktörler şunlardır;
1. Sıcaklık
Hava ısındıkça genleşir ve hafifler. Soğudukça sıkışır ve ağırlaşır. Bu nedenle havanın soğuk olduğu yerlerde basınç yüksek, sıcak olduğu yerlerde düşüktür. Yani sıcaklıkla basınç arasında ters orantı vardır. Bu yüzden ekvatorda alçak basınç alanı, kutuplarda ise yüksek basınç alanı bulunur.
2. Mevsim
Mevsime göre sıcaklık değiştiği için atmosfer basıncı da değişir. Örneğin; Türkiye’de yaz mevsiminde daha çok alçak basınç alanları, kış mevsiminde ise yüksek basınçalanları oluşur.
3. Yükseklik
Yükselti ile basınç arasında ters orantı vardır. Yükseklere çıkıldıkça atmosferin basıncı düşer. Bunun nedeni yükseldikçe atmosferin kalınlığı ile birlikte ağırlığının ve gazlarının yoğunluğunun azalmasıdır.
4. Yerçekimi
Yerçekimi ile basınç arasında doğru orantı vardır. Yerçekimi arttıkça basınç da artış gösterir. Cisimlerin ağırlığı yerçekimine bağlıdır. Yerçekimi dünyanın şeklinde dolayı ekvatorda az, kutuplarda fazladır. Buna bağlı olarak hava basıncı ekvatorda, kutuplara göre daha azdır.
5. Dinamik Etkenler
Hava kütlelerinin alçalarak yığılması veya yükselerek seyrelmesi sonucunda ortaya çıkar. Örneğin troposferin üst kısımlarında ekvatordan kutuplara doğru esen ters alize rüzgarları dünyanın günlük hareketinin etkisiyle 30° enlemleri civarında alçalarak yüksek basınç alanlarını oluştururlar.
Batı ve kutup rüzgarları ise 60° enlemleri civarında karşılaşıp yükselirler ve burada alçak basınç alanalrını oluştururlar. Bu şekilde hava hareketlerine bağlı olarak oluşan basınç merkezlerine dinamik basınç merkezleri denir.
6. Rüzgarlar
Rüzgarlar havanın yoğunluğunu ve sıcaklığını etkileyerek atmosfer basıncını değiştirir.

Hava Basıncının Ölçülmesi


Basınç, meteorolojik elemanların en önemlilerinden biridir. Bir yüzeyin birim alanına bu yüzey üzerindeki hava sütununun yapmış olduğu etkiye basınç kuvveti denir.

Basınç (P)= Kuvvet (F) / Yüzey (A)



Atmosferik basıncın ölçülmesinde üç ana metot vardır:
1. Atmosferik sütunun, bir sıvı sütunu ile dengesini kullanmaktır. Sıvı olarak alçak buhar basıncına sahip civa kullanılır. En sıhhatli ölçüm bu metotla yapılır.
2. Bir zarın veya bir metal levhanın bir tarafındaki basınç, diğer taraftakinden farklı ise zarın şekli değişir. Bu metotdan yararlanarak Aneroid (Metal) Barometreler ve barograflar yapılmıştır.
3. Sıvıların kaynama noktaları yüzeyleri üzerindeki basınca bağlıdır. Sıvı üzerindeki buhar basıncı, üzerinde duran atmosferin basıncına eşit olunca buharlaşma başlar. Sıvının kaynama noktası ölçülerek barometrik basınç bulunur. Müfettiş barometresi olarak kullanılan hipsometreler bu metotdan yararlanarak yapılmışlardır.

Civalı barometreye göre basınç ölçümü standarttır. Diğer aletler civalı barometreye göre ayarlanır.

Atmosferik Basınç Birimleri


Basıncın Ölçülmesinde muhtelif birimler kullanılmaktadır. Meteorolojik amaçlarla basınç ölçülmesinde kullanılan eski birim milibardır. Ancak, WMO tarafından 1 milibara eşit olan hektopaskal (hPa), yeni basınç birimi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca cıvalı barometrelerden bazıları standart şartlar altında «mm» veya «inç» olarak taksimatlandırılmışlardır. Bu standart şartlar altında 760 mm. lik gerçek ıskala yüksekliğine sahip olan civa sütunu 1013,250 hektopaskallık bir basınç meydana getirir.

Barometre Nedir?


Atmosferin basımcını ölçmek için kullanılan alet "barometre" diye tanımlanır. Hava soğuk ve durgunken daha yoğundur dolayısıyla basınç fazladır . Isınan hava yükselir ve basıncı azalır.

Meteoroloji tahminlerinin yapılmasında, yeryüzünün hangi bölgelerinde yüksek ve alçak basıncın oluştuğunu bilmek son derece önemlidir. Bu nedenle,yeryüzünün her tarafında de-vanlı olarak barometrelerin gösterdiği basınçları izleyen gözlemciler vardır.

Barometreler "cıvalı" ve madeni olmak üzere ikiye ayrılır. Cıvalı barometrenin esasını ilk kez 1643 yılında İtalyan fizikçi Evangelista Toricelli bulmuştur. Basit bir civalı barometrede bir kabın içine üç santimetre kadar kalınlıkta cıva konulmuştur. 90 santim uzunluğundaki ince bir cam boru da cıvayla doldurulur ve ince cam borunun açık tarafı cıva kabına daldırılır. Boru dik tutulduğu zaman, içindeki cıva seviyesinin düşmekte olduğunu görürüz. Cıva seviyesi 76 santimetreye kadar düşer ve orada durur. Borudaki cıva,kapdaki cıvanın yüzeyine olan basınç etkisiyle daha fazla düşmez.Ancak cıva kabının yüzeyine basınç artarsa, boruda bulunan cıvanın seviyesi tekrar yükselir. Cıvalı barometlerinin temel çalışma ilkesi işte budur.

Deniz seviyesinde.borudaki cıvanın seviyesi 76 santimdir. Havadaki değişiklikler, cıvanın seviyesini 69-79 santim arasında değişimler gösterecek şeklinde etkiler.Ayrıca, yüksekliğin artması da cıva seviyesini değiştirecek düzende etkiler yapar. 3000 metrede cıva seviyesi 50 , 6000 metrede 32. 900 metrede 22 santime düşer. Cıvanın "yükselmesi "yüksek basıncı" vani iyi havayı gösterir. Bunun aksi de " alçak basıncı" dolayısıyla kötü havayı belirtir.

Modern barometrelerde cıva kabının yerine bir hazne kullanılmaktadır.

Cıvalı barometreler çabuk kırılabileceği için,bunların yerine "madenî barometre" lerden yararlanmak yoluna gidilmiştir. Evlerde kullanılan barometreler genellikle U harfi şeklinde bükülmüş, böylece şekillendirilmiş bir boru yapısındadır. U şeklindeki cam borunun uzun kolu tepede kapalı olup. kol aşağıda açıktır. Daha modern barometre türü " aneroid barometre " diye tanımlanır. Bu tür barometrelerde cıva kullanılmaz. Oyuk ve yuvarlak metal bir kutunun içindeki hava pompayla alınmıştır. Aneroid barometrenin temel kısmı, havası alındıktan sonra sıkıca kapatılmış olan bu metal kutudur.

METAL BAROMETRE (ANEROID BAROMETER)


Atmosferik basıncı ölçmede kullanılan alet. İlk defa, 1843'de Vidie tarafından geliştirilmiştir ve herhangi bir sıvı içermez. Temel şekliyle, içinin havası boşaltılmış, ince ince ve yol yol kıvrımlı bir maden kapsülden oluşur. Kapsülün üzerine etki eden hava basıncı ileticiler yoluyla göstergeden izlenir hale getirilir. Maden kapsül ya fosfor bronzdan ya da berilyum bakırdan yapılmıştır. Taşınabilirliği özelliğiyle cıvalı barometrelere tercih edilir fakat metalin elastikiyeti, kullanılan yay ve iletici düzeneklerden kaynaklanabilecek hataları ortadan kaldırmak için zaman zaman cıvalı barometrelerle hatasının karşılaştırılması gerekir. Yazıcısına "aneroidograph" adı verilir.

Barograf
Belirli bir süre içerisinde, mutlak hava basıncını m bar (0,750062 mm Hg) veya tor (1 mm Hg) cinsinden yazılı olarak kaydeden basınç ölçü cihazı.

Hava Basıncı | Ekleyen: | Tarih: 10-Jan-2012 10:47. | Bu yazı 9018 kez okundu..

Hava Basıncı ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Hava Kirliliği

Devamini Oku
Hava kirliliği, canlıların sağlığını olumsuz yönde etkileyen ve/veya maddi zararlar meydana getiren havadaki yabancı maddelerin, normalin üzerinde miktar ve yoğunluğa ulaşmasıdır. Yani hava kirliliği; atmosferin karbondioksit, karbonmonoksit ve kükürt gibi gazları gereğinden fazla içermesinden kaynaklanan bir çevre felaketidir.. Bir başka deyişle hava kirliliği; havada katı, sıvı ve gaz şeklindeki yabancı maddelerin insan sağlığına, canlı hayatına ve ekolojik dengeye zarar verecek miktar, yoğunluk ve sürede atmosferde bulunmasıdır. İnsanlar...

Hava Kirliliğinin Nedenleri

Devamini Oku
Hava Kirliliğinin Nedenleri (Özet) : 1. Kullanılan kalitesiz yakıtlar 2. Egzoz gazları 3. Kentlerin konumu 4. Soba ve kaloriferlerin uygun şekilde yakılmaması 5. Olumsuz hava koşulları gibi olaylardır.Hava Kirliliğinin Nedenleri NelerdirKaliteli yakıtların kullanılması ile soba ve kaloriferlerin uygun şekilde yakılması hava kirliliğini azaltacaktır. Otomobillerin egzozlarından çıkan Gazlar da hava kirliliğine neden olur. Kentlerimizin çukur yerlerde kurulması da hava kirliliğini artırır. Etrafı dağlarla çevrili olan kentlerde rüzgâr hızı y...

Hava Kirliliği ile ilgili Kompozisyon

Devamini Oku
İnsanlar yaşadıkları çevreden sorumludurlar. Temiz bir çevrede yaşamak insanların kendi elinde olan birşeydir. Bu konuda her birey kendi üzerine düşeni tam olarak yerine getirse mis gibi bir çevrede huzur içinde yaşarız. Atalarımız çevre üzerine, temizlik üzerine pek çok güzel söz söylemişlerdir. Mesela "Aslan yatağından belli olur" evet sen bir birey olarak sana düşeni yapsan, yerlere çöp atmasan, tükürmesen, evinin önünü temiz tutsan bir mum olur etrafını aydınlatırsın. Herkes aynı şekilde yapsa bu mumlar tek tek çoğalsa ışıl ışıl bir düny...

Açık Hava Basıncı

Devamini Oku
Açık Hava Basıncı : Atmosferdeki gazlar ağırlıkları nedeniyle yeryüzüne bir basınç uygular. Bu basınca açık hava basıncı denir. Açık hava basıncı barometre ile ölçülür.Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişikl...

Açık Hava Müzeleri

Devamini Oku
Türkiyede En güzel açık hava müzelerini sizler için araştırdık ve 10 tanesini seçtik :d:d desem yalan olur zaten hazır olarak varmış bizde sabah’tan alıntı yaptık Böylesine güzel yerlerin hepsi Türkiye’de.. Peki hangisine gittiniz acaba ? Efes Antik Kenti / izmir Meryem Ana’yı ağırladı. İzmir’in 70 kilometre güneyinde, Küçük Menderes deltasında yer alan Efes Antik Kenti’nin tarihi, arkeolojik buluntulara göre İÖ 5000 yıllarına kadar dayanıyor.En önemli yapıları Amfitiyatro, Celcius Kütüphanesi, Odeon Meyd...

Hava Basıncı

Devamini Oku
Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişiklikler de olur. Günlük basinç değişmeleri, toprakta genel olarak sabahlari ve öğleden sonralari alçak basinç; öğleden önce ve akşamin geç saatlerinde yüksek basinç şekli...

Hava Neden Kar Yağarken Sıcak Kar Erirken Soğuk Olur

Devamini Oku
Halk arasında, kar yağdığında hava ısınır inancı vardır. Aksine kar yağması havayı ısıtmaz, ısınan hava karın yağmasına sebep olur. Hava 3 derece gibi biraz ısınınca, su buharı yeryüzünden yükselir, çok yüksekliklerdeki soğuk hava tabakalarına ulaşır ve kar oluşur. Sonra bu kar yere indiğinde hava sıcaklığı 0 derece civarında olur. Kış günlerinde hava sıcaklığı çoğunlukla sıfırın altındadır. Kar yağışı esnasındaki sıcaklık diğer günlere göre daha yüksek olduğundan, sanki kar yağışı havayı ısıtır şeklinde algılıyoruz. Çok soğuk havalarda su ...

havar

Devamini Oku
havar: bağırtı, yardım dileme....

Hava Olayları

Devamini Oku
HAVA OLAYLARI ( RÜZGAR , FIRTINA , KASIRGA , TAYFUN , HORTUM vb. ) Hava sıcaklığı sürekli olarak değişir. Ilık , sıcak ve soğuk olabilir. Bunun türlü nedenleri vardır . Dünya Güneş’in çevresinde dönerken , güneş ışınları Dünya’mıza bazen dik bazen de eğik olarak gelir. Dik olarak gelen ışınlar yeryüzünü daha fazla ısıtır. Eğik olarak gelen ışınlar ise daha az ısıtır. Yeryüzünün Güneş’ten gelen bu farklı ölçülerde ısı almasından mevsimler oluşur. Hava sıcaklığı gün içinde de değişir. Sabah ve akşam saatlerinde güneş ışınları eğ...

Atmosfer Basıncı

Devamini Oku
Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişiklikler de olur. Günlük basinç değişmeleri, toprakta genel olarak sabahlari ve öğleden sonralari alçak basinç; öğleden önce ve akşamin geç saatlerinde yüksek basinç şekli...

Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Hava Basıncı
» Hava Basıncı resimleri

  Puanı : 6.0 / 10 | Oy : 10 kişi | Toplam : 60

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım
İletişim