Toplumdusmani.Net *
Yeni
Anasayfa > Sözlük > A > Atmosfer Basıncı


Atmosfer Basıncı Nedir

Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişiklikler de olur. Günlük basinç değişmeleri, toprakta genel olarak sabahlari ve öğleden sonralari alçak basinç; öğleden önce ve akşamin geç saatlerinde yüksek basinç şeklinde olur. Kara ve denizlerin dağiliş şekilleri ile ilgili olarak kişin alçak basinç alanlari denizler üzerinde, yüksek basinç alanlari karalar üzerinde meydana gelir. Yazin ise bunun tersi olur.

Atmosfer Basıncı (Hava Basıncı)


Atmosferi oluşturan gazlar, ağırlıkları ile cisimler üzerine bir kuvvet uygular. Bu kuvvete atmosfer basıncı denir. Atmosfer basıncı barometre ile ölçülür ve milibar(mb) birimi ile değerlendirilir. Normal hava basıncı, 45° enleminde, 15°C sıcaklıkta ve deniz yüzeyinde 1cm² ‘lik yüzeye düşen havanın ağırlığıdır. Bu ağırlık 1033 gr’dır ve 1013 mb hava basıncına eşittir.
1013 milibar normal basınç kabul edilir. Bu değerin üzerindekilere yüksek basınç(antisiklon), altındakilere ise, alçak basınç(siklon) denir. Yeryüzünde şimdiye kadar ölçülmüş en yüksek basınç değeri 1079 mb’dır. Ölçülen en düşük basınç ise 886 mb’dır. Hava basıncı ilk kez 1643 yılında İtalyan bilim adamı Torricelli tarafından civalı bir barometre ile ölçülmüştür. Toriçelli, deneyini deniz seviyesinde 15°C’de yapmıştır. Uzunluğu 1 metre olan ucu kapalı 1 cm çapında cam boru tamamen civa doldurularak açık ağzı kapatılmış ve civa kabına daldırdıktan sonra açılmıştır. Boru içerisindeki civa tamamen kaba boşalmayıp 76 cm’de dengede kaldığı gözlenmiştir. Atmosfer basıncı yere ve zamana göre farklılık gösterir.
Atmosfer basıncını etkileyen faktörler şunlardır;
1. Sıcaklık
Hava ısındıkça genleşir ve hafifler. Soğudukça sıkışır ve ağırlaşır. Bu nedenle havanın soğuk olduğu yerlerde basınç yüksek, sıcak olduğu yerlerde düşüktür. Yani sıcaklıkla basınç arasında ters orantı vardır. Bu yüzden ekvatorda alçak basınç alanı, kutuplarda ise yüksek basınç alanı bulunur.
2. Mevsim
Mevsime göre sıcaklık değiştiği için atmosfer basıncı da değişir. Örneğin; Türkiye’de yaz mevsiminde daha çok alçak basınç alanları, kış mevsiminde ise yüksek basınçalanları oluşur.
3. Yükseklik
Yükselti ile basınç arasında ters orantı vardır. Yükseklere çıkıldıkça atmosferin basıncı düşer. Bunun nedeni yükseldikçe atmosferin kalınlığı ile birlikte ağırlığının ve gazlarının yoğunluğunun azalmasıdır.
4. Yerçekimi
Yerçekimi ile basınç arasında doğru orantı vardır. Yerçekimi arttıkça basınç da artış gösterir. Cisimlerin ağırlığı yerçekimine bağlıdır. Yerçekimi dünyanın şeklinde dolayı ekvatorda az, kutuplarda fazladır. Buna bağlı olarak hava basıncı ekvatorda, kutuplara göre daha azdır.
5. Dinamik Etkenler
Hava kütlelerinin alçalarak yığılması veya yükselerek seyrelmesi sonucunda ortaya çıkar. Örneğin troposferin üst kısımlarında ekvatordan kutuplara doğru esen ters alize rüzgarları dünyanın günlük hareketinin etkisiyle 30° enlemleri civarında alçalarak yüksek basınç alanlarını oluştururlar.
Batı ve kutup rüzgarları ise 60° enlemleri civarında karşılaşıp yükselirler ve burada alçak basınç alanalrını oluştururlar. Bu şekilde hava hareketlerine bağlı olarak oluşan basınç merkezlerine dinamik basınç merkezleri denir.
6. Rüzgarlar
Rüzgarlar havanın yoğunluğunu ve sıcaklığını etkileyerek atmosfer basıncını değiştirir.

Hava Basıncının Ölçülmesi


Basınç, meteorolojik elemanların en önemlilerinden biridir. Bir yüzeyin birim alanına bu yüzey üzerindeki hava sütununun yapmış olduğu etkiye basınç kuvveti denir.

Basınç (P)= Kuvvet (F) / Yüzey (A)



Atmosferik basıncın ölçülmesinde üç ana metot vardır:
1. Atmosferik sütunun, bir sıvı sütunu ile dengesini kullanmaktır. Sıvı olarak alçak buhar basıncına sahip civa kullanılır. En sıhhatli ölçüm bu metotla yapılır.
2. Bir zarın veya bir metal levhanın bir tarafındaki basınç, diğer taraftakinden farklı ise zarın şekli değişir. Bu metotdan yararlanarak Aneroid (Metal) Barometreler ve barograflar yapılmıştır.
3. Sıvıların kaynama noktaları yüzeyleri üzerindeki basınca bağlıdır. Sıvı üzerindeki buhar basıncı, üzerinde duran atmosferin basıncına eşit olunca buharlaşma başlar. Sıvının kaynama noktası ölçülerek barometrik basınç bulunur. Müfettiş barometresi olarak kullanılan hipsometreler bu metotdan yararlanarak yapılmışlardır.

Civalı barometreye göre basınç ölçümü standarttır. Diğer aletler civalı barometreye göre ayarlanır.

Atmosferik Basınç Birimleri


Basıncın Ölçülmesinde muhtelif birimler kullanılmaktadır. Meteorolojik amaçlarla basınç ölçülmesinde kullanılan eski birim milibardır. Ancak, WMO tarafından 1 milibara eşit olan hektopaskal (hPa), yeni basınç birimi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca cıvalı barometrelerden bazıları standart şartlar altında «mm» veya «inç» olarak taksimatlandırılmışlardır. Bu standart şartlar altında 760 mm. lik gerçek ıskala yüksekliğine sahip olan civa sütunu 1013,250 hektopaskallık bir basınç meydana getirir.

Barometre Nedir?


Atmosferin basımcını ölçmek için kullanılan alet "barometre" diye tanımlanır. Hava soğuk ve durgunken daha yoğundur dolayısıyla basınç fazladır . Isınan hava yükselir ve basıncı azalır.

Meteoroloji tahminlerinin yapılmasında, yeryüzünün hangi bölgelerinde yüksek ve alçak basıncın oluştuğunu bilmek son derece önemlidir. Bu nedenle,yeryüzünün her tarafında de-vanlı olarak barometrelerin gösterdiği basınçları izleyen gözlemciler vardır.

Barometreler "cıvalı" ve madeni olmak üzere ikiye ayrılır. Cıvalı barometrenin esasını ilk kez 1643 yılında İtalyan fizikçi Evangelista Toricelli bulmuştur. Basit bir civalı barometrede bir kabın içine üç santimetre kadar kalınlıkta cıva konulmuştur. 90 santim uzunluğundaki ince bir cam boru da cıvayla doldurulur ve ince cam borunun açık tarafı cıva kabına daldırılır. Boru dik tutulduğu zaman, içindeki cıva seviyesinin düşmekte olduğunu görürüz. Cıva seviyesi 76 santimetreye kadar düşer ve orada durur. Borudaki cıva,kapdaki cıvanın yüzeyine olan basınç etkisiyle daha fazla düşmez.Ancak cıva kabının yüzeyine basınç artarsa, boruda bulunan cıvanın seviyesi tekrar yükselir. Cıvalı barometlerinin temel çalışma ilkesi işte budur.

Deniz seviyesinde.borudaki cıvanın seviyesi 76 santimdir. Havadaki değişiklikler, cıvanın seviyesini 69-79 santim arasında değişimler gösterecek şeklinde etkiler.Ayrıca, yüksekliğin artması da cıva seviyesini değiştirecek düzende etkiler yapar. 3000 metrede cıva seviyesi 50 , 6000 metrede 32. 900 metrede 22 santime düşer. Cıvanın "yükselmesi "yüksek basıncı" vani iyi havayı gösterir. Bunun aksi de " alçak basıncı" dolayısıyla kötü havayı belirtir.

Modern barometrelerde cıva kabının yerine bir hazne kullanılmaktadır.

Cıvalı barometreler çabuk kırılabileceği için,bunların yerine "madenî barometre" lerden yararlanmak yoluna gidilmiştir. Evlerde kullanılan barometreler genellikle U harfi şeklinde bükülmüş, böylece şekillendirilmiş bir boru yapısındadır. U şeklindeki cam borunun uzun kolu tepede kapalı olup. kol aşağıda açıktır. Daha modern barometre türü " aneroid barometre " diye tanımlanır. Bu tür barometrelerde cıva kullanılmaz. Oyuk ve yuvarlak metal bir kutunun içindeki hava pompayla alınmıştır. Aneroid barometrenin temel kısmı, havası alındıktan sonra sıkıca kapatılmış olan bu metal kutudur.

METAL BAROMETRE (ANEROID BAROMETER)


Atmosferik basıncı ölçmede kullanılan alet. İlk defa, 1843'de Vidie tarafından geliştirilmiştir ve herhangi bir sıvı içermez. Temel şekliyle, içinin havası boşaltılmış, ince ince ve yol yol kıvrımlı bir maden kapsülden oluşur. Kapsülün üzerine etki eden hava basıncı ileticiler yoluyla göstergeden izlenir hale getirilir. Maden kapsül ya fosfor bronzdan ya da berilyum bakırdan yapılmıştır. Taşınabilirliği özelliğiyle cıvalı barometrelere tercih edilir fakat metalin elastikiyeti, kullanılan yay ve iletici düzeneklerden kaynaklanabilecek hataları ortadan kaldırmak için zaman zaman cıvalı barometrelerle hatasının karşılaştırılması gerekir. Yazıcısına "aneroidograph" adı verilir.

Barograf
Belirli bir süre içerisinde, mutlak hava basıncını m bar (0,750062 mm Hg) veya tor (1 mm Hg) cinsinden yazılı olarak kaydeden basınç ölçü cihazı.

Atmosfer Basıncı | Ekleyen: | Tarih: 10-Jan-2012 10:48. | Bu yazı 13814 kez okundu..

Atmosfer Basıncı ile ilgili diğer yazılar..

  • # Açık Hava Basıncı

    Açık Hava Basıncı : Atmosferdeki gazlar ağırlıkları nedeniyle yeryüzüne bir basınç uygular. Bu basınca açık hava basıncı denir. Açık hava basıncı barometre ile ölçülür.Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişikl...
    Devamını Oku 2012-01-10 11:09:03
  • # Atmosferin Oluşumu

    Atmosferin Oluşumu Atmosfer, dünyamızı çevreleyen, güneşten gelen enerjinin hızlı bir şekilde uzaya geri dönmesini önleyen ve canlılar için yaşamsal önem taşıyan gaz kütlesine denir. Bilim adamları, dünyamızın yaklaşık 5 milyar yıl önce oluştuğuna inanmaktadırlar. Dünyanın oluşumundan sonraki ilk 500 milyonlu yıllarda atmosferin su buharı ve gazlardan oluştuğu düşünülmektedir. 3.5 milyar yıl öncesinde ise, atmosferin muhtemelen karbondioksit (CO2), karbonmonoksit (CO), su buharı (H2O), azot (N2) ve hidrojen (H2) gibi gazlardan oluştuğu varsayı...
    Devamını Oku 2010-10-26 17:25:26
  • # Atmosfer

    Atmosfer Özel BölümüAtmosfer Nedir Atmosferin Oluşumu Atmosferin Önemi Atmosferin Özellikleri Atmosferin Katmanları Atmosferin Faydaları Atmosferde Bulunan GazlarAtmosfer KatmanlarıEkzosfer Troposfer Stratosfer Mezosfer Termosfer Ozonosfer Kemosfer ATMOSFER NEDİR Atmosfer veya Gazyuvarı, yerkürenin etrafını saran ve çoğunlukla gaz ve buharlardan oluşan bir örtüdür. Yerçekimi sayesinde tutulan atmosfer, büyük ölçüde gezegenin iç katmanlarından kaynaklanan gazların yanardağ etkinliği ile yüzeye çıkması sonucu oluşmakla birlikte, gez...
    Devamını Oku 2012-02-10 14:05:17
  • # Atmosfer Basıncı

    Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişiklikler de olur. Günlük basinç değişmeleri, toprakta genel olarak sabahlari ve öğleden sonralari alçak basinç; öğleden önce ve akşamin geç saatlerinde yüksek basinç şekli...
    Devamını Oku 2012-01-10 10:48:06
  • # Hava Basıncı

    Basınç Nedir ? (Özet) : Havanin belirli bir yüzey üzerine yaptiği baski (hava basinci). Havanin bu baskisi barometre ile ölçülür. Atmosferdeki türlü akintilarin etkisi ile değişiklikler gösterir ve deniz yüzünden yükseldikçe azalir. Basincin az olduğu yerlere alçak basinç alani fazla olduğu yerlere yüksek basinç alani denir. Basinç üzerinde, ayni zamanda günlük ve yillik değişiklikler de olur. Günlük basinç değişmeleri, toprakta genel olarak sabahlari ve öğleden sonralari alçak basinç; öğleden önce ve akşamin geç saatlerinde yüksek basinç şekli...
    Devamını Oku 2012-01-10 10:47:36
  • # Güneşten Gelen Işınlara Atmosferin Etkisi

    Güneşten Gelen Işınlara Atmosferin Etkisi Güneşten gelen solar radyasyonun yüzde 51 i yeryüzüne direk ulaşır, bu enerji yeri ve yere yakın atmosferi ısıtır. Buharlaşmayı sağlar, bitkilerin fotosentez olayını gerçekleştirir. Geriye kalan yüzde 49 un, yüzde 4 ü yer yüzeyinden yansır, yüzde 26 sı bulutlar ve atmosfer tarafından yansıtılır, Yüzde 19 ise atmosferik gazlar, partiküller ve bulutlar tarafından emilir. Sera etkisi Sera etkisi yeryüzünün ve atmosferin ısınması sonucu doğal olarak oluşan bir işlemdir. Karbondioksit, Metan ve Su buhar...
    Devamını Oku 2010-10-09 14:11:24
  • # Atmosfer Basıncını Etkileyen Faktörler

    Atmosfer basıncını etkileyen faktörler şunlardır; 1. SıcaklıkHava ısındıkça genleşir ve hafifler. Soğudukça sıkışır ve ağırlaşır. Bu nedenle havanın soğuk olduğu yerlerde basınç yüksek, sıcak olduğu yerlerde düşüktür. Yani sıcaklıkla basınç arasında ters orantı vardır. Bu yüzden ekvatorda alçak basınç alanı, kutuplarda ise yüksek basınç alanı bulunur. 2. Mevsim Mevsime göre sıcaklık değiştiği için atmosfer basıncı da değişir. Örneğin; Türkiye’de yaz mevsiminde daha çok alçak basınç alanları, kış mevsiminde ise yüksek basınçalanları oluş...
    Devamını Oku 2012-12-27 15:34:43
  • # Atmosfer Erozyonu

    Havada ısı değişikliği, rüzgarlar, donma olayı ve çözünmeler, güneş ışınları, taşların parçalanmasına ve aşınmasına sebep olur. Taşların rengi fiziki aşınmayı etkiler. Koyu renkli taşlarda ısı absorbsiyonu daha çok olduğundan daha fazla ısınır. Böylece açık ve koyu renkli mineraller arasındaki genleşme ve sıkılaşma farkı büyür. Böylece parçalanma olayı meydana gelir. Bu olaya daha çok yarı kurak bölgelerde, çöllerde rastlanır....
    Devamını Oku 2011-12-29 12:36:04
  • # Atmosferik Basınç Birimleri

    Basıncın Ölçülmesinde muhtelif birimler kullanılmaktadır. Meteorolojik amaçlarla basınç ölçülmesinde kullanılan eski birim milibardır. Ancak, WMO tarafından 1 milibara eşit olan hektopaskal (hPa), yeni basınç birimi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca cıvalı barometrelerden bazıları standart şartlar altında «mm» veya «inç» olarak taksimatlandırılmışlardır. Bu standart şartlar altında 760 mm. lik gerçek ıskala yüksekliğine sahip olan civa sütunu 1013,250 hektopaskallık bir basınç meydana getirir. 1- Pascal (Pa) = N/m2 2- Bari = dyn...
    Devamını Oku 2012-12-27 15:49:03
  • # Hava Basıncının Ölçülmesi

    Basınç, meteorolojik elemanların en önemlilerinden biridir. Bir yüzeyin birim alanına bu yüzey üzerindeki hava sütununun yapmış olduğu etkiye basınç kuvveti denir. Basınç (P)= Kuvvet (F) / Yüzey (A) Atmosferik basıncın ölçülmesinde üç ana metot vardır: 1. Atmosferik sütunun, bir sıvı sütunu ile dengesini kullanmaktır. Sıvı olarak alçak buhar basıncına sahip civa kullanılır. En sıhhatli ölçüm bu metotla yapılır. 2. Bir zarın veya bir metal levhanın bir tarafındaki basınç, diğer taraftakinden farklı ise zarın şekli değişir. Bu metotdan y...
    Devamını Oku 2012-12-27 15:35:41


 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık

Resimleri

Sunumları

Henüz bu yazıya eklenmiş dosya (powerpoint,pdf,word) bulunmamaktadır.

Videoları

Henüz bu yazıya eklenmiş video bulunmamaktadır.
Atmosfer Basıncı
» Reklamlar

Çıkış yapmak istediğine emin misin?

Evet Vazgeç