Anasayfa > Sözlük > Diğer > Çok Partili Hayat


Çok partili hayat demokrasininin ve cumhuriyetin bir gereğidir. İnsanlar fikirlerini düşüncelerini savunabilmelidirler. Ve bu fikirler doğrultusunda herkes görüşünü savunabilecek ve ülke yönetiminde söz hakkına sahip olabilecek partiler kurabilmelidirler.

Türk milleti çok partili sisteme ancak 1945 yılından sonra kavuştu. Ulu önderimiz Atatürk döneminde defalarca çok partili sisteme geçiş denemesi olmuş fakat dönemin şartları ve dış etkiler nedeniyle bu gerçekleşememiştir.

Atatürk'ün Çok partili hayatla ilgili sözleri


"Bugünkü manzaramız bir diktatorya manzarasıdır. Halbuki ben Cumhuriyeti kendi menfaatim için yapmadım. Hepimiz faniyiz. Ben öldükten sonra arkamda kalacak müessese bir istibdat müessesesidir. Ben ise milletime miras olarak bir istibdat müessesesi bırakmak ve tarihe o suretle geçmek istemiyorum".
İnsanların düşüncelerini açıklayabilmeleri ve başkalarının haklarına da saygı göstererek inandıkları gibi yaşamaları, ideal bir toplum düzeninin başlıca şartıdır Bu ise ancak hür ve demokratik bir sistem içinde gerçekleştirilebilir.

Türk milletinin mutluluğunu sağlamayı başlıca amaç edinen Mustafa Kemal, demokrasinin ülkemizde yerleşmesi için çalıştı Demokrasilerde aynı görüş ve düşüncedeki insanlar, siyasî partiler kurarak yönetimde söz sahibi olmaya çalışırlar Siyasî partiler demokratik rejimlerin vazgeçilmez unsurlarıdır Bu konuda da Mustafa Kemal Paşa, milletine önderlik etti Kendisi bir parti kurup, çok partili siyasî hayata geçişi teşvik etti Çok partili rejimde hükümeti kuran parti veya partiler, muhalefet partileri tarafından denetlenir.

Mustafa Kemal Paşa'nın en büyük arzusu demokrasinin ülkemizde tam olarak yerleşmesi idi Bu sebeple ülkede çeşitli partilerin kurulmasını istiyordu.

Kurulan Partiler

1-Cumhuriyet Halk Partisi (9 Ağustos 1923)

-I.TBMM’deki Müdafa-ı Hukuk (I.Grup) grubunca kuruldu.
-Kurucusu M.Kemal’dir.
-Diğer kurucuları : Refik Saydam, Celal Bayar, Sabit Sağıroğlu, Münir Hüsrev Göle, Cemil Uybadın, Kazım Hüsnü, Saffet Arıkan, Zülfü Bey idi. Genel Sekreter Recep Peker idi
-İlk siyasi partidir.
-Devletçidir.
-Ekonomide Devletçilik ilkesini benimser.
-1923-1950 arasında devlete tek başına hakimdir.
-Millet iradesine ve milletin egemenliğine değer verdiler.
-Devrimleri gerçekleştiren partidir.
-Çok partili hayata geçiş programının ilk adımıdır.
-Sivas Kongresi CHP’nin ilk kongresi sayılır.
-M.Kemal CHP’nin 2. Kongresinde Nutkunu okudu.

2-Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924)

-Saltanat, Hilafet yanlıları, ittihatçılar tarafından kuruldu. 29 Ekim 1923'te, CHP üyesi 158 vekil Cumhuriyet'i ilan ederek Mustafa Kemal’i cumhurbaşkanı seçti. Bu olay üzerine, milli mücadele'nin lider ve aydın kadrosunu oluşturan vekillerden, Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Ali Fuat Cebesoy, Hüseyin Avni, Cafer Tayyar Eğilmez, Refet Bele, Bekir Sami, Hüseyin Cahit Yalçın ülkenin diktatörlüğe, despotluğa yöneldiğini iddia ederek mecliste ayrı bir grup oluşturdular.
-Gelenekçi ve Osmanlı düzeninden yanaydılar.
-Ekonomide liberalizmi savundular.
-Dine değer verdiler. Dini duyguları istismar ettiler.
-Genel Başkanı Kazım Karabekir’dir.
-Parti kurulurken demokrasi esaslarını kabul etti.
-İlk Muhalefet partisidir.
-İlk kapatılan partidir.
-Şeyh Said isyanı gerekçesi ile 3 Haziran 1925’te kapatıldı.
-Kurucu ve üyelerinin birçoğu 1926'da idam edildi.

ŞEYH SAİD İSYANI (13 Şubat 1925)

Halifeliğin kaldırılması, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Kürt Teali Cemiyetinin olumsuz etkileri, İngilizlerin Musul meselesinin kendi lehlerine çözülmesi için kışkırtmaları gibi nedenlerden dolayı çıktı.
-İsyan Diyarbakır’da çıkmış ve yayılmıştır. (Erzurum, Elazığ, Muş, Bitlis, Bingöl)
-İsyan, İngilizlerle yapılan Musul görüşmeleri sırasında çıkarıldı.
-Şeriat esasına dayalı devlet kurma esaslıdır.
-İsyan din elden gidiyor propagandası ile başladı.
-Cumhuriyet rejimine karşı çıkarılan ilk isyandır.
--Fethi Okyar hükümeti doğu illerinde sıkıyönetim ilan etse de isyanı bastıramaz ve istifa eder. Yerine İsmet İnönü hükümeti kurulur.
-Takrir-i Sükun Kanunu çıkarıldı.
-Takrir-i Sükun ilk seferberlik emridir.
-Meclis, Hükümete olağanüstü hal yetkileri tanıdı.
-Hıyanet-i Vataniye Kanunu genişletildi.
-İstiklal mahkemeleri yeniden kuruldu.
-Şeyh Said ve yandaşları yakalanarak idam edildi.
-İsyandan sorumlu tutulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı.
-İsyan TBMM’yi yıprattığı için Musul kaybedildi.
-Atatürk’ün laiklik ilkesine karşı yapılmış bir isyandır.

M. KEMAL’E SUİKAST GİRİŞİMİ (İZMİR SUİKASTI) (16 Haziran 1926)

Laiklik karşıtları ve İttihatçılar, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasından sonra Mustafa Kemal’i öldürmekle amaçlarına ulaşacaklarını düşündüler.
-Suikast planı bir ihbarcı tarafından ortaya çıkarılınca sorumlular idam edildi.
-Olay cumhuriyeti yıkmaya yöneliktir.
-İttihatçılar tamamen tasfiye edildi.
-Rauf Orbay 10 yıl hapis cezası aldı.

SERBEST CUMHURİYET FIRKASI (12 Ağustos 1930)

Meclis’te muhalefet oluşturmak, Meclisin denetimini sağlamak amacıyla M. Kemal Fethi Okyar’a Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurdurttu.
- İkinci muhalefet partisidir.
- 1929 dünya ekonomik buhranı ile Liberalizmi deneme ihtiyacı bu partinin kurulmasını gerekli kılmıştır.
- Bu partiye ilk kez kadınlar da katıldı.
- Yabancı sermayenin ülkeye girmesinin özendirilmesi, ekonomide devlet müdahalesinin azaltılması amaçlandı.
- Bir süre sonra partiye rejim karşıtları sıçradı. Fethi Okyar 17 Kasım 1930’da partiyi kapattı.

MENEMEN OLAYI (23 Aralık 1930)

Serbest Cumhuriyet Fırkasının kapanması ile eski düzen yanlılarının sığınacakları kapıların kalmaması üzerine Giritli Derviş Mehmet adında biri rejime karşı çıkarak halkı kışkırtmış ve isyanı çıkartmıştır.
-Din elden gidiyor, Saltanatı geri getireceğiz, şapka giyen kâfirdir propagandası kullanıldı.
-Olaya karşı çıkan Yedek Subay Kubilay öldürüldü.
-Menemen olayı çok partili rejim denemelerini durdurmuştur.
-Bu olay Serbest cumhuriyet partisinin kapatılmasındaki haklılığı göstermiştir.
-Laiklik ilkesine karşı yapılmıştır.

ÇOK PARTİLİ REJİM DENEMELERİNİN SONUÇLARI:

Çok partili rejim denemeleri 1924’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulması ile başladı.
-Kurulan partiler, yaşanan isyanlar demokrasiye geçilmeye hazır olunmadığını gösterdi.
-Her kurulan parti eskiye dönüş için kullanıldı.
-Şeyh Said İsyanı, Suikast girişimi, Menemen Olayının ortak sonucu laik düzene ve rejim değiştirmeye yönelik geçici isyanlar olmasıdır.
-Atatürk döneminde bir daha parti kurulmamıştır.
* Türkiye, çok partili hayata 1946 yılında Demokrat Partinin kurulmasıyla geçmiştir.
-1946 Seçimini CHP kazandı. (Açık Oy-Gizli Tasnif)
-1946 seçimi ilk çok partili seçimdir.
-Tek dereceli sistem 1946’da başladı.
-1950 Seçimini Demokrat Parti (Celal Bayar-Adnan Menderes) kazandı. (Gizli Oy-Açık Tasnif)
-1950 yılında ilk defa CHP dışında farklı bir parti iktidara geldi. Böylece çok partili hayata geçilmiş oldu.


Etiketler: Çok Partili Hayat Nedir | Çok Partili Hayat Nedir ? Çok Partili Hayat Ne Demek, Çok Partili Hayat Tanımı, Çok Partili Hayat Örnekleri, Çok Partili Hayat Türleri, Çok Partili Hayat Nelerdir, Çok Partili Hayat Hakkında Bilgi, Çok Partili Hayat Tarihi, Çok Partili Hayat Nerede, Çok Partili Hayat Ödevi.
Çok Partili Hayat | Ekleyen: | Tarih: 13-Feb-2012 15:17. | Bu yazı 5420 kez okundu..

Çok Partili Hayat ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Atatürkün Hayatını Anlatan Şiirler

Bir Önder Doğuyor Yıl 1881, pembe boyalı bir ev. O evde bir önder doğuyor. O evde bir milletin kaderi değişiyor. Mustafa doğuyor. Mahalle mektebini ister mi Mustafa? Şemsi Efendi İlkokuluna gidiyor. Sonra hep asker, hep asker, Mustafa asker olmak istiyor. Mustafa Kemal Çanakkale' de, Mustafa Kemal Samsun' da, Erzurum'da, Sivas' ta, Ankara'da, Mustafa Kemal cumhuriyete koşuyor. Millete hizmet biter mi? Atatürk hep çalışıyor. Yenilikler, güzellikler, Türkiye çağ atlıyor. Mustafa, Mustafa Kemal, Atatürk, ' Benim ölümlü vü...

Çok partili siyasi hayata geçis denemeleri

İnsanların düşüncelerini açıklayabilmeleri ve başkalarının haklarına da saygı göstererek inandıkları gibi yaşamaları, ideal bir toplum düzeninin başlıca şartıdır Bu ise ancak hür ve demokratik bir sistem içinde gerçekleştirilebilir. Türk milletinin mutluluğunu sağlamayı başlıca amaç edinen Mustafa Kemal, demokrasinin ülkemizde yerleşmesi için çalıştı Demokrasilerde aynı görüş ve düşüncedeki insanlar, siyasî partiler kurarak yönetimde söz sahibi olmaya çalışırlar Siyasî partiler demokratik rejimlerin vazgeçilmez unsurlarıdır Bu konuda da Must...

Toplum Hayatı ve İşbölümü

Toplum hayatı aslında grup hayatıdır. Grup ise birden fazla insandan meydana gelir. Grup hayatı, insanın doğumuyla ailede başlayan, sonra da okulda ve toplumsal çevrede (sokak, işyeri, eğitimsel, kültürel ve politik ortamlar vs.) çeşitlenen örnekleri ile insan için son derece gerekli bir hayat alanıdır. İşbölümü hayatı kolaylaştırdığı gibi insanın ihtiyaç duyduğu ürünlerde de kaliteyi artırır. İnsanlar ve meslekler arası rekabet, ürünlerdeki kaliteyi teşvik eder, daha iyi ve daha güzelin sunulmasına standartların yükselmesine neden olur. Tü...

Yerçekimi Olmasaydı Dünyada Hayat Nasıl Olurdu

Yerçekimi Olmasaydı Dünyada Hayat Nasıl Olurdu? Örneklersek: -havaya attığımız şeyler bir daha geri gelmezdi(futbolda kalecinin vuruşu) -üzerimize hiç yağmur yağmazdı -terazi diye bir şey kullanamazdık -yemek yeme su içme gibi ihtiyaçlarımız çok zorlaşırdu. -yere basamazdık -binalarda kiremit kullanamazdık. -ölen kanatlı hayvanlar hep havada kalırdı aklıma gelenler bunlar öyle olmuş olsaydı hayat başlarda eğlenceli oludu ama sonra çekilmez olurdu iyi taraflarınıda bulmak mümkün dar ağacında infaz(asılarak)olmazdı uçaklar bombaları...

Toplum Hayatını Düzenleyen Ahlak Kuralları

Ahlak kuralları, iyiliğe, vicdani ödevlere ilişkin kurallar bütünüdür. Yoksullara yardım etmek, verdiği sözü tutmak, başkalarının canına, malına, namusuna saygılı olmak gibi kurallar ahlak kurallarıdır. Ahlak kurallarına uygun hareket edilmediği takdirde kişi toplumsal çevre tarafından kınanır. Örneğin, belediye otobüsünde oturmakta olan genç; yerini, ayakta duran yaşlı bir insanı vermezse çevresi tarafından kınanır. Kaynak: Milli Eğitim Web Sitesinde Yer Alan “Açık Öğretim Lisesi “Hukuk 1 (Hazırlayan: Taylan ACAR)” Ders No...

Suyun İnsan Hayatındaki Yeri ve Önemi

SUYUN İNSAN HAYATINDAKİ YERİ VE ÖNEMİ Suyun vücudumuzdaki bulunma yerleri ve oranları şöyledir: Vücut hücreleri %55 Lenf %20 Kan plazması %7.5 Kemikler %7.5 Vücut organlarını ayıran, koruyan Destek doku %7.5 Beyin, omurilik sıvısı %2.5 Vücudumuzda lazım olan suyun büyük bir kısmı yiyecek içeceklerle alınır.Bundan başka organik maddelerin vücudumuzda yanması ile de bir miktar su meydana gelir. Su kaybı ise idrarla, terle, solunum ve dışkıyla olur. Organizmada su kaybı % 10’u bulduğu zaman hayati tehlike başlar. Vücutta su a...

Günlük Hayatta Kullanılan Kanser Yapıcı Organik Bileşikler

Formaldehitler ve formaldehit vericiler Formaldehitler ve formaldehit vericiler koruyucu olarak kullanılmaktadır. Mukozayı tahriş eder ve alerjilere neden olur. Cildi hızla yaşlandırır. Kansere neden olma riski yüksektir. Halojenli organik bileşikler brom iyot ve klor içeren binlerce maddenin oluşturduğu bir gruptur. Çoğu alerjiye bazıları kansere neden olmaktadır. Bu maddelerin hepsi çevrede birikir toprağı ve suyu kirletir. Triclosan Klorlu organik bileşiktir. Deodorantlarda duş jellerinde diş macunlarında losyonlarda kremlerde ve daha...

Atatürkün Hayat Kronolojisi

1881 - 1908 19 Mayıs 1881 - Mustafa'nın Selanik'te doğuşu. 1893 - Mustafa'nın Selanik Askeri Rüştiyesi'ne yazılması ve öğretmeni Mustafa Efendi'nin kendisine "Kemal" adını takması. 1895 - Mustafa Kemal'in Selanik Askeri Rüştiyesi'ni bitirerek Manastır Askeri İdadisine girmesi. 13 Mart 1899 - Mustafa Kemal'in Manastır Askeri İdadisi'ni bitirerek İstanbul'da Harp Okulu'na girişi. 10 Şubat 1902 - Mustafa Kemal'in Harp Okulu'nu teğmen rütbesiyle bitirerek Harp Akademisi'ne geçmesi. 11 Ocak 1905 - Mustafa Kemal'in Kurmay Yüzbaşı olarak Har...

Azlık Çokluk Zarfları

Fiillerin miktarını bildiren kelimeler miktar zarfıdır. Fiile sorulan “ne kadar?” sorusunun cevabı miktar zarfıdır.Kazanmak için çok çalışmalısın.Düne göre epeyce iyileşmişsin.Az yiyen, çok yaşar.Fazla üzülmeyin dünyanın sonu değil.Biraz konuşabilir miyiz?Buralara pek uğramaz.Azıcık bana verir misin?Biraz gayret etsen başaracaksın.Not: “Daha” sözcüğü zaman zarfı da olabilir, miktar zarfı da. “henüz” anlamına geldiğinde zaman zarfıdır. Diğer durumlarda miktar zarfıdır.Öğretmen daha sınıfa girmedi. (zaman zarfı...

Egemenliğin hayata geçirilmesi

Egemenliğin hayata geçirilmesi en genel anlamıyla devletin ülke toprakları üzerinde siyasi yönetim yetkisini kullanmaya başlanmasıdır. Mesela cumhuriyet rejiminde yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin kullanılmasıdır. Milli egemenlik kavramı üzerine örnek verirsek milletin (ulusun) seçimle kendisini yönetecek siyasi anlayışı seçip iktidara getirmesidir. Egemenlik hakkındaki detaylı yazımızı okumak için: http://www.toplumdusmani.net/modules/wordbook/entry.php?entryID=2186...

Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Çok Partili Hayat
» Çok Partili Hayat resimleri

  Puanı : 7.1 / 10 | Oy : 12 kişi | Toplam : 85

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
» Dış Bağlantılar
Bi soru sor
İletişim