Anasayfa > Sözlük > C > Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur


Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur (Özet) : Bir cümleye yöneltilen sorulara yanıt olan sözcük ya da sözcük öbeğine "öge" denir.

Her öge bir sorunun yanıtıdır. Cümlenin öğelerini doğru bulabilmek için birtakım kuralları bilmek gerekir. Bu kurallar bilinmezse ögelerin bulunması zorlaşır.

Ögeleri bulmak için cümlenin bütününe, özne ile yükleme ya da yalnızca yükleme aşağıdaki sorular yöneltilmelidir:

Kim, ne: Özne (yükleme)
Kim, ne: Belirtisiz Nesne (özne ile yükleme sorulur)
Kimi, neyi: Belirtili Nesne
Kime, kimde, kimden: Dolaylı tümleç
Nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin (neden, niye, ne diye, ne): Zarf tümleci (Yükleme)
Kimin ile, ne ile: Edat tümleci
Yapılan ne, olan ne: Yüklem (Eylem cümleleri) cümleye
Kimdi, neydi, neredeymiş, nasılmış, ne kadardır...: Yüklem (Ad cümleleri) cümleye

Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur (Detay)


1. Bir cümlede önce yüklem olan öge bulunur. Diğer ögeler yüklem yardımıyla bulunur. Yüklemler bir kelimeden ibaret olabileceği gibi birden fazla kelimeden de oluşabilir.

Yüklemi bulduktan sonra yükleme tablodaki sorular sorulur ve ortaya diğer ögeler çıkar.

2. Bir cümlede ögeleri bulmak için sorular sadece yükleme sorulur.


3. Bir cümlede birden fazla özne, nesne, tümleç veya yüklem bulunabilir.
Parayı aldı, cebine koydu, oradan uzaklaştı. - Onlar oturdu, biz çalıştık.
......Yüklem .......yüklem ........... yüklem ..... özne .........özne

4. Bağlaçlar ve ünlemler cümlenin ögesi sayılmazlar.
“Ali ile Mehmet sinemaya gitti.” cümlesinde Ali, Mehmet öznedir; ancak ile bağlaç
olduğu için öge değildir.

5. Yüklemler fiil soylu da olabilir isim soylu da.
Hasan evden demin geldi.(fiil soylu yüklem)- Hasan çok çalışkandı. (isim soylu yüklem)

6. İsim cümlelerinde özne gerçek öznedir. Masa çok sağlamdı. ("masa" gerçek öznedir)

7. İki farklı özne vardır: Gerçek (açık veya gizli) özne, sözde özne.
Ayşe mutfağı temizledi- Mutfağı temizledi.(o)- Mutfak temizlendi.
a. cümlede "Ayşe" kelimesi gerçek öznedir.
b. cümledeki "mutfak" kelimesi ise sözde öznedir.

8. Dolaylı tümleç yer tamlayıcısı olarak da adlandırılır.

9. Zarf tümlece zarf tamlayıcısı olarak da adlandırılır.

10. Cümledeki bir öge bir kelimeden oluşacağı gibi, kelime öbeğinden de oluşabilir.
Arkadaşımın annesi okul müdürüydü. Öğrencilerim çalışkan ve dürüst insanlardı.
Özne ...................... yüklem...............özne ...................yüklem

11. Bazı cümlelerde yüklem olmayabilir. Böyle cümlelere eksiltili (kesik) cümle denir.
Ancak yüklemin ne olduğu verilen kelimelerden anlaşılıyor olması gerekir.
Memura zam-Bu cümlede yüklem ‘geldi, geliyor’ şeklindedir.
Hırsıza suçüstü-Yüklemi ‘yapıldı’ anlamında.

12. ‘Nasıl?’ sorusunu yükleme sorarsak zarf tümlecini buluruz; isme sorarsak sıfatı buluruz.
Çalışkan insanlar işlerini çabucak yaparlar.
Nasıl insanlar? Cevap çalışkan. Bu kelime sıfattır. Nasıl yaparlar? Çabucak. Bu kelime
zarftır.

13. Bir cümle bir kelimeden de oluşabilir. “Ödevini yaptın mı?” “Yaptım.”
“Yaptım” kelimesi cümlenin tek ögesidir.

14.Cümleyi oluşturan kelimelerin tamamı bir ögeyi de oluşturabilir.
Çalışkan, dürüst, efendi bir insandı. Cümlede tek öge vardır: Yüklem.


15. Cümlenin yüklemi farklı türden kelimeler olabilir.
Derslerimiz çok çalıştık. (fiil)
Adam o anda deli gibiydi. (edat)
Bu yazıyı yazan kişi odur.(zamir)
Elmalar kırmızı kırmızıydı (ikileme)
Sonunda sen de öğretmenin gözüne girdin.(deyim)
Bayrağımızın rengi aldır. (isim)
En önemlisi de bolca kitap okumaktır. (isim fiil)
Başarıya koşanlar çalışan insanlardır. (sıfat)

16-Bir cümlede sözde özne olup olmadığını cümleye “onlar tarafından” sözcükleri ilave edilerek bulunur. Cümlenin anlamı bozulmuyorsa özne sözde öznedir.
Yollar bugün iyi temizlenmiş. Yollar kelimesi gerçek özne mi sözde özne mi?
Yollar bugün onlar tarafından iyi temizlenmiş. Cümle bozulmuyor. O zaman özne sözde öznedir.
Kitaplar çok yıpranmış, cümlesine bakalım
Kitaplar onlar tarafından çok eskimiş, cümlesi yanlış bir cümledir. Özne gerçek öznedir.

17-Hitap kelimeleri öge sayılmazlar.
Ali, buraya gel! Cümlesinde Ali öge değildir. “Gel” yüklemdir, özne ise 2. tekil şahıstır.

18-Gizli özneyi bulmanın yolu yüklemin önüne şahıs zamirleri getirmek yoluyla yapılır.
Görüyorum ki çok başarılısın. (ben) görüyorum, (sen) başarılısın.

19. Yüklemleri amaç, araç, birliktelik, neden yönlerinden tamamlayan ile, için ilgeçleriyle oluşmuş kelime öbekleri cümlenin ilgeç (edat) tümlecini oluşturur.

Çoçuk okula bisikletle geliyordu. "bisikletle" kelimesi edat tümlecidir.
Barış için çalışıyoruz. "Barış için" sözcükleri ,
Başarılı olmak için çalışmalıyız. "Başarılı olmak için" sözcük öbekleri edat tümlecini oluşturmaktadır.
Referans: Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur, Cümlenin Öğelerini Bulmak İçin hangi Sorular Sorulur. Cümlenin Öğeleri Bulmanın Kolay Yolları. Cümlenin Öğeleri Bulmanın Kuralları Nelerdir

Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur | Ekleyen: | Tarih: 02-Jul-2012 18:18. | Bu yazı 5322 kez okundu..

Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Kaynakça Nasıl Yazılır

Devamini Oku
Kaynakça, bibliyografya ya da bibliyografik künye, eser hazırlanırken başka eserlerden yararlanılınca, eserin sonunda belirtilmesidir. Kitapların hazırlanmasında başka kaynaklardan yararlanılıyorsa, bu kaynaklar kitabın son sayfasında, kaynakça başlığı altında yazılır. Kaynakçalar oluşturulurken, önce yazar adı, sonra eserin adı, daha sonra eserin yayınlandığı yayınevi ya da kitabevi, en sonunda da eserin basıldığı şehir, son olarak da eserin basıldığı yıl yazılır. Bu bilgiler yazılırken, aralarına virgül (,) işareti konulur. Örnek: Orha...

Yönümüzü Nasıl Buluruz

Devamini Oku
Yönler nasıl bulunur?Yönlerin Bulunması: Yönleri bulmak için; 1) Pusula ile Yön Bulma 2) Kerteriz Alarak Yön Bulma 3) Kutup Yıldızı Yardımı ile Yön Bulma 4) Güneş ile Yön Bulma 5) Kol Saati Yardımıyla Yön Bulma 6) Taş ve Yosunlara Bakarak 7) Cami ve Mezar Taşlarına Bakarak 8) Karınca Yuvalarına Bakarak 1) Pusula ile yön bulma Yönler en kolay ve doğru olarak pusula ile bulunur. Pusula cep saatine benzer. Ortasında hareket edebilen bir ibresi vardır. Pusulayı düz bir yere koyduğumuzda ibrenin renkli ucu daima kuzeyi gösterir. Yüzümüzü ...

Otobiyografi Nasil Yazilir

Devamini Oku
Otobiyografi Nedir ? Bir düşünürün, bir sanatçının kendi yaşam öyküsünü anlattığı eserdir. Kaynak olarak kişi kendini ve aile büyüklerinden aldığı bilgileri kullanır. Otobiyografi yazmak çok güçtür, çünkü insanın kendinden sözederken objektif olması zordur. Otobiyografiler sayesinde o kişinin sanatı, düşünceleri, yaptığı işler hakkında bilgileniriz. Biyografiler aynı zamanda iyi bir belgeseldirler. Bu alanda çalışacaklara ve yazarın yaşadığı dönemin özelliklerine kaynaklık eder. Otobiyografileri okumak, kendi deneyimlerimize bir yaşam dene...

Rapor Nasıl Hazırlanır

Devamini Oku
Her hangi bir konu ya da olayla ilgili inceleme sonucunu tespit ederek bildiren yazılara rapor denir. İncelenmek istenen bir sorun; doğru, kesin, güvenilir bilgi gerektiren bir iş hakkında, onu soruşturmakla görevlendirilen kişinin yaptığı "araştırma, inceleme" sonucunu belli kurallara göre yazdığı yazı, rapor türüne girer. Rapor; yazılı olur, ancak "sözlü" olarak da bir makama, kurula sunulabilir. Raporun bir makama yazılı olarak sunulması, "dilekçe" yazmak biçiminde olmalıdır. Sözlü olarak raporun sunulmasında ise, sunulan kişiye ya da ku...

Pusula ile Yönümüzü Nasıl Buluruz

Devamini Oku
Özet: Yönler en kolay ve doğru olarak pusula ile bulunur. Pusula cep saatine benzer. Ortasında hareket edebilen bir ibresi vardır. Pusulayı düz bir yere koyduğumuzda ibrenin renkli ucu daima kuzeyi gösterir. Yüzümüzü kuzey yönüne döndüğümüzde; * Arkamız güney, * Sağımız doğu, * Solumuz batı olur. Pusula Nasıl Kullanılır? (Detay) Şimdi bir pusulayı nasıl kullanırız onu öğrenelim. Fakat bu konuya geçmeden önce önemli bir noktaya değinmemiz gerekiyor. Pusulamız manyetik bir alet olduğu için çevresindeki metal cisimlerden etkilenebilir. Pus...

Kültürün Öğeleri

Devamini Oku
Kültürün belirlediği yerleşik davranış kurallarıdır. Toplumsal düzeni sağlayan bireylere yol gösteren doğru ve yanlışı olumlu ve olumsuzu belirleyen kurallar, standartlar ve fikirlere kültürel öğe denir. Kültür, genel olarak iki öğeden oluşur: a) Maddi Kültür Öğeleri: Binalar, her türlü araç-gereç, giysiler vb. Manevi kültür, kısaca inançlar, değerler, semboller, normlar şeklinde tasnif edilebilir. Manevi kültür, bir milleti diğer milletlerden ayırt etme imkanı veren örf, adetler, davranışlar, ahlak anlayışı, değerler, sosyal normlar ve...

Karekök Nasıl Bulunur

Devamini Oku
Karekök Nedir ? Kara kök matematiksel bir ifadedir. Bir sayının kök içine alınması demektir. Kare tabiri sayının alınan kökünün derecesini ifade eder. Örneğin 9 u kare köke alırsak 3 buluruz. ile 3 ün çarpımı 9 eder. Küp kök de örneğin 21 i alırsak 21 de 3*3*3 demektir yani kök dışına 3 diye çıkar. Kökün içindeki sayı kökün derecesi şeklinde ifade edilebiliyorsa kök dışına o sayı şeklinde çıkar. Örneğin 16 yi kara köke alınca 4 diye çıkar çünkü kara kök ün derecesi 2 dir. 16 yı da 4 ün karesi diye ifade edebilir. Dereceler aynı olduğu için dışa...

Dinamometre Nasıl Yapılır

Devamini Oku
Dinamometre kuvvet ölçerdir. Dinamometrenin yapısında esnek yay bulunur. Üzerinde ise ölçeklendirilmiş bir gösterge vardır. Uygulanan kuvvetin büyüklüğüne göre yay gerilir ve kuvvet değeri gösterge üzerinde okunur. Cisimlerin kuvvetlerini ölçmede kullanılır. Basit bir dinamometre nasıl hazırlanır? Yöntem 1 : Bir cismin ağırlığını veya cisme etkiyen kuvveti ölçmeye yarayan alete “dinamometre” denir. Sarma yayın bir ucuna kancalı bağlama parçasını geçirin. Yayın alt ucuna ise hidrostatik terazinin özel kefesini asınız. Karton şer...

Kurtuluş savaşı ne zaman nasıl niçin nerde başladı

Devamini Oku
Kurtuluş Savaşı, 1. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı İmparatorluğu'nun savaşı kazanan devletlerce işgali sonucunda Misak-ı Milli sınırları içinde ülke bütünlüğünü korumak için girişilen çok cepheli siyasi ve askeri mücadelenin adıdır. 1919-1922 yılları arasında gerçekleşmiş ve 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile resmen sona ermiştir. İstiklal Harbi veya Milli Mücadele olarak da bilinir. Not: Kurtuluş Savaşımızın başlangıç tarihi Mustafa kemal Atatürk' ün Samsun' a çıktığı tarih olan 19 Mayıs 1919 olarak kabul edilir. Kurtuluş...

Milli Kültür Öğeleri

Devamini Oku
Milli Kültür, bir millete özgü bilgi, inanç ve davranışlar bütünü ile bu bütünün parçası olan maddi nesneler. Bir milletteki Toplumsal yaşamın dil, düşünce, gelenek, işaret sistemleri, kurumlar, yasalar, aletler, teknikler, sanat yapıtları gibi her türlü maddi ve tinsel ürününü kapsamına alır. Milli Kültür Öğeleri yada Unsurları Sanat (Müzik, Edebiyat, vb.) , Tarih, Dil, Din, Güzel Sanatlar (Resim, Heykel vd.) , Felsefe, Temel Bilimler (Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji) , Sosyal Bilimler (Hukuk, Ekonomi, Sosyoloji vd.), Teknoloji, Mimari ...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık
zeus
Tarih: 18:24:03 07.02.2012  Güncelleme: 11:58:36 08.22.2012
Webmaster
Tarih: 02.24.2005
Nereden: antalya
Gönderiler: 1338

Cevaben: Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur Kurallar

ÖGELERİ BULMADA UYULMASI GEREKEN KURALLAR
a) Tamlamalar bölünmez:
b) Deyimler, söz öbekleri ve bileşik fiiller bölünmez:
c) Soru cümleleri yanıt cümlesine çevrilmeli, olumsuz çümle olumlu yapılmalı:
d) Hitaplar cümle dışı unsurdur:
e) Devrik cümleler kurallaı duruma getirilince ögeleri daha kolay bulunur:
f) Bağlaçlar ve ünlemler tek başına ise cümle dışı unsurdur.

Soru :
"Bu yıl sorumluluk sınavlarına kalmayacağım." Cümlesinde cümlenin öğelerini bulunuz.
Cevapla


Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur
» Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur resimleri

  Puanı : 4.8 / 10 | Oy : 10 kişi | Toplam : 48

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim