Anasayfa > Sözlük > C > Cümlenin Öğelerini Bulmak İçin Hangi Sorular Sorulur


Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur (Özet) : Bir cümleye yöneltilen sorulara yanıt olan sözcük ya da sözcük öbeğine "öge" denir.

Her öge bir sorunun yanıtıdır. Cümlenin öğelerini doğru bulabilmek için birtakım kuralları bilmek gerekir. Bu kurallar bilinmezse ögelerin bulunması zorlaşır.

Ögeleri bulmak için cümlenin bütününe, özne ile yükleme ya da yalnızca yükleme aşağıdaki sorular yöneltilmelidir:

Kim, ne: Özne (yükleme)
Kim, ne: Belirtisiz Nesne (özne ile yükleme sorulur)
Kimi, neyi: Belirtili Nesne
Kime, kimde, kimden: Dolaylı tümleç
Nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin (neden, niye, ne diye, ne): Zarf tümleci (Yükleme)
Kimin ile, ne ile: Edat tümleci
Yapılan ne, olan ne: Yüklem (Eylem cümleleri) cümleye
Kimdi, neydi, neredeymiş, nasılmış, ne kadardır...: Yüklem (Ad cümleleri) cümleye

Cümlenin Öğeleri Nasıl Bulunur (Detay)


1. Bir cümlede önce yüklem olan öge bulunur. Diğer ögeler yüklem yardımıyla bulunur. Yüklemler bir kelimeden ibaret olabileceği gibi birden fazla kelimeden de oluşabilir.

Yüklemi bulduktan sonra yükleme tablodaki sorular sorulur ve ortaya diğer ögeler çıkar.

2. Bir cümlede ögeleri bulmak için sorular sadece yükleme sorulur.


3. Bir cümlede birden fazla özne, nesne, tümleç veya yüklem bulunabilir.
Parayı aldı, cebine koydu, oradan uzaklaştı. - Onlar oturdu, biz çalıştık.
......Yüklem .......yüklem ........... yüklem ..... özne .........özne

4. Bağlaçlar ve ünlemler cümlenin ögesi sayılmazlar.
“Ali ile Mehmet sinemaya gitti.” cümlesinde Ali, Mehmet öznedir; ancak ile bağlaç
olduğu için öge değildir.

5. Yüklemler fiil soylu da olabilir isim soylu da.
Hasan evden demin geldi.(fiil soylu yüklem)- Hasan çok çalışkandı. (isim soylu yüklem)

6. İsim cümlelerinde özne gerçek öznedir. Masa çok sağlamdı. ("masa" gerçek öznedir)

7. İki farklı özne vardır: Gerçek (açık veya gizli) özne, sözde özne.
Ayşe mutfağı temizledi- Mutfağı temizledi.(o)- Mutfak temizlendi.
a. cümlede "Ayşe" kelimesi gerçek öznedir.
b. cümledeki "mutfak" kelimesi ise sözde öznedir.

8. Dolaylı tümleç yer tamlayıcısı olarak da adlandırılır.

9. Zarf tümlece zarf tamlayıcısı olarak da adlandırılır.

10. Cümledeki bir öge bir kelimeden oluşacağı gibi, kelime öbeğinden de oluşabilir.
Arkadaşımın annesi okul müdürüydü. Öğrencilerim çalışkan ve dürüst insanlardı.
Özne ...................... yüklem...............özne ...................yüklem

11. Bazı cümlelerde yüklem olmayabilir. Böyle cümlelere eksiltili (kesik) cümle denir.
Ancak yüklemin ne olduğu verilen kelimelerden anlaşılıyor olması gerekir.
Memura zam-Bu cümlede yüklem ‘geldi, geliyor’ şeklindedir.
Hırsıza suçüstü-Yüklemi ‘yapıldı’ anlamında.

12. ‘Nasıl?’ sorusunu yükleme sorarsak zarf tümlecini buluruz; isme sorarsak sıfatı buluruz.
Çalışkan insanlar işlerini çabucak yaparlar.
Nasıl insanlar? Cevap çalışkan. Bu kelime sıfattır. Nasıl yaparlar? Çabucak. Bu kelime
zarftır.

13. Bir cümle bir kelimeden de oluşabilir. “Ödevini yaptın mı?” “Yaptım.”
“Yaptım” kelimesi cümlenin tek ögesidir.

14.Cümleyi oluşturan kelimelerin tamamı bir ögeyi de oluşturabilir.
Çalışkan, dürüst, efendi bir insandı. Cümlede tek öge vardır: Yüklem.


15. Cümlenin yüklemi farklı türden kelimeler olabilir.
Derslerimiz çok çalıştık. (fiil)
Adam o anda deli gibiydi. (edat)
Bu yazıyı yazan kişi odur.(zamir)
Elmalar kırmızı kırmızıydı (ikileme)
Sonunda sen de öğretmenin gözüne girdin.(deyim)
Bayrağımızın rengi aldır. (isim)
En önemlisi de bolca kitap okumaktır. (isim fiil)
Başarıya koşanlar çalışan insanlardır. (sıfat)

16-Bir cümlede sözde özne olup olmadığını cümleye “onlar tarafından” sözcükleri ilave edilerek bulunur. Cümlenin anlamı bozulmuyorsa özne sözde öznedir.
Yollar bugün iyi temizlenmiş. Yollar kelimesi gerçek özne mi sözde özne mi?
Yollar bugün onlar tarafından iyi temizlenmiş. Cümle bozulmuyor. O zaman özne sözde öznedir.
Kitaplar çok yıpranmış, cümlesine bakalım
Kitaplar onlar tarafından çok eskimiş, cümlesi yanlış bir cümledir. Özne gerçek öznedir.

17-Hitap kelimeleri öge sayılmazlar.
Ali, buraya gel! Cümlesinde Ali öge değildir. “Gel” yüklemdir, özne ise 2. tekil şahıstır.

18-Gizli özneyi bulmanın yolu yüklemin önüne şahıs zamirleri getirmek yoluyla yapılır.
Görüyorum ki çok başarılısın. (ben) görüyorum, (sen) başarılısın.

19. Yüklemleri amaç, araç, birliktelik, neden yönlerinden tamamlayan ile, için ilgeçleriyle oluşmuş kelime öbekleri cümlenin ilgeç (edat) tümlecini oluşturur.

Çoçuk okula bisikletle geliyordu. "bisikletle" kelimesi edat tümlecidir.
Barış için çalışıyoruz. "Barış için" sözcükleri ,
Başarılı olmak için çalışmalıyız. "Başarılı olmak için" sözcük öbekleri edat tümlecini oluşturmaktadır.
ÖGELERİ BULMADA UYULMASI GEREKEN KURALLAR
a) Tamlamalar bölünmez:
b) Deyimler, söz öbekleri ve bileşik fiiller bölünmez:
c) Soru cümleleri yanıt cümlesine çevrilmeli, olumsuz çümle olumlu yapılmalı:
d) Hitaplar cümle dışı unsurdur:
e) Devrik cümleler kurallaı duruma getirilince ögeleri daha kolay bulunur:
f) Bağlaçlar ve ünlemler tek başına ise cümle dışı unsurdur:

Cümlenin Öğelerini Bulmak İçin Hangi Sorular Sorulur | Ekleyen: | Tarih: 02-Jul-2012 18:24. | Bu yazı 7377 kez okundu..

Cümlenin Öğelerini Bulmak İçin Hangi Sorular Sorulur ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

En seyrek nüfuslu il hangisidir

Devamini Oku
Nüfusu ve metrekareye düşen insan yoğunluğu en az olan ilimiz Tunceli'dir. Tunceli'de bir kilometrekareye 11 kişi düşüyor. En seyrek nüfuslu diğer illerimiz; (Yandaki nufüs yoğunlu haritamızdan da tespit edebilceğiniz üzere) Hakkari, Kars, Bayburt ,Sinop, Kastamonu, Artvin, Gümüşhane, Burdur, Sivas'tır. Türkiyedeki Nüfus Yoğunluğu: Nüfus yoğunluğu olarak ifade edilen bir kilometrekareye düşen kişi sayısı, Türkiye genelinde 92 iken illere göre 11 ile 2 bin 420 kişi arasında değişmektedir. İstanbul 2 bin 420 kişi ile nüfus yoğunluğunun ...

Kurtuluş savaşı ne zaman nasıl niçin nerde başladı

Devamini Oku
Kurtuluş Savaşı, 1. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı İmparatorluğu'nun savaşı kazanan devletlerce işgali sonucunda Misak-ı Milli sınırları içinde ülke bütünlüğünü korumak için girişilen çok cepheli siyasi ve askeri mücadelenin adıdır. 1919-1922 yılları arasında gerçekleşmiş ve 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile resmen sona ermiştir. İstiklal Harbi veya Milli Mücadele olarak da bilinir. Not: Kurtuluş Savaşımızın başlangıç tarihi Mustafa kemal Atatürk' ün Samsun' a çıktığı tarih olan 19 Mayıs 1919 olarak kabul edilir. Kurtuluş...

Trafik kazalarının nedenleri ve olmaması için çözüm önerileri

Devamini Oku
Ülkemizde her gün yaklaşık 600 ve her saat 27 trafik kazası oluyor. Bu kazalarda günde 5-20 kişi ölüyor, 200 kadar kişi de yaralanıyor. Ortalama her yıl 5-6 bin kişi ölmekte ve 100-200 bin kişi de yaralanmaktadır. Trafik kazalarının oluşmasının en önemli etmeni insandır. Bu oran ortalama %94 lere kadar ulaşmaktadır. • İnsan Faktörü %66 • Sürücü %27 • Yolcu %1 • Araç Faktörü %5 • Yol Faktörleri %1 Trafik Kazalarının Başlıca Nedenleri Trafik kazalarının sebepleri aşağıda verilen maddeler halinde grup...

Dünyamıza zarar veren insanları uyarmak için bir mektup

Devamini Oku
Bir varmış bir yokmuş evvel zaman önce bir ağabey varmış. Bu ağabeyin teknolojininekolojiye zararları ile ilgili bir ödevi varmış. Bunun için bir araştırma yapmış ve büyüklerine sormuş. Teknolojinin doğru kullanılırsa çok faydalı olduğunu öğrenmiş. Hayatı kolaylaştırdığını, insanlar için gerekli olduğunu öğrenmiş. Teknoloji ekolojiye zarar da verebilirmiş ama arıtma tesisleri, havayı kirletmeyen ısınma sistemleri, geridönüşümlü olarak kullanılabilen malzemelerin de teknoloji ürünü olduğunu öğrenmiş.Teknolojinin aslında ekolojiye dost olabileceğ...

Tarihte Bilinen İlk Yazılı Antlaşma Hangisidir

Devamini Oku
Tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma hangisidir? Cevap: Kadeş Antlaşması, tarihteki bilinen ilk yazılı antlaşmadır. M.Ö 1280 'de Mısırlılar ile Hititler arasında yapılmıştır. ...

Bir çizimin harita özelliği taşıyabilmesi için gerekli olan koşullar

Devamini Oku
Bir çizimin harita özelliği taşıyabilmesi için gerekli olan koşullar şunlardır: 1. Kuşbakışı olarak çizilmiş olması Haritası çizilen alanın tam tepeden görünüşü kuşbakışı olarak adlandırılır. Haritaların çiziminde tepeden görünüm sağlanamaz ise yeryüzü şekillerinin biçimlerinde, boyutlarında ve birbirlerine göre uzaklıklarında değişmeler olur. 2. Ölçekli olması Haritalardaki küçültme oranına ölçek denir. Bir başka ifade ile harita üzerindeki uzunlukların gerçek uzunluklara olan oranıdır. Yer şekillerinin biçimleri ve boyutları, oldu...

Kutadgu bilig hangi amaçla yazıldı

Devamini Oku
Kutadgu Bilig'in Yazılış Amacı Nedir ? Eser, insanlara dünyada tam anlamıyla kutlu olmak için gereken yolu göstermek ve Toplumsal öğütler vermek amacıyla kaleme alınmıştır. Yusuf Has Hacip ise Kutadgu Bilig'i yazma amacını kendisi şöyle açıklar; "Okuyana hem bu dünya hemde ölümden sonra ki hayat için bigi verici ve yol gösterici olmasıdır." Kim tarafından ne zaman yazıldı? Türk edebiyatındaki ilk siyasetnameyi yazan Yusuf Has Hacip tarafından 11. yüzyılda (1069-1070) yazılmıştır. ...

Orkestrada hangi enstrümanlar bulunur

Devamini Oku
ORKESTRA, çok sayıda müzik aleti için yazılmış müzik parçalarını seslendirmek üzere bir şef yönetiminde bir araya gelen müzikçiler topluluğudur. Dilimize İtalyanca'daki orches­tra sözcüğünden geçen bu sözcük, Eski Yunan'da hem dans etmek anlamında hem de seyirciler ile sahneyi ayıran, koronun yer aldı­ğı bölümün adı olarak kullanılan orkhestra sözcüğünden gelir. Bu sözcük İtalya'da 17. yüzyıl başında, opera şarkıcılarına eşlik eden müzikçiler için kullanılmaya başladı. Yaklaşık 100 kişinin çaldığı ve hemen hemen bütün çalgı türlerinin yer aldı...

Açık Uçlu Sorular

Devamini Oku
Açık uçlu sorular, önceden cevabı kestirilemeyecek ve çok değişik cevaplar alma ihtimali yüksek olan durumlarda ya da kişinin yönlendirilmemesi istenen durumlarda kullanılır. Pratik güçlükleri olan soru biçimidir. Cevaplayana, ayrıntıya, boğulma, zaman kaybı gibi riskleri vardır. ...

Urgakina hangi alanda kanunlar yapmıştır

Devamini Oku
Cevap: Sosyal kanunlar, ticaret kanunları, özel kanunlar. İnsanların birbirlerine karşı işledikleri suçlara yönelik kanunlardır. Urgakina bir sümer kralıdır. onun koyduğu yasalar tarihteki ilk yazılı kanunlardır. Yasaların önem arzeden bir diğer yönü ise ilk sosyal reform, ilk mülkiyet hakkı gibi; kendi zaman şartlarına göre büyük devrimlerdir. Tarihte bilinen en eski yazılı kanunu hazırlatan kişi. Kendisinin adı ile anılmış bu kanun basit kurallar içerir, daha çok "tarla sürenin, hayvan sağanındır" mantığı ile hazırlanmış ve dönemin ur şehri...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Cümlenin Öğelerini Bulmak İçin Hangi Sorular Sorulur
» Cümlenin Öğelerini Bulmak İçin Hangi Sorular Sorulur resimleri

  Puanı : 4.8 / 10 | Oy : 16 kişi | Toplam : 77

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim