Anasayfa > Sözlük > K > Kurallı Cümle


Yüklemi sonda yer alan cümle.
Dilimizin temel kurallarından biri yardımcı ögelerin önce, temel ögelerin sonra gelmesidir. Dilin işleyişini yönlendiren bu temel kuraldır. Bütün sözcük öbekleri, tümcede sözcüklerin dizilişi bu kurala göre olur. Yüklem de cümlenin temel ögesi olduğu için genellikle sonda bulunur. Yüklemi sonda bulunan cümleye, kurallı ya da düz cümle adını veriyoruz.

Yüklem, cümlenin zembereği durumundadır. Cümlede önemsenip vurgulanmak istenen sözcük ya da sözcük öbeği yükleme yaklaştırır. Bu da cümledeki sözcüklerin kesin, demirbaş bir yeri olmadığını gösterir. Söz gelimi, “Köyün erkekleri kışa doğru büyük kentlere gider.” cümlesinde vurgulanmak istenen “büyük kentlere” sözcükleridir. Bu cümleyi, “Kışa doğru büyük kentlere köyün erkekleri gider.” biçiminde oluşturursak, “köyün erkekleri” ögesini önemseyip belirtmiş oluruz.
Yardımcı ögeden ana ögeye doğru yol alan ve yüklemi sonda bulunan cümle Zıddı devrik cümledir: || O eski İstanbul o büyük, o güzel, o rengârenk İstanbul ki bir defa gören Avrupalılar memleketlerine dönünce nakletmekle, yazmakla çizmekle bitiremiyorlardı (Y. K. Beyatlı, Aziz İstanbul, s. 143). || Nuran'ın bu musikî zevkinde âşığından farkı, belki de kadın insiyakının geniş erkek sesine, onun yaradılışı yakın hüzün ve kederine olan uzvî bağlılığıyla gazeli sevmesiydi (A. H. Tanpınar, Huzur, s. 135). || Zaten hemen her bina, içinde yetiştiği tarihin bir parçasıdır (A. Ş. Hisar, Boğaziçi Mehtapları, s. 169). || Ama bugün için insanlara, bu topraklarda yaşayan ve bu topluluğun kaderini paylaşan insanlara, kabulü şart bir mecburiyet düşüyordu (T. Buğra, Küçük Ağa, s. 96). vb.


Kurallı Cümle | Ekleyen: | Tarih: 08-Nov-2012 15:53. | Bu yazı 3505 kez okundu..

Kurallı Cümle ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Amaç-Sonuç Cümleleri

Devamini Oku
Eylemin hangi amaca bağlı olarak gerçekleştiği vurgulanır. Bu tür cümlelerde de "için, diye, üzere" gibi edatlardan yararlanılır. Öznenin işi, hareketi gerçekleştirme amacı ve sonucu cümle içinde verilir. Bu tür cümleler de ise iki yargının bir tanesi işin yapılma amacını anlatır ki.; yargılardan bir tanesi hâlâ yapılmamıştır. Amaç-Sonuç Cümlelerine Örnekler - Borçlarından kurtulmak için evini satmış. - Ailesini görmek için Almanya’ya gitmiş. - Başbakan, ticari anlaşmalar yapmak üzere yurtdışına çıkıyor. - Bu, bizi birbirimize ...

Sebep - Sonuç İlişkili Cümleler

Devamini Oku
Sebep - Sonuç İlişkili Cümleler : Bir cümlede ifade edilen yargılardan birinin sebep, diğerinin sonuç olabilecek biçimde kullanılmasıyla ortaya çıkan cümleler, sebep sonuç anlamı taşır. Bir cümlede sebep sonuç ilişkisi genellikle "için, ile, den dolayı, den ötürü" ilgeçleriyle kurulabileceği gibi "den / dan" eki ya da kimi bağlaç ve sözcüklerle de kurulabilir. Böyle cümlelerde "sebep" bildiren kısım başta ya da sonda olabilir. Örnek : 1 - Yoğun kar yağışı yüzünden Ankara - İstanbul seferleri iptal edilmiş. 2 - Elindeki işi bitiremediğind...

Neden-Sonuç Cümleleri

Devamini Oku
Bir cümlede ifade edilen yargılardan birinin neden, diğerinin sonuç olabilecek biçimde kullanılmasıyla ortaya çıkan cümleler, neden sonuç anlamı taşır. Bir cümlede neden sonuç ilişkisi genellikle "için, ile, den dolayı, den ötürü" ilgeçleriyle kurulabileceği gibi "den / dan" eki ya da kimi bağlaç ve sözcüklerle de kurulabilir. Böyle cümlelerde "neden" bildiren kısım başta ya da sonda olabilir. Örnek : 1 - Yoğun kar yağışı yüzünden Ankara - İstanbul seferleri iptal edilmiş. 2 - Elindeki işi bitiremediğinden bir hafta kadar yeni bir iş alam...

Devrik Cümle

Devamini Oku
Devrik Cümle Nedir ? Türkçe'de cümleyi oluşturan öğeler genel olarak şu sıralamaya uyar: Özne, tümleç(ler), yüklem. Bu sıralanışa uymayan ve yüklemi sonda değil başta ya da ortada bulunan cümlelere "devrik cümle" denir. Devrik cümle Ögeleri dilin dil bilgisi kuralları dahilinde genel kurala uygun sıralanmamış cümle olarak tanımlanır. Türkçede yüklem sonda bulunur diğer ögelerse önemine göre, vurgulu olan yükleme daha yakın olacak şekilde dizilir. Öyleyse; Türkçede yüklemi cümle sonunda bulunan cümle kurallı cümle, cümle sonunda ...

Karşılaştırma Cümleleri

Devamini Oku
Karşılaştırma Cümleleri (Özet) : İki kavram, nesne, eser, kişi arasında yapılan kıyaslamaya karşılaştırma denir. Karşılaştırmada benzerlik, farklılık, üstünlük gibi değişik durumlar ifade edilir. Yani karşılaştırmanın hangi yönden yapıldığı ortaya konur. Bu durumda benzetme ve karşılaştırma edatları kullanılır. Karşılaştırma Cümleleri (Detay)Aralarında ilişki kurulabilecek iki varlığın, eserin, insanın ortak ve farklı yönlerinin açıklanmasıdır. Karşılaştırma için mutlaka iki insan, iki grup, iki yapıt, iki kavram olmalıdır. Karşılaştırılan n...

Amaç Sonuç Cümlelerine Örnekler

Devamini Oku
Eylemin hangi amaca bağlı olarak gerçekleştiği vurgulanır. Bu tür cümlelerde de "için, diye, üzere" gibi edatlardan yararlanılır. Öznenin işi, hareketi gerçekleştirme amacı ve sonucu cümle içinde verilir. Bu tür cümleler de ise iki yargının bir tanesi işin yapılma amacını anlatır ki.; yargılardan bir tanesi hâlâ yapılmamıştır. Amaç-Sonuç Cümlelerine Örnekler - Borçlarından kurtulmak için evini satmış. - Ailesini görmeye Almanya’ ya gitmiş. - Başbakan, ticari anlaşmalar yapmak üzere yurtdışına çıkıyor. - Bu ,bizi birbirimize...

Koşul (Şart) Cümlesi

Devamini Oku
Koşul (Şart) Cümleleri Koşul bir eylemin, durumun gerçekleşmesinin başka bir şeye bağlı olması durumudur. "Biraz beklerseniz doktorla görüşürsünüz." Doktorla görüşebilmenin koşulu bir süre beklemektir. Beklenmezse doktorla görüşebilme şansı yoktur. ** Yukarıdaki örnek cümlede olduğu gibi Türkçede koşul eki "-se, -sa"dır; ancak -se, -sa eki kullanılmadan da bazı ekler ve sözcükler ile cümlelere "koşul" anlamı kazandırılır. ** mı, mi soru eki koşul anlamı kazandırabilir: * Birinin, masasına oturduğunu gördü mü çok kızar. * Evd...

Karşıt Anlamlı Cümleler

Devamini Oku
KARŞIT ANLAMLI CÜMLELER Anlam bakımından birbirinin zıddı olan sözcüklerin kullanıldığı cümlelerdir. Bu tür cümlelerde konu genellikle aynı, fakat konuya bakış açısı farklıdır. Adamın yüzündeki yumuşak ifade bizimle konuşurken birdenbire sertleşmişti. Dışarısı günlük güneşlik, sımsıcak, halbuki burada paltolarımız bile bizi ısıtmaya yetmiyor. Derin boğazlara girdiğinde coşup köpüren ırmaklar, düze inince miskinleşiyor. ...

Olumlu Cümle

Devamini Oku
Olumlu cümle, yüklemi olumlu olan cümledir yani içinde herhangi bir olumsuzluk eki olmayan cümlelere denir. Eylemin ya da yargının olduğunu, gerçekleştiğini bildiren cümleledir. Bu tür cümlelerde yüklem ya olumlu çekimli bir eylemdir ya da ekeylem almış ad, ad soylu bir sözcük ve sözcük öbeğidir. Olumlu Cümle Örnekleri 1. Roman okumayı çok seviyordu. 2. Kenan, derinliği olmayan bir roman kişisidir. 3. Dün işe gitmiş. 4. Kardeşim okuldan döndü. 5. Pazardan patates aldım. 6. Bugün eve erken geldim. 7. Bir çalışma yapılmadığı anlaşılıyo...

Cümle Vurgusu

Devamini Oku
Cümle Vurgusu Sözcük vurgusunda belirttiğimiz gibi, cümle içinde ya·da sözcük öbeğinde bir sözcüğün ötekilere oranla daha baskılı bir biçimde söyleme ve seslendirme işine vurgu diyoruz. Cümle içinde bir sözcüğü ya da öbeği ötekilere göre farklı söyleme, onu önemsemenin sonucudur. Önemsediğimiz ögeyi, vurgulamanın ya da belirtmenin bir yolu, onu yükleme yaklaştırmaktır. Bunun dışında ögeleri yerli yerine tam oturmuş, düz bir cümlede vurguyu genellikle yüklemin kendisi, kimileyin de zaman bildiren zarf tümleci üzerine çeker. Cümlede sö...

Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Bu yazıya henuz resim eklenmemiş..
» Kurallı Cümle resimleri

  Puanı : 3.6 / 10 | Oy : 5 kişi | Toplam : 18

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım
İletişim