Anasayfa > Sözlük > F > Fiilden İsim Yapan Yapım Ekleri


FİİLDEN İSİM YAPAN EKLER

Fiil (eylem) kök veya gövdelerine gelerek isim (ad) yapan eklere denir.

-ce / -ca : düşün-ce, eğlen-ce, …

-acak / -ecek : (Bu ek, hem fiilimsi eki olarak kullanılır hem de fiilden doğrudan isim yapan ek olarak kullanılır. Buradaki işlevi doğrudan isim yapmaktır. Alttaki bölümde fiilimsi olmasına örnek verilecektir.)

Giy-ecek, yak-acak, aç-acak, iç-ecek,…
-ak / -ek : yat-ak, kaç-ak, dur-ak…
-ga / -ge : böl-ge, bil-ge, süpür-ge, bil-ge, diz-ge…
-gan / gen : çalış-kan, unut-kan, kay-gan, sıkıl-gan…
-gı / -gi (-kı / -ki) : sev-gi, çal-gı, as-kı, kes-ki, bit-ki…
-gıç / -giç : bil-giç, dal-gıç, başlan-gıç…
-gın / -gin / -gun / -gün : yor-gun, bil-gin, bez-gin, bit-(g)kin, sol-gun…
-ı / -i / -u / -ü : yaz-ı, öl-ü, yap-ı, çat-ı, kok-u, doğ-u…
-ıcı / -ici : yap-ıcı, gör-ücü, al-ıcı, sat-ıcı…
-ık / -ik : kes-ik, aç-ık, göç-ük…
-ım / -im : say-ım, seç-im, öl-üm, ölç-üm…
-ın / -in : yığ-ın, ak-ın, tüt-ün, ek-in…
-(ı)nç / -(i)nç : gül-ünç, sev-inç…
-ıntı / -inti : es-inti, çık-ıntı, dök-üntü…
-ır / -ir /-ur / -ür // -er : gel-ir, gid-er, ok-ur…
-ıt / -it / -ut / -üt : geç-it, yak-ıt, ölç-üt…
-me / -ma (Ek bu kullanımda isim-fiil türetir.) : Gülmeyi severim. Konuşmayı bil.
-me / -ma (Ek bu konumda yalnızca isim türetir.) : dondur-ma, dol-ma, sar-ma, aç-ma, gözle-me…
-me / -ma (Ek bu konumda sıfat türetir.): yap-ma bebek, süz-me bal…

NOT: Olumsuzluk eki olarak da karşımıza çıkar:
Bana öyle kızgın kızgın bakma.
Ağlanacak haline bir de gülme.

-mek / -mak (Ek bu kullanımda isim-fiil türetir.) : gel-mek, git-mek…
-mek / -mak (Ek bu konumda yalnızca isim türetir.) : ek-mek, ye-mek…
-ış / -iş / -uş / -üş (Ek bu kullanımda isim-fiil türetir.) : otur-uş, yürü-y-üş,
-ış / -iş / -uş / -üş (Ek bu konumda yalnızca isim türetir.) : bul-uş, gül-üş, gör-üş, anla-y-ış, çık-ış, gir-iş…
-an / -en: yat-an, yürü-y-en, bak-an, kız-an, geç-en…
-mış / -miş / -muş / -müş : oku-muş insan, bil-miş çocuk, geç-miş gün…

UYARI: “-mış / -miş / -muş / -müş” eki fiil işletim eki (Çekim eki) olarak da kullanılır.
Çocuk soruları bilmiş.
O, zamanında çok kitap okumuş.
Günler çabucak geçmiş.

-dık / -dik / -duk / - dük : umulma-dık hata, bil-dik konular, tanı-dık insanlar…

UYARI: “- dık / -dik / -duk / - dük ” eki fiil işletim eki (Çekim eki) olarak da kullanılır.
Soruları hemen bildik.
Seni uzaktan görünce derhal tanıdık.

-diği : Sev-diğim kitaplar, gez-diğimiz sokak, söyleme-diğimiz söz, aç-tığı yara…
-ecek / -acak : gid-ecek yer, sorul-acak sorular, yazıl-acak anılar…
-eceği : söyle-y-eceği söz, danış-acağımız kişi…
-ası / -esi : yıkıl-ası kent, kahrol-ası kader…
-r (-ır / -ir / -ur / -ür // -ar / -er) : gül-er yüz, aç-ar anahtar, yüz-er gemi
-maz / -mez : unutul-maz anılar,
-ıp / -ip / -up / -üp : koş-up, gel-ip, bak-ıp, konuş-up…
-arak / -erek : koş-arak, gül-erek, düşün-erek, unut-arak…
-ken : gider-ken, ağlar-ken, yüzer-ken…
-ınca / -ince : sız-ınca, geç-ince, sus-unca, dön-ünce…
-dıkça / -dikçe : bil-dikçe, yürü-dükçe, kız-dıkça, konuş-tukça…
-eli / -alı : gel-eli, tanış-alı, anlat-alı, bil-eli…
…-r ….-mez : gör-ür gör-mez, bit-er bit-mez, anla-r anla-maz…
-di mi : Yaz gel-di mi sıcaklar başlar.
Bir kez oku-du-n mu anlarsın.
-diğinden : Kız-dığından yanıma gelmiyor.
-diği için : Seni gör-düğü için mutluydu.
-mek için : Sorunu çöz-mek için buradayız.
-meksizin : Ardına bak-maksızın kaçtı.
-meden : Seni gör-meden gitmezdi.
tı / -ti : belir-ti, kızar-tı...
-ıcı / -ici : Kal-ıcı, vur-ucu, bil-ici, al-ıcı, sat-ıcı, dinle-y-ici, gör-ücü, bak-ıcı, yırt-ıcı, geç-ici, kur-ucu…
-e / -a : diz-e, sür-e…


Fiilden İsim Yapan Yapım Ekleri | Ekleyen: | Tarih: 16-Nov-2013 13:51. | Bu yazı 1382 kez okundu..

Fiilden İsim Yapan Yapım Ekleri ile ilgili diğer yazılar..


İlgili Yazilar

Betimleme Örnekleri

Devamini Oku
Betimleme Örneği "Bulunduğumuz yer denizden bin beş yüz metre kadar yüksekte idi. Akcedil; ay iskelesinin önünde du­ran kayıklar, ağaçların arasındaki seyrek binalar iğne topuzu kadar ufaktı. Karşıda Burhaniye'nin arkasında yatan Madra dağları şekilsiz bir yığından ibaretti. Güneşin altında göz kamaştırıcı pırıltılarla yanan deniz, ta uzaklarda açıklı koyulu gölgelere bürünen Midilli Adası'na kadar uzanıyor, bunun sağ yanından geçerek, ufukta sisler içinde gökle birleşiyordu. Kazdağı'nın körfeze kadar yaklaşan eteklerini sayılamayacak kadar ço...

Homojen Karışım

Devamini Oku
Karışım Nedir ? Birden fazla maddenin kimyasal özellikleri değişmeyecek şekilde istenilen oranda bir araya getirilmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir. Karışımlar homojen ve heterojen olmak üzere ikiye ayrılır. Homojen karışım Her tarafında aynı özelliği gösteren, tek bir madde gibi gözüken karışımlardır. Homojen karışımlara genel olarak “çözeltiler” de denir. Tuzlu su, şekerli su, alkollü su, çeşme suyu ile içerisinde bulunduğumuz hava homojen karışıma örnek verilir. Heterojen karışım Her tarafında farklı özellik göst...

Yapım Ekleri

Devamini Oku
Yapım ekleri, mevcut kelimelerden (isim ve fiil köklerinden) farklı ve yeni anlamlı kelimeler türetmeye yarayan eklerdir. Nesneleri karşılayan isimlerle hareketleri karşılayan fillerin kökleri farklıdır: Gel-(-mek,-dim, -miş...) Baba(-m, -lar, -dan) Birbirine yakın olan nesne ve hareketlere ait kelimeler aynı kökten türeyen kelimelerdir. Bu bakımdan türemiş kelimelerin kökleriyle mutlaka bir anlam ilişkileri olmalıdır: baş, baş-la-, baş-ar-, baş-ar-ı sev-, sev-il-, sev-dir, sev-in, sev-inç, sev-gi göz, göz-lük, göz-cü, göz-cü-lük,...

Karışımlar

Devamini Oku
Birden fazla maddenin kimyasal özellikleri değişmeyecek şekilde istenilen oranda bir araya getirilmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir. Karışımlar homojen ve heterojen olmak üzere ikiye ayrılır. Homojen Karışım Her tarafında aynı özelliği gösteren, tek bir madde gibi gözüken karışımlardır. Homojen karışımlara genel olarak “çözeltiler” de denir. Tuzlu su, şekerli su, alkollü su, çeşme suyu ile içerisinde bulunduğumuz hava homojen karışıma örnek verilir. Heterojen Karışım Her tarafında farklı özellik gösteren tek bir ma...

Sesteş Kelime Örnekleri

Devamini Oku
* Yılanı gören at birden şaha kalktı. * Mutfaktaki pislikleri çöpe at. * Al bayrağıma sarılı cansız bedenimi al. * Gül: “Gül.” dedi, bülbüle. * Kalem böyle çalınmıştır yazıma Yazım kışıma uymaz, kışım yazıma * Kırda yaptığımız piknikte yanımıza kır saçlı bir ihtiyar geldi. * Adresimi hemen bir kenara yaz. Bu yaz yurtdışına çıkmayı düşünüyorum. * Depodaki bidonlar ağzına kadar dolu. Bu mevsimde buralarda dolu yağar. * Ben, sizinle gelmek istemiyorum. Çenesinde küçük bir ben vardı. * Yaralı yolcu, çok kan kaybed...

Mecaz Anlam Örnekleri

Devamini Oku
Mecaz Nedir ? (Özet) : Bir ilgi veya benzetme sonucu gerçek anlamından başka anlamda kullanılan söze mecaz, oluşan anlama da mecaz anlam denir. Mecaz Anlam Nedir ? (Detay) : Bir sözcüğün gerçek anlamından bütünüyle uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Başka bir deyişle bir kelimenin, gerçek anlamı dışında, başka bir kelimenin yerine kullanılması sonucu ortaya çıkan anlamdır. Bu kullanımda anlatımı renklendirmek ve kuvvetlendirmek esastır. Mecaz anlamda iki kelime bir yönüyle benzerlik ilgisi kurularak birbirine benzetilmişt...

Eş sesli kelime örnekleri

Devamini Oku
Yazılışı ve okunuşu aynı olduğu hâlde anlamları farklı olan kelimelerdir. Açıklamalı Örnekler: Gül: 1. çiçek, 2. gülmekten emir Kır: 1. kırsal alan, 2. kırmaktan emir, 3. beyaz Yazma: 1. baş örtüsü, 2. yazmaktan olumsuz emir, 3. yazma işi Eş Sesli Kelime Örnekleri Cümle Halinde Örnekler “Oyuncakları olmuş çocukların kurşunlar” “Zalimler her saat taze fidanları kurşunlar” Neden kondun a bülbül kapımdaki asmaya Ben yarimden vazgeçmem götürseler asmaya Adresimi hemen bir kenara yaz. Bu yaz yurtdışına ...

Ulama Örnekleri

Devamini Oku
Ulama Nedir ? (Özet) : Sessizle biten sözcükten sonra sesliyle başlayan bir sözcük gelirse, iki sözcük birbirine bağlanarak okunur. Buna ulama denir. Ulama Nedir ? (Detay) Dilimizde cümleler okunurken kelimelerin sonlarında bulunan sessizler, kendilerinden sonra gelen kelimelerin ilk harfi sesli ise bu sesliye bağlanarak okunurlar. Ulama Örnekleri Emanet_eşeğin yuları gevşek olur. > Emane-teşeğin yuları gevşek olur Geniş_ovayı seyre daldı. > Geni-şovayı seyre daldı. Elbisenin_ütüsü bozulmuş. > Elbiseni-nütüsü bozulmuş. Kural : U...

Deneme Yazısı Örnekleri

Devamini Oku
Deneme Örneği 1 Yalnız yaşamanın bir tek amacı vardır sanıyorum; o da daha başıboş, daha rahat yaşamak. Fakat her zaman, buna hangi yoldan varacağımızı pek bilmiyoruz. Çok kez insan dünya işlerini bıraktığını sanır; oysaki bu işlerin yolunu değiştirmekten başka bir şey yapmamıştır. Bir aileyi yönetmek bir devleti yönetmekten hiç de kolay değildir. Ruh nerde bunalırsa bunalsın, hep aynı ruhtur; ev işlerinin az önemli olmaları, daha az yorucu olmalarını gerektirmez. Bundan başka, saraydan ve pazardan el çekmekle hayatımızın baş kaygılarından kurt...

Belirtili İsim Tamlaması Örnekleri

Devamini Oku
Belirtili isim tamlamalrında birinci isim, ikinci ismin ( varlığın adı ) kime, neye ait olduğunu olduğunu gösterir. Tamlayan isim : " -in, -ın, -ün, -un " eklerinden birini alır. Tamlanan isim : " -i, -ı, -ü, -u " eklerinden birini alır. ÖRNEK ( 1 ): Okulun bahçesi »»»»» bahçenin, okula ait olduğunu belirtir. -un »»»»» tamlayan eki -i »»»»» tamlanan eki -s »»»»» kaynaştırma harfi ÖRNEK ( 2 ): Çantanın zipi »»»»» zipin, çantaya ait olduğunu gösterir. -ın »»»»» tamlayan e...

 
Yorumlardan Yazarları Sorumludur. Yorumunuz Site Yönetimi Uygun Görürse Yayınlanır..!!..
Gönderen Başlık


Fiilden İsim Yapan Yapım Ekleri
» Fiilden İsim Yapan Yapım Ekleri resimleri

  Puanı : 5.0 / 10 | Oy : 8 kişi | Toplam : 40

» Bu yazıya puan ver..
» Ara Yoksa Sor Yanıtlayalım
Loading
» Reklamlar
Sorun Yanıtlayalım İletişim