ToplumDusmani.Net V2

RUS BİÇİMCİLİĞİNİN TARİHÇESİ 

 

Rusya'da edebiyat alanında çalışan araştırmacılar 1917 yılının başların­da, Brik'in girişimiyle Şiirsel Dili Araştırma Topluluğu (O.P.O.İ.A.Z.) çevresinde toplandılar (aralarından bazıları daha önce, dilbilimci Şakmatov'un kurmuş olduğu Moskova Dilbilim Çevresi'nin çalışmalarına katılmışlardı). Geleneksel akademik eleştiriye olduğu kadar basında ya­zılan çıkan deneme yazarlarının çalışmalarına da karşı çıkan biçimciler, kısa sürede gelecekçi (fütürist) ozanların ilgi ve dostlu­ğunu kazandılar: Başlıca temsilcileri Klebnikov, Mayakovski ve Pasternak olan gelecekçiler (fütüristler) de, o dönemde edebiyat ve şiir ince­lemelerinde egemen olan felsefi ve estetik öznelciliğe karşı aynı sava­şımı sürdürüyorlardı. 

 

KURAM 

 

Rus biçimciliğinin temel ilkelerinden biri, şiirsel metinlerin çözümlemesi­nin, dilbilimsel buluşların ışığı al­tında sürdürülebileceğiydi. Bu temel ilke çevresinde oluşan öbür ülkelerse şunlardı :  

 

1) Edebiyatın özgüllüğü­nün doğrulanması: Bu özgüllük varlıkların ve dünyanın alışılagelmiş algılaması, alışılagelmiş ve mekanik düden bir sapma olarak tasarlanan sanat işlevi içinde kendini belli eder. Yazınsallık kavramı bu özgül­lüğü belirtir ve onu edebiyat biliminin temel nesnesi durumuna getirir; 

 

2) Yazınsal gösterenin özerkliğinin doğrulanması: Şiirsel dil ile gündelik dilin karşılaştırılması (bu, biçimcilerin benimsedikleri tutumda yön­temsel açıdan temel sayılan bir karşılaştırmadır) ve buna bağlı olarak her iki dilin özelliklerinin çözüm­lenmesi, bilimsel metin incelemesi ilkesinin doğmasına yol açar. Yakubinski bu ilkeyi şöyle belirtmiştir: "Günlük dilden başka dilsel dizgeler düşünülebilir; bu gibi dizgelerde pratik amaç ikinci planda yer alır; o zaman da dilsel oluşturucular özerk bir değer kazanır".  

 Rus biçimcileri bu ilkeler doğrultu­sunda başta şiir olmak üzere çeşitli metinleri, masalları incelemişlerdir, Jakobson dizelerdeki sesler soru­nunu ele almış.şiirsel sesler ile duy­guları yansıtan sesler arasındaki bağıntıları incelemiş, Tomaşevski şiirdeki ölçü ve ritim konusunu çö­zümlemiş, Eikhenbaum dizelerin ku­rucu öğesi olarak gördüğü titremle­meyi irdelemiş, Propp'sa olağanüstü masalların yapısını ortaya koymuş­tur, öbür temsilcileri arasında Şklovski,Tinyanov ve Vinogradov'un sayılabileceği Rus biçimcilerinin gö­rüşleri, özellikle 1950'lerden sonra metin çözümleme çalışmalarına ön­cülük etmiştir.