ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Friday, Oct 24th

Son Guncelleme07:55:56 PM GMT

Nerdesin: Edebiyat Nedir Ünlü Harfler


Ünlü Harfler

e-Posta Yazdır

Reklamlar

 ÜNLÜ ( Sesli ) HARFLER       :

Tek başına okunup, hece olabilen ve ünsüz harfleri seslendirmemize yardımcı olan harflerdir. Bunlar : " a, ı, o, u, e, i, ö, ü " dir.
    
   Sesli harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
       a) İnce sesliler: e, i, ö, ü
       b) Kalın sesliler: a, ı, o, u

BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU KURALI

Türkçe sözcüklerin ilk hecelerindeki sesli harf kalın sesli ise diğer hecelerindeki sesli harfler de kalın olur. İlk hecedeki sesli harf ince ise diğer hecelerdeki sesli harfler de kalın olur.
     Kısacası sözcüğün tüm sesli harfleri ya kalın, yada ince sesli olmalıdır. Bu kurala Büyük Ünlü Uyumu Kuralı ( BÜUK ) denir.
     Bu kural Türkçe'yi öteki dillerden ayıran temel bir kuraldır.
    
     ÖRNEK 1: " Çocuklarımız "
sözcüğünü inceleyelim.
     Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " o, u, a, ı, ı " dır. Bu harflerin tümü kalın seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.
    
      ÖRNEK 2: " Temizlikçi " sözcüğünü inceleyelim.
     Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " e, i, i, i " dir. Bu harflerin tümü ince seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

      ÖRNEK 3: " Matematik " sözcüğünü inceleyelim.
     Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " a, e, a, i " dir. Bu harflerin iki tanesi kalın, iki tanesi de ince seslidir. Bu sözcükte kalın ve ince sesli harfler bir arada bulunmaktadır. Dolayısı ile bu sözcük BÜUK'na uymaz. Türkçe bir sözcük değildir.

BÜUK'na AYKIRI DURUMLAR

1.     " anne, kardeş, elma, kale, helva, hangi " gibi bazı sözcükler BÜUK'na uymadıkları halde Türkçe sözcükler olarak kabul edilirler. Bu sözcükler, zaman içinde değişikliğe uğrayarak BÜUK'na uymaz hale gelmişlerdir. Bu sözcüklerin esasları BÜUK'na uymaktadır.

Şimdiki hali

Esası

Anne

Ana

Kardeş Kardaş
Elma Alma
Kale Kala
Helva Halva
Hangi Kangı

2.     Türkçe'de sözcüklere eklenen ekler, eklendikleri sözcüğün son hecelerine uyarak BÜUK'nı korurlar. Ancak bazı ekler, eklendikleri sözcüğün son hecesine uymayarak, sözcüğün BÜUK'na olan uygunluğunu da bozar.

         ÖRNEK:  - (i)yor    :
İçiyor, geliyor, biliyor, dinlemiyor, söylüyor... 
                           -ken        : Yaparken, koşarken, yazarken, okurken, dolaşırken...
                           -ki            : Akşamki, sabahki, okuldaki, yoldaki, onunki...
                           -leyin      : Akşamleyin, sabahleyin...
                           -daş        : Meslektaş, gönüldaş...
                           -(i)mtrak : Ekşimtrak, yeşilimtrak, mavimtrak...

3.     Bazı bileşik sözcükler BÜUK'na uymazlar.
        ÖRNEK:
Hanımeli, Karadeniz, Atatürk, İlkokul, Güzelyurt, Taşkınköy...

*** Yabancı kökenli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Bileşik sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Tek heceli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
ÖRNEK: saz, dört, sert, bal, ev, yel, sel, yol,ak...

Cevaplar (5)Add Comment
0

çok güzelmiş


yazar julya, Aralık 21, 2010
süper yaaaa
0

seher-olca


yazar seher-olca, Ocak 12, 2011
biz ikimiz seher ve olca öğretmeniz bu siteyi çok beğendik .herkese tavsiye ediyoruz tebriklerr
0

hayranız mütüş


yazar pisqopat qızz, Mart 22, 2011
süper site beğendimmmm
0

müthişşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşş şşş


yazar yiğithan, Temmuz 30, 2012
alan üstü müthişşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşş
0

saçma


yazar leque, Ekim 21, 2012
çookkkkkk saçma hiç beğenmedim yhaaa tek ünlü harfleri vermiyo aradığım gibi değil

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy