ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Friday, Oct 31st

Son Guncelleme07:55:56 PM GMT

Nerdesin: Edebiyat Nedir Tümleç Nedir


Tümleç Nedir

e-Posta Yazdır

Reklamlar

Tümleç Nedir ?

Tümleç cümlenin öğelerinden biridir. Tümleç yüklemin yöneldiği, bulunduğu, çıktığı durumu gösterir. Yükleme –e, -de,-den hal eklerinden birini alarak sorulan sorulara cevap veren sözcüklere ya da sözcük öbeklerine dolaylı tümleç denir.

Soruların ve cevapların aynı ekleri alması gerekir. Dolaylı tümleci diğer öğelerden ayıran özellik de budur. Örneğin; seninle öğlene buluşalım sorusunda ki altı çizili kelime cümlenin dolaylı tümlecidir. Yorgunluğundan konuşamıyoruz sorusunda ki yorgunluğundan cümlenin öğesidir.


Tümleç Çeşitleri:

Dolaylı Tümleç

Yüklemin yöneldiği, bulunduğu, çıktığı yeri gösteren öğedir. Yükleme sorulan “-e”, “-de” ve “-den” hal eklerini alan sorulara aynı ekleri alarak cevap veren sözcük ya da söz öbekleri dolaylı tümleç görevinde bulunur. Soruların ve cevapların aynı ekleri alması zorunluluğu bunun diğer öğelerle karışmasına engel olur. Bunu örneklerle açıklayalım.

“Elindeki kitap ve defterleri bana verdi.”

cümlesinde altı çizili öğeyi bulabilmek için yükleme “kime” sorusunu soruyoruz. Soru da cevap da aynı eki almış. Öyleyse “bana” sözü dolaylı tümleçtir.

“Sizinle ancak yaza görüşürüz.”

cümlesinde altı çizili sözcük de “-e” hal ekini almıştır. Ancak bu öğeyi bulmak için yükleme “ne zaman” sorusunu soruyoruz. Görüldüğü gibi soru hal eki almadan soruluyor. Öyleyse bu, “-e” hal eki almış olmasına rağmen dolaylı tümleç değildir.

“Kimseye sormadan dışarı çıktı.”

cümlesinde ise altı çizili öğeyi bulmak için yükleme “nereye” sorusunu soruyoruz. Bu durumda soru, “-e” hal eki almış, ancak “dışarı” sözü aynı eki almamış. Öyleyse buna da dolaylı tümleç diyemeyiz.

Görüldüğü gibi sorular ve cevapların aynı ekleri alması koşulu, birbiriyle karışan öğeleri ayırt etmemizi sağlıyor.

Aynı durumu “-de” ve “-den” eklerinde de görebiliriz.

"Beni sınıfta iki saattir bekliyormuş.”

cümlesindeki altı çizili öğeyi cevap olarak almak için, yükleme “nerede” sorusunu soruyoruz. Öyleyse bu öğe dolaylı tümleçtir.

“Hepimiz iki saattir ayakta bekliyoruz.”

cümlesinde ise altı çizili öğeyi bulabilmek için yükleme “nasıl” sorusunu sormamız gerekiyor. Görüldüğü gibi soru “-de” ekiyle sorulmamış. Demek ki öğe dolaylı tümleç değil.

“O, iki gün önce buradan ayrıldı.”

cümlesinde altı çizili öğe “nereden” sorusuna cevap vererek dolaylı tümleç olmuş.

“Senin de gelmeni yürekten isterdim.”

cümlesinde altı çizili öğe “nasıl” sorusuna cevap verdiğinden dolaylı tümleç değildir.

“Şu elmadan üç kilo verir misin?”

cümlesinde altı çizili öğeyi bulmak için “neyden” sorusunu yükleme soruyoruz. Cevap geldiğinden öğe dolaylı tümleçtir.

Hastalandığından gelmedi.”

cümlesinde altı çizili öğeyi ise “niçin” sorusuyla buluyoruz. Öyleyse bu, dolaylı tümleç değildir.

Örnekleri daha da çoğaltabiliriz. Burada unutmamamız gereken, soruyla cevabın aynı ekleri (-e, -de, -den) almasıdır. Dolaylı tümleci bulduran soruları ezberlemek yerine, bunu kavramak daha avantajlı bir yoldur.

 

ZARF TÜMLECİ


Yüklemin anlamını zaman, durum, yön, miktar, tarz, vasıta, şart, sebep, birliktelik yönlerinden tamamlayan kelime ve kelime gruplarına zarf tümleci denir.

Zarf tümlecini bulmak için yükleme “nasıl?, ne zaman?, ne kadar?, nereye?” ve “kiminle?, neyle?, niçin?, neden?, niye?” soruları sorulur.



Örnekler:

İhtiyar adam merdivenleri yavaş yavaş çıkıyordu.

Adamın yanıt vermesini beklemeden çıkıp gittiler.

Geç yattığı için kalkamamış sabahleyin.

Onunla on yıl önce karşılaştık.

Haberi alınca dışarı çıktı.

Seninle birlikte çok eğleneceğiz.



Not: Yer-yön bildiren zarf tümleci yalın durumda olur.

Yukarı çıktık. (zarf tümleci)
Yukarıya çıktık. (dolaylı tümleç)
Yukarıyı temizleyin. (nesne)

Edat tümleci (edatlı tümleç) olarak adlandırılan tümleçler de birer zarf tümlecidir.

Öğrencileriyle gidecekmiş tiyatroya.

Para kazanmak için yapmış bunu.

Eski bisikletiyle dolaşmış dünyayı.

Bu parfümü senin için aldım.

Size göre biz mi hatalıyız.

Tavuk nar gibi kızarmıştı.

 

 

Edat Tümleci

Çıkmış sorularda, seçeneklerde bile olsa, edat tümleci adının geçtiği görülmemiştir. Ancak bazı soruların çözümünde yardımcı olduğu söylenebilir. Eğer seçeneklerde “edat tümleci” adı geçmiyorsa, siz “edat tümleci” olarak gördüğünüz söz öbeklerine zarf tümleci de diyebilirsiniz.

Yüklemin ne ile, kimin ile, hangi amaçla, yapıldığını gösteren söz öbeklerine edat tümleci denir.

“O, bütün yazılarını, dolma kalemle yazar.”

“Bu araştırmayı arkadaşlarıyla yapmış.”

“Bu yemekleri sizin için hazırladım.”

cümlelerindeki altı çizili söz öbekleri edat tümleci sayılır.

Cümle içinde her söz, cümlenin bir öğesi durumunda değildir. Yükleme sorulan sorulara cevap vermeyen söz veya söz öbekleri cümle dışı unsur sayılır. Örneğin aşağıdaki cümleyi öğelerine ayıralım.

“Ahmet, sana defalarca geç kalmamanı söylemedim mi?”

Dolaylı Zarf Nesne Yüklem
Görüldüğü gibi “Ahmet” sözü cümlede yükleme sorulan herhangi bir soruya cevap vermiyor yani cümle dışı unsurdur.

Cevaplar (23)Add Comment
KnıghT, Düşük skorlu yorum [Göster]
0

tümleç


yazar evrin, Mart 16, 2011
çokuzunlar parmaklarım arıdı o yüzden yorum yazım çoooooooooooookteşekür
0

...


yazar BAŞAK, Mart 25, 2011
gerçekten teşekkür ederim olmasaydı ne yapardım
0

çok güzel


yazar furkan ali, Nisan 05, 2011
çok işime yaradı teşekkür ederim çok güzel olmuş eline salık
0

...


yazar bornovalı hüseyin, Nisan 10, 2011
güzel olmuş örneklerlede işime yaradı doğrusu çok teşekürler
0

Merhaba


yazar Sana ne, Nisan 20, 2011
Arkadslar bana gerekli olan bilgiyi verin! çeşitlerinden ziyade tek anlamını uzun anlatın!
0

Tümleç Nedir ?


yazar mertbnh, Mayıs 05, 2011
bu ödev icin 5 alacakmiştık

buraya girdim ne görim işte aradım şey üyüzden 5 aldım
0

tümleç


yazar 366336, Ekim 29, 2011
çok saolun geçler.ALLAH RAZI OLSUN...
Yunus Emre

Teşekkürler


yazar Yunus Emre, Kasım 04, 2011
Saolasın..
0

konu


yazar cembll7, Kasım 28, 2011
bu konuyu pek anlamadım 4.sınıflar için miydi acaba bu konu?
0

merhaba gençler


yazar mehmet can, Ocak 04, 2012
bunu kim koyduysa solasın cennetlik haaa
0

hiiç


yazar yabancı, Şubat 15, 2012
evet güzel olmuş napardım falan demice baska siteye girerdim alla alla :D
0

...


yazar SıLa Busee, Mart 10, 2012
çook sağoLun bu bana yardımcı oLdu ödevimde hazırLıkLıyıımm... :)
0

saol


yazar SAREV KARA, Mart 11, 2012
tesekürler [u site çok işime yaradı
0

...


yazar EKİNALP, Mart 14, 2012
çok sağol ellere sağlık ödevim bitirdim sayende
0

...


yazar ismi lazım değil, Nisan 23, 2012
abi hocadan iyi anlatmışınız yavvvvv
0

sanane


yazar sanane lan ismimden , Mayıs 14, 2012
abi bune ya iççççç bişey nlamadım
0

bunebe


yazar sanne, Ekim 24, 2012
[removed]void(0); olmaz olsun böle açıklama birisi anlatsın bea
0

...


yazar bune, Ekim 24, 2012
amk de getlan
0

sanne olum


yazar ----, Ekim 28, 2012
kayısı isteyen bohohhohohohayttt gügürt kaysııııı varmı esteyennn ğaşatr
0

ne bu


yazar bjb, Nisan 29, 2013
bir kere ne zaman değil ne zamana deriz- yaza cevabını alırız
0

...


yazar isimsiz, Nisan 30, 2014
hiçççççççççççççççççççççççççç
0

...


yazar Ahmet Yiğit, Mayıs 31, 2014
Okeyyyy

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy