ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Thursday, Jul 31st

Son Guncelleme08:18:06 AM GMT

Nerdesin: Psikoloji Psikolojinin Alanları


Psikolojinin Alanları

e-Posta Yazdır

Reklamlar

PSİKOLOJİNİN ALANLARI

Davranışbilimleri içinde yer alan psikoloji, kendi içinde bazıalanlara ayrılır. Bu alanların her birinde davranış farklı bir biçimde incelenir. Bu dallar aynı zamanda birer uzmanlık alanıdır.

Psikolojinin alanları aşağıda sıralanmıştır.
■ Deneysel Psikoloji (Biyopsikoloji, Fizyolojik psikoloji, Psikofizyoloji, Nöropsikoloji)
■ Gelişim Psikolojisi
■ Eğitim ve Okul Psikolojisi
■ Klinik Psikolojisi
■ Kişilik Psikolojisi
■ Sosyal Psikolojisi (Ekolojik Psikoloji, Çevresel Psikoloji)
■ Endüstri ve Örgüt Psikolojisi (Mühendislik Psikolojisi, Tüketici Psikolojisi)
■ Psikometri

Şimdi bu alanları kısaca inceleyelim.

1. Deneysel Psikoloji

Bireylerin duyusal uyaranlara nasıl tepki verdiklerini, dünyayı nasıl algıladıklarını, nasıl öğrenip hatırladıklarını, duygusal olarak nasıl davrandıklarını, başarma arzusu, açlık güdüsüyle nasıl eylemde bulunduklarınıanlamak, açıklamak ve kontrol etmek için araştırma yapmak, deneysel psikolojinin alanına girer. Bu tür çalışmalar çoğu kez laboratuar ortamlarında yapılır.
Deneysel Psikologlar hayvanlar üzerinde de çalışırlar. Bazen birey ve hayvan davranışlarını birbiriyle ilişkilendirme çabasına girerler, bazen de, değişik türlerin davranışlarını karşılaştırmak amacıyla hayvanları incelerler. Deneysel psikologlar kesin ölçüm ve kontrol yöntemleri geliştirme amacındadırlar.
Deneysel psikoloji ile ilgili alt dallar vardır. Bunlardan bazılarıpsikofizyoloji, biyopsikoloji, fizyolojik psikoloji ve nöropsikolojidir. Tüm bu dallar temelde beden, sinir sistemi ve beyin olaylarıyla davranışsal olayların ilişkisini araştırır. Sadece bu dallar vurguladıkları konular açısından farklılaşma gösterir. Biyopsikoloji beden-zihin ilişkisini biyolojik bakımdan inceler.
Deneysel psikolojide uzmanlaşmış kişiler, sağlam bir bilimsel temel ve deneysel mantığa sahip, araştırma düzenlenmesi ve yürütülmesinde bilgilendirilmiş, ayrıca da psikoloji alanında derinlemesine bilgi sahibi olan kişilerdir.

2. Gelişim Psikolojisi

Döllenmeden ölüme kadar olan evre içinde çevresel ve genetik etkilerin bir sonucu olarak bireyin davranışlarında, düşüncesinde ve yapısında ortaya çıkan fiziksel, bilişsel ve sosyal duygusal değişmeleri inceleyen bir psikoloji alanıdır.
Gelişim psikologları, psikolojik süreç ve davranışların gelişimiyle ilgilenirler.

Gelişim psikolojisinin en çok üzerinde durduğu konular hangileridir?
Gelişim psikolojisi en çok gelişme, değişme, birey ve zaman, genetik çevresel etkiler üzerinde durmaktadır.
Gelişim psikologları, gelişimsel değişmeleri yalnızca açıklamakla kalmaz, aynı zamanda bu değişmenin altında yatan ve onu ortaya çıkaran süreci veya koşullarıda açıklamaya çalışırlar.

Gelişim psikologlarının yanıt aradıkları sorular şunlardır:

■ Anne-babanın çalışması, bebeklerde ne gibi etki yaratır?
■ Zekâ bölümü neden her çocukta aynı değildir.
■ Yaşlılıkta bellek ve duyularda bozulma var mıdır?
■ Hatırlama ve unutmanın yaşla bir ilgisi var mıdır?
■ Ergenlik döneminin getirdiği ne gibi etkiler vardır?
■ Çocuk dili nasıl gelişir ve değişir?

3. Okul ve Eğitim Psikolojisi

Eğitim psikolojisi, öğrenme süreçlerinin psikolojik yönlerini araştırır. Eğitim psikologları, öğrenme ve öğretim dallarında uzmanlaşmışlardır. İnceleme konularıarasında, televizyonun çocukların çalışma alışkanlıklarınıne derece etkilediği, eğitimde stres, öğretmen ve öğrenci ilişkileri, öğrenme engeli olan çocukların sorunları gibi konular vardır. Eğitim psikologları, okullarda da çalışmakla birlikte, çoğunlukla üniversitelerin ilgili dallarında çalışırlar. Buradaki görevleri, öğretim yöntemleri üzerinde araştırma yapmak ve öğretmenlerle okul psikologlarının çalışmalarına yardımcı olmaktır.

Eğitim psikologlarının çalışma alanları nelerdir?
Kısaca eğitim psikologlarının çalışmaları beş temel alanı kapsamaktadır. Bunlar gelişim, öğretme, öğrenme, güdüleme ve değerlendirmedir.
Okul psikolojisi, eğitim psikolojisinden biraz farklıdır. Okul psikologlarıdaha çok ilk ve ortaöğretimde çalışırlar. Bunlar, eğitimsel ve duygusal sorunlarınıdeğerlendirmek amacıyla tek tek çocuklarla ilgilenirler. Zekâ, başarıve kişilik testleri uygulamak ve bunlarıyorumlamak da işlerinin bir parçasıdır. Öğretmenlere ve ana-babalara danışarak, çocuğa hem sınıfta hem de evde yardımcıolmanın yollarınıaraştırmaktadırlar. Öğretmenlere, sınıfta ilgili sorunlarla başa çıkmaları için öneriler sunmaktadırlar.

Okul ve eğitim psikologları arasındaki farklılıklar nelerdir?
Biraz önce de değinildiği gibi eğitim psikologları araştırma yapar, okul psikologları da bunların sonuçlarından
yararlanır.

4. Klinik Psikolojisi

Klinik psikolojisi çok yaygın bir uzmanlık alanıdır. Klinik psikologlar çok çeşitli alanlarda görev yapmaktadırlar. Tüm diğer psikologlar gibi klinik psikologları da "davranışı" anlamaya çalışırlar. Özellikle insanın "normal" ve "anormal" davranışı ile ilgilenirler. İkinci özellikleri araştırıcılıklarıdır. Klinik psikologları insan davranışlarını araştırırlar ve araştırmalarla elde edilen bu bilgileri pratikle bütünleştirerek uygularlar. Üçüncü özellikte ölçme değerlendirme fonksiyonlarıdır. Gözledikleri, inceledikleri kişilerle ilgili kararlarını temellendirebilmek için değişik yöntemlerle bilgiler toplarlar, topladıkları bilgiler genellikle bir "vaka"ya yöneliktir. Dördüncü özellikte,
psikolojik açıdan sorunları, sıkıntıları olan, stresli kişi ya da gruplara yardım etmeleri, gerektiğinde koruyucu ruh sağlığı çalışmaları içine girmeleridir.
Klinik psikologlar, duygusal, zihinsel ve davranışsal sorunlar, ergenlik döneminin belirtileri, yetişkinlik ve yaşlılık dönemleri, depresyon ve şizofren gibi konularla ilgilenirler.

Diğer inceleme konuları ise, fobiler, kişilik, şizofreni, mutsuzluk, huzursuzluk, engelleme, yetersizlik ve gerginlik gibi konulardır.
 

Klinik psikologların çalıştığı yerler,
■ Üniversiteler-araştırma merkezleri
■ Klinikler, hastaneler, dispanserler
■ Ana-çocuk sağlığı merkezleri
■ Askeriye
■ Cezaevleri
■ Rehberlik merkezleri
■ Okullar
Klinik psikologlar bir yandan tıbbın değişik dalları, özellikle psikiyatri ile öbür yandan da psikolojinin değişik dallarıyla yakından ilişki ve etkileşim içindedirler.


Psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark nedir?
Günümüzde psikolog ve psikiyatrist arasındaki farkı bilmeyenler çok fazladır. Bu durum son derece doğaldır. Çünkü her iki meslek mensupları hemen hemen aynı işi yaparlar. Yani psikolojik sorunlarıolan kişileri tedavi ederler. Psikolog, psikoloji alanında lisans eğitimi görür, bunun üstüne doktora yapabilir. Psikiyatr ise tıp eğitimi görmüş bir doktordur. Psikolog tıbbi tedavi uygulayamaz. Her ikisi de psikolojik sorunlarla ilgilenmekle birlikte, herhangi bir tıbbi bozukluk olması halinde psikiyatrist hastaya psikoterapi uygulayabilir ve tedavi edebilir.

5. Kişilik Psikolojisi

Kişilik psikologları, bireylerarası farklılıkları incelerler. Bireylerin pratik amaçlarla sınıflandırılması ve her bireyin kendine özgü niteliklerinin incelenmesi bu psikologların ilgi alanlarına girmektedir.

Kişilik psikologları hangi yönden klinik psikologlardan ayrılırlar?
Kişilik psikologları, klinik psikologlarından bir yönüyle ayrılırlar. Klinik psikologları normal dışı bireylerin tedavisi ile ilgilenirler. Kişilik psikologları ise, normal bireylerin davranışlarındaki değişimleri inceler. Bireyler her olaya değişik tepkide bulunurlar. Kişilik psikologları, "Neden bireyler aynı olaylara değişik biçimlerde tepki gösteriyorlar?" sorusuna yanıt verirler. Başka bir ifadeyle, kişilik psikologları, bireyleri ve bireysel ayrılıkları anlamaya çalışırlar. Örneğin saldırganlık, başkaldırı, boyun eğme, bireyin toplumsallaşması, özgürlük gibi.
Kişilik psikologları, endüstri alanında, personel seçiminde, üniversitelerin psikiyatri merkezlerinde görev alırlar.

6. Sosyal Psikoloji

Sosyal psikoloji, olayları birey ve toplumsal bağlam içerisinde ele alır. Başka bir deyişle, toplumsal bağlam içindeki bireyin ve bireyle toplumsal bağlam arasındaki karşılıklı ilişki ve etkinin bilimsel olarak araştırılmasını inceler.
Sosyal psikologlar itaat, uyma, propaganda, önyargı, saldırganlık, şiddet ve sevgi, yardımlaşma, işbirliği, rekabet, kişilerarası iletişim gibi konuları inceler.
Son yıllarda, önce ekolojik psikoloji, sonra çevresel psikoloji akımlarının ortaya çıkmasıile sosyal psikoloji, insanların günlük yaşamlarınıgeçirdikleri ortamların, yalnızca toplumsal değil, aynı zamanda fiziksel çevrenin özellikleri ve bu çevre ile davranış arasındaki önemli ve çok yönlü ilişkilerin araştırılması gereğini kabul etmiştir.
Çevresel psikoloji, sosyal psikolojinin algı, biliş, tutum v.b. gibi çok temel kavramlarına ve ilgili kuramlarına da dayanarak çevresel algı, çevresel biliş, çevresel tutum, öğrenme, çevresel stres ve bununla başa çıkma yolları, kent yaşamı, gürültü, hava kirliliği gibi pekçok konu üzerinde çalışır.

6. Endüstri Psikolojisi ve Mühendislik Psikolojisi

Endüstri psikologların bir diğer adı da örgütsel psikologdur. Bu psikologlar belirli endüstri işletmelerinde danışman olarak çalışırlar. Belirli bir işe en uygun kişi ya da kişileri seçmek, işle ilgili eğitim programları hazırlamak ve yönetimin, çalışanların moral ve iyiliğine yönelik kararlarına katılmak gibi sorunlarla uğraşırlar.

Endüstri psikologların kurumlarda verdiği hizmetler üç aşamada gerçekleşiyor. İlk aşamada problem tanımlanıyor, bunu da gözlem yapma, anket uygulama, görüşme, test yapma ve varolan kurum arşivlerinden yararlanma izliyor. İkinci aşamada, sorunun yapısına ve doğasına uygun çözüm önerileri geliştiriliyor, uygulanıyor. Çözüm önerisi, eleman seçmek veya iş verimini arttırmaya yönelik bir eğitim programının hazırlanmasını örgörmekte. Son aşama ise eğitim programlarının etkili olup olmadığını değerlendirmekten ibarettir.


Endüstri psikologlarının çalıştığı konular,
■ İş analizi
■ Personel seçme ve yerleştirme
■ Liderlik
■ Toplam kalite yönetimi
■ İş hayatında stres
■ İş doyumu
■ Personel eğitimi
■ İş tasarımı
■ İlgi geliştirme


Endüstri psikolojisinin bir dalıda, mühendislik psikolojisidir.Bunlar bireylerle makinalar arasında ilişkiyi en iyi hale getirmeye, bireyin hatasınıen aza indirgeyen makinalar tasarımlamaya çalışırlar. Örneğin, mühendislik psikologları, astronatların içinde rahatlıkla yaşayıp, işlerini görebilecekleri uzay kabinlerinin geliştirilmesi çalışmalarına katılmaktadırlar.
Endüstri psikolojinin diğer bir alt dalı ise tüketici psikolojisidir. Bu dal da bireylerin alışveriş alışkanlıkları, reklam, tanıtım ve halkla ilişkiler gibi konular üzerinde durur.


7. Adli Psikoloji

Adli psikologlar hukuki, adli ve islaha yönelik alanlarda çalışmaktadırlar. Mahkumlarla ve aileleriyle çalışmak, bir suçlunun cezai ehliyeti olup olmadığına karar verilmesine yardımcı olmak, hakimlerin suçlu hakkında en doğru kararı vermelerine yardımcı olmak için psikolojik raporlar hazırlamak bunların görevleri arasındadır.

8. Psikometri

Bu alan çok önemli bir uzmanlık dalıdır. Çünkü psikolojinin diğer alanlarına hizmet verir. Psikometrik psikoloji, davranışların ölçülmesi ve değerlendirilmesi, istatistik yöntemlerin psikolojiye uygulanması, davranışın açıklanması ve yorumlanmasında yararlanılabilecek matematiksel modellerin geliştirilmesi ile ilgili bir bilim dalıdır.

Psikometri ile ilgili çalışma alanları nelerdir?
Psikometrik psikologlar, kliniklerde, rehberlik ve araştırma merkezlerinde, eğitim kurumlarında, endüstride görev alarak, diğer psikologların kullandığıaraçlarıve yöntemleri geliştirirler.

ÖZET

Günümüzde psikoloji insan ve hayvan davranışlarını inceleyen bir bilim dalı olarak tanımlanır. Değişik tanımlar içinde en kabul gören tanım budur. Psikoloji tanımlarında geçen ortak bir kavram vardır. Bu da davranışkavramıdır. Davranış, bireyin yaptığıher şeydir. Psikolojide değişik yaklaşımlar vardır. Bunlar; biyolojik, davranışçı, bilişsel, psikoanalitik ve insancıl yaklaşımlardır. Biyolojik yaklaşıma göre tüm psikolojik olaylar bir biçimde beynin ve sinir sisiteminin etkinliği sonucu ortaya çıkar. Davranışçı yaklaşımda psikologlar insanları içsel fonksiyonları yerine davranışlarına bakarak incelemişlerdir. Bilişsel yaklaşımda, zihnin aldığı bilgiyi etkin bir biçimde işlediği ve onu yeni biçimlere ve sınıflamaya dönüştürdüğü vurgulamıştır. Psikoanalitik yaklaşımda bilinçdışı süreçler üzerinde durmuştur. İnsancıl yaklaşım ise özel deneyim ve kişisel dünya görüşüyle ilişkilidir. Psikoloji bilimi, fizyoloji, anatomi, kimya, sosyoloji, antropoloji ve matematikten yararlanır. Bu bakımdan psikoloji disiplinlerarasıbir bilim dalıdır. Psikolojinin birçok alt alanları vardır. Bunlar, deneysel psikoloji, gelişim psikolojisi, eğitim psikolojisi ve okul psikolojisi, klinik psikoloji, kişilik psikolojisi, sosyal psikoloji, endüstri ve örgüt psikolojisi ve psikometri'dir.

Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy