KİŞİLER ARASI BİR SÜREÇ OLARAK ÇEKİCİLİK

Kişiler arasında yer alan süreçlerden biri kişiler arasında çekiciliktir. Sosyal psikologlar çekiciliği birbirinden farklı yaklaşımlarla açıklar. Bu yaklaşımlardan ilki bilişsel denge ikincisi de öğrenme kuramıdır. Önce denge kuramı açısından kişiler arası çekiciliği inceleyelim.

 

1. Çekiciliğin Psikolojik Denge Kuramıyla Açıklanması

Heider kişilerarası çekiciliği denge kuramıyla açıklamıştır. Heider, bir kişinin (k), bir diğer kişi (d) ve bir tutum objesi (o) ile ilişkilerini incelemiştir. Heider'e göre bireyler ilişkilerinde uyum ve denge aradıklarından zaman içinde, ya iç dünyalarında veya ilişkilerinde değişiklikler yaparak, dengeli ilişkilere doğru bir gelişme gösterir.k-d-o üçlüsünde her üç ilişki de olumluysa ya da ilişkilerin ikisi olumsuz biri olumluysa, k'nin zihninde denge durumu var demektir. İki ilişki de olumlu ise olumlu yani çekicilik sözkonusudur.

+++

+-- Dengeli Durum

++-

--- Dengesiz Durum

(Kağıtçıbaşı 1977, s.732.)

 

Şimdi bu durumu örneklerle anlatalım. Bir arkadaşınız, sosyoloji hocasının iyi bir insan olduğunu düşünüyor ve siz de bu düşünceye katılıyorsanız, bu durumda ilişkiniz dengelidir. Kadınların, aynı erkekler gibi çok iyi yerlere geldiği konusuda arkadaşınızla anlaşamıyorsanız, siz kadınların da artık ev dışına çıkmasını, sorumluluklar taşımasını, özgür olmalarını ve erkek-kadın arasında ayrım yapılmamasını, arkadaşınız da bunun tam tersini savunuyorsa, bu fikir farklılığı ilişkilerinizde bir dengesizlik yaratacaktır.

 

2. Kişiler Arası Çekiciliğin Öğrenme Kuramıyla Açıklanması

Klasik koşullanma kuramları kişiler arası çekiciliğin açıklanmasında kullanılmıştır. Buna örnek verecek olursak, eğer bir çocuk bulunduğu ortamdan hoşnutsa o anda çevresinde bulunan bireylerle yakınlaşma hisseder.

 

Kişisel çekiciliğin altında yatan etmenleri şöyle sıralayabiliriz:

2.1. Benzerlik

Bireyler kendilerine benzer kişileri peşinen severler. Arkadaşlık ilişkileri üzeride benzerliğin etkisi yaygın ve önemlidir. Ayrıca bireylerin birbirlerinden hoşlanmalarının temelinde, yalnız benzerlik değil, aynı zamanda birbirlerini tamamlayıcı, destekleyici bir ilişki içinde olmaları da yatar.

2.2. Bedensel Güzellik

Sevgi ya da çekiciliği etkileyen diğer bir güçlü etmen de bedensel güzelliktir. Genel olarak bedensel güzellik eş seçimini belirlemede önemli rol oynamaktadır. Reklamlarda güzel ve çekici bireyleri zengin, rahat ve huzurlu bir çağrışımla görürüz. Bu nedenle bedensel güzellik diğer olumlu özelliklerle çağrışım haline gelir ve böyle olumlu özelliklerle çağrışım içinde bulunan bir kişiyi, psikolojik açıdan da hoş ve çekici bulma eğilimimiz kuvvetlenir.

2.3. Mekan İçinde Yakınlık

Mekan içinde yakınlık kimlerle arkadaş olunup kimlerle ilişki kurulacağını büyük ölçüde etkiler. Yanyana oturanların birbirleriyle yakın olması son derece doğaldır. Bu yakınlık zaman içeriside aşinalığa yol açar ve sonuç olarak da bu kimseler daha hoş ve çekici bulunur. Her zaman bize yakın oturan, aynı sınıfta bulunan, aynı işyerinde çalışan bireylerle daha yakın oluruz.

2.4. Aşinalık

Bizce bilinen, aşina olduğumuz kimselerin daha hoş ve çekici olduğunu görürüz. Araştırmacılar sık sık görme ve beraber olmanın hoşlanmaya yol açacağını söylemişlerdir. Burada önemli olan, iki kişi arasındaki etkileşimin içeriği değil, etkileşimden ortaya çıkacak aşinalıktan dolayı beğenme ve hoşlanmadır.