ToplumDusmani.Net V2

(Alm. feministisches Theater, Fr.theâtre feministe, İng. feminist theatre):

Yeni kadın özgürlüğü hareketinin 1970’lerin ortalarında güçlenmesiyle birlikte, aralarındaki çeşitli farklılıklara karşın, kadın­larla kadınlar için tiyatro yapma ortak amacı altında birleşen tiyatro topluluklarına ve et­kinliklerine verilen ad. Almanya’da, amatör topluluklardan oluşan Feminist Tiyatro, bi­çimden, yaratıcılık ve yeni anlatım yollarından çok içeriğe ve geniş yaygınlık kazanmayı amaçlamaktadır. Daha çok gevşek yapılı ka­bare üslubundaki oyunlarını kendileri yaz­makta, kadının iş ve özel yaşamında ezilmesini olduğu kadar, tarihin kadın gözüyle yeniden yorumunu, çocuk düşürme hakkından eşcin­sellik hakkına kadar çeşitli siyasal istemleri, ayrıca, kendi aralarındaki ilişkileri tema ola­rak almaktadırlar. Bunlar arasında en iyi ör­nek, Berlin’de 1979’da kurulan Die Witven (Dullar) kabare topluluğu ile Aachen’da Frauenkabarett’tir (Kadınlar Kabaresi, 1978-83). İngiltere ile ABD’de ise, Feminist Tiyatro ol­dukça yaygınlık ve etkinlik kazanmıştır: Lon­dra’da Monstrous Regimenten (Canavar Bir­likler), Mrs. Wörthington’s Daughters (Bayan Wörthinghaus’un Kızları), The Cunning Stunts (Yaman Bücürler), Sadista Sisters (Sadist Kız kardeşler); ABD’de New York’ta Spider Woman (Örümcek Kadın), Split Britches, The Radical Lesbian Feminist Ter-rorist Theater Group (Radikal Lesbiyen Fe­minist Terörist Tiyatro Topluluğu), San Francisco’da Lilith, Minneapolis’te On the Foot of TheMountain (Dağın Eteğinde). İngiltere ve ABD’deki Feminist Tiyatro topluluklarının et­kinliklerinde avangart eğilimlere, fanteziye, parodiye, özgün kadın dramaturjisine, ortak özyaşamöyküsü uygulamalarına daha çok rast­lanmakta; feminist bilinç ile tiyatro becerisi­nin biraraya gelişiyle, dışavurumsal-doğaçlama bir canlandırma üslubunun varedildiği gö­rülmektedir. Öte yandan, feminizm, sulandı­rılmış biçim altında, ticari tiyatroya da girmiş bulunmaktadır (örneğin, Steaming, Nell Dunns, kadın komedyası; I’m Getting My Act Together And Taking it On The Road, G. Cr-yer-N. Ford, Off-Broadway müzikali). Paris’ te, Les trois jeanne (Üç Jeanne’lar) kadın kaba­resi Theâtre Fontaine’de oyunlar oynarken, H.Cixouş’nun Le Portrait de Dora (Dora’nın Portresi) de S. Benmussa tarafından Theatre d’Orsay’da sahnelenmiş 1976), bunu sanatlı bir düş dili yaratmaya çalışan kendi oyunu La Vie Singuliere d’Albert Nobbs (Albert Nobbs-’un Tekbaşına Yaşamı) izlemiştir, italya’da ise, az da olsa ödenekli yerleşik bir deneysel kadın tiyatrosu vardır (Roma’da Teatro della Maddalena). Almanya’da Feminist Tiyatro yazar­ları arasında G. Reinshagen, F. Roth, E. Jeli-nek; İngiltere’de C. Churchill gibi adlara yer verilirken, Franca Rame-D. Fo’nun "Sadece Çocuklar, Mutfak, Kilise" oyununa bu alanda yetkin bir örnek olarak yer verilmektedir. 1980’de Köln’de "Kadın Tiyatrosu" temalı uluslararası bir şenlik de düzenlenmiştir. Fe-ninist Tiyatro, bu tiyatroyu yapan kadınlar ka­dar çeşitlilik göstermektedir; anlatım biçimi olarak sanatlı bir üslup izlendiği kadar, doğ­rudan saldırgan bir üslup da izlenmektedir; bu nedenle, Feminist Tiyatro’nun ortak bir biçimi yoktur; ancak, ortak bir içeriği vardır.


Aziz Çalışlar

Tiyatro Ansiklopedisi, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1995