Yazı Menu Meddah Nedir Meddah Örneği

Arapça'da övücü anlamındaki "methetmek" kökünden gelmiştir. Meddah veya dramatik öykü anlatıcılığıİslam ülkelerinde yaygın görülen bir türdür. Meddah bir anlatı türü olmakla ötekilerden ayrılırsa da anlatı bölümünün aralarına söyleşmeli, taklitli, ses değiştirerek kişileştirmeli kesimler yerleştirildiği için kolaylıkla dramatik türden sayılır. Meddahların dağarcıkları çok zengindir. Yanlız güldürü türünü değil, dinsel konuları da işlerler.

Amaç, Karagöz ve Ortaoyunundan ayrı olarak hep güldürmek değildir, izleyicide merak, acıma, korku gibi duygular da uyandırılır. Meddahlar izleyiciyi meraklandırmayı, ilgilerini ayakta tutmayı çok iyi bilirler.

Sözlü halk yazınının en önemli yanlarından biri de öykü anlatmadır. Özellikle doğu ülkelerinde görülmekle birlikte bütün dünyada rastlanabilir. Geçmişi yazının bulunmasından öncelere dayanır. Olup bitenlerin özellikle yetişmişya da yetiştirilmiş kişilerce anlatılması söz konusudur.

Meddahlık zengin kaynaklara dayanır. Öykü dağarının çeşitliliği güldürmenin yanı sıra düşündürücü, merak uyandırıcı özelliğe sahip olması Ortaoyunu ve Karagözden farkıdır. Yanlızca gösterimci dramatik bir tür değil aynı zamanda birbirinden farklıolaylarıve durumlarıda aktaran bir anlatıyöntemidir. Seçilen konulara göre göstermeci ve benzetmeci tiyatro türleri gibi yansır.

Günümüz tiyatrosunun da bazen başvurduğu bir yöntem olan anlatı, bir bakıma çağdaş meddahlıktır. Zaman zaman geleneksel biçimiyle sunularak yeni öyküler anlatılmakta ve güncel bir boyut kazandırılmaya çalışılmaktadır.

Meddah, gösteri/anlatı sırasında elinde bir baston veya âsa, omuzunda bir büyük mendil (yağlık) bulundurur. Kullandığı mendil, başörtüsü, göz bağı, ter bezi vb. işlevler üslenir.

Meddah öyküleri ile meddah öykünmeleri (taklitleri) ayrıdır. Öyküler daha çok bir olay örgüsü içinde işlenir ve uzundur. Öykünmeler ise daha kısa ve güldürmeye yöneliktir, güncel olayları işler.

Meddah, öykülerine tekerlemeler, şiirler veya kalıplaşmış sözlerle başlar. Meddahın dili yalın, kullanılan halk dilidir. Meddah sadece Acem, Anadolu, Yahudi gibi çeşitli ağızların değil ayrıca çeşitli hayvanların ve cansız nesnelerin seslerini de taklit eder.

Genellikle "Hay hak" ya da "Hak dostum hak" diye söze başlayan meddah "Sürç- ü lisan ettikse affola" diye de sözünü bitirir. Oyundan çıkarılması gereken dersi belirler. Bir sonraki öykünün adını ve nerede söyleyeceğini bildirir.

(Mazlum Bey'den Bir Taklit)

SarhoÅŸ

- Hoca efendi, mutlaka bana tövbe ettireceksin bu akşam. Çünkü karıynan boyuna çın-

gar ediyoruz. Hadi, Hocacım, bana mutlaka rakıya tövbe ettireceksin!

Hoca Efendi

- Evladım, nasıl tövbe ettireyim. (Yüzünü buruşturarak) Hem bak, daha ağzın rakı ko-

kuyor. İçmişsin gene...

- Yahu, çok içmedik. Allahaşkına bugün tövbe ettir, boyuna kavga ediyoruz karıynan.

- Peki, tövbe ettireyim, ama bu akşam değil. Bu akşam birinci tövbe olsun. Yarın ak-

şam esas tövbeni yaptırırım. Şimdi sen doğrudan yatsı namazına, camiye, bana yetiş.

- Hoca efendi, ben namaz kılmasını çakmam.

- Aaa! Estağfurullah, estağfurullah! Hiç camiye gitmedin mi?

- Bir defa bayram namazına gittim; ayakkapları çaldırdık, ondan sonra bir daha gitme-

dim.

- Oğlum, evlâdım, bazen öyle zuhur eder. Neyse, şimdi sen doğrudan doğruya yatsı

namazına gel, namazı kılarsın.

- Ee, çakmam dedim.

- Benim yaptığım gibi yaparsın. Sonra aptes almak için... Onu da bilmiyorsun galiba?

- Onu da çakmam.

- Öyleyse, evvela, şadırvanın başına git, herkes nasıl aptes alıyorsa, elini, yüzünü yıkı-

yorsa, öyle yıkarsın. Sonra camiye yetiş! yalnız benim yaptığımı yap, yoksa namazı bo-

zarım. Hadi oğlum, şimdi yatsı namazına gel, yetiş. Ben de gidiyorum.

- Peki Hoca Efendi.

(Yolda giderken)

Külhanbeyi

- Vaaay! Alicim, anam! Aslan abi! (Arkada saz başlar) Dalga geçmiyelim, gel, bakiim

anam! Bir tane içmiyecek misin? Biz seni bekliyoruz yahu! Nereye savuştun gittin?

- Valla sultanlar, Hocaya yapıştım. Evde karıynan boyuna kavga ediyoruz, onun için,

rakıya tövbe ettirsin, diye. O da bana birinci tövbeyi yaptırdı. Şimdi camiye yetişeceğim.

Anlıyor musun, onun için gidiyorum.

- Öyleyse, bir tane bizden içeceksin. Tövbe sağlam olsun. Hem vekarına yapar.

- Pekalâ, öyleyse bir tane içelim. Sakatlanmaz ya!

- Yok usta!

Yahudi

- Aşkolsun be, bir tane de benden iç, Avram'dan be!

Külhanbey

- Bak abi, gel bakiim Nazım Abinden de bir tane iç!

- Eyvallah sultan, bir tane de senden içelim, ama camiye yetişeceğiz.

Kürt

- Aha, hamşari, benden de bir tane içmezsen, tövbeler olsun, hani tövben sakatlanır.

- Peki, bir tane de senden içelim.

Ä°sim

E-posta

Website

Başlık

Cevap

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız

Cevap Ekle Önizleme