ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Monday, Jun 24th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT



Maksim Gorki

e-Posta Yazdır

Reklamlar

Maksim GorkiAleksey Maksimoviç Peşkov bilinen adıyla Maksim Gorki, 1868’de Novgorod’da doğmuş ve 1936 Moskova’da ölmüştür. Çocukluğunu büyükbabasının yanında geçirdi; 11 yaşından sonra geçimini aç ve evsiz olarak çok zor koşullar altında çeşitli işlerde çalışarak sağladı; okumayı Volga’daki bir gemi aşçısında öğrendi, halkın çok zorlu yoksul yaşamına yakından tanık oldu.

1891’de yaşamsal gerçekleri yoğun inceleyebilmek için tüm Rusya’yı kapsayan bir geziye çıktı; 1892’de ilk hikâyesini yayınladı, 1900’de aylak yaşama son verdi, romantik biçemden dönerek ilk gerçekçi romanlarını yazmaya başladı. Çehov ve Tolstoy ile dostluk kurdu.

1932’de yeni kurulan Sovyet Yazarlar Birliği’nin ilk başkanı oldu, 1934’te yazarlara (Rusya’da kurulmakta olan yeni yaşamı yansıtmak üzere gerçekçi biçemi hümanist sosyalizm ilkesiyle birleştiren) toplumcu gerçekçi edebiyat yapmaları için çağrıda bulundu; yaşamını veremden yitirdiği görüşüne karşıt, Stalin’in buyrultusuyla öldürüldüğü görüşüne de yer verildi. Gorki’yi öldürme emri aldığını, kendi yargılanması sırasında “itiraf” etmiş olmakla birlikte, bu “itiraf” hiçbir kesin doğruluk kazanamadı.

Eleştirel gerçekçi tiyatronun önde gelen temsilcilerinden ve toplumcu gerçekçi tiyatronun öncülerinden olan Gorki, öncelikle 1917 Devrimi öncesinde insanların yaşamında yansımasını bulan toplumsal gelişim sürecini dramatik bir tarzda yansıtmış; toplumsal gerçekleri ve kişileri sürekli bir oluşum içinde vererek, tarihin nasıl tarih haline geldiğini göstermiştir. Sınıfsallığını kazanamamış kişileri olduğu kadar, sınıfsallaşma sürecine girmiş kişileri de ele almış, bu kişileri toplumsal koşulların bir toplamı olarak ortaya koyuşuyla, toplumun kendi karşıtlıklarıyla içine girdiği oluşum sürecini işçi ve emekçi sınıfların dünya görüşü açısından vererek, kişilerin toplumsal-tarihsel süreç içinde sınıfsal birey haline gelişlerini ve ancak böylelikle tarihteki yerlerini alarak insanlığa katılabileceklerini ortaya koymuştur. Toplumsal-yaşamsal gerçekliğin çelişkili özünü toplumsal koşulların birer ürünü olan kişilerde yansıtmaya çalışmıştır.

Gorki’nin oyunları şöyle örneklendirebilir: bir küçük burjuva ailesi ekseninde toplumun çeşitli kesimden insanlarının toplumsal gerçeklik karşısındaki konumlarını, çelişki ve çatışmalarını veren ve işçi sınıfının geleceğini duyuran Küçük Burjuvalar (1902), insanlık durumunu çelişki ve sorunlarını toplumun en alt kesiminin insanlarının ortamında natüralistçe bir anlatımla odaklaştıran Ayaktakımı Arasında (1902), biçem olarak Çehov’a en çok yaklaşan Yaz Misafirleri (1904), kapitalist toplumdaki uyuşmaz karşıtlıkları göstererek işçilerin amaçlı mücadelelerini ortaya koyan Düşmanlar (1906), “güçlü” kişilikleriyle köylülükten kurtularak ortasınıftan kişiler haline gelmiş katı ruhlu, para düşkünü, hırs kurbanı tüccardan adaları ele alan Vassa Zheleznova (1910), Zykovlar (1913), Kalp Para (1913), kendini para yapmaya adayan ama devrim arifesinde yanlış yolu seçmiş olduğunu anlayan bir tüccar burjuvayı anlatan Yegor Bulçiyov ile Ötekiler (1932).

Foma ve Ana gibi romanları oyunlaştırılmış, özellikle Brecht tarafından uyarlanan Ana oyunu dünyanın ilk gerçek toplumcu oyunu olarak anılmıştır. 

 

Aziz Çalışlar - Tiyatro Ansiklopedisi


Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy