ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Thursday, Jun 27th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT



Sophokles

e-Posta Yazdır

Reklamlar

SophoklesSophokles (İÖ 497 406) Atina’nın bir mil kuzeyindeki Kolonos köyünde doğdu. Atina’nın en parlak dönemini yaşadı ve gerilemesine tanıklık etti. İyi bir musiki, dans ve spor bilgisi olan Sophokles , onaltı yaşlarında Pers zaferini kutlayan bir törenin çocuk korosunda şarkı söyleyerek ve arp çalarak sahneye ilk kez adımını atmış oldu.

Yirmisekiz yaşında, orta yaşlara gelmiş ve Aikhylos’un karşısına yarışmacı olarak çıktı ve kazandı. Altmış yıldan fazla süren yazarlık hayatında birçok kez birinci olan Sophokles, söylentiye göre hiçbir yarışmada da sonuncu olmadı. Atina devletinin siyasi yaşamında önemli roller oynadı; iki kez devletin en yüksek makamı olan generalliğe atandı. Bunlardan biri İÖ 440’ta Perikles döneminde, ötekisi daha ileriki yıllarda Nikias dönemindeydi.

Grek tragedya yazarlarının içinde, gerçeği değil, ideali, yani olanı değil, olması gerekeni gösteren bir ozan olarak özellik kazanan Sophokles, tragedyaya üçüncü oyuncuyu soktu. Koroyu oniki kişiden onbeş kişiye çıkardı. Ama onun tragedyaya getirdiği en ilgi çekici yenilik, üçlemelerde ve dörtlemelerde oyunların konuları arasındaki bağı kaldırmasıydı. Sahnede de yenilikler yaptı Sophokles; boyalı dekor panolarını geliştirdi ve tragedyaya Frigyalıların musikisini getirdi.

Tragedya Sophokles ile olgun sanat biçimini aldı. O, Aiskhylos ve Euripides’in tersine, geleneksel hikayeleri oldukları gibi uygular, bunların değerleri ya da ne kadar gerçekçi oldukları üzerinde durmadan, oyunlarına konu yapardı. Onun derinden derine etkisi altında kaldığı şey zamanındaki bireyci eğilimdi. Sofist’ler ve Sokrates ile yaygınlaşan bu eğilim Sophokles’i o kadar etkilemişti ki, onun insan karakteri, düşüncesi ve ilişkilerinde bu bireyci yöneliş vardı. Kişileri Aiskhylos’ta olduğu gibi bir üst gücün buyruğunda değildi. Onun kişileri kendi sonlarını kendileri hazırlarlardı. Sophokles’in karakterlerinde izlenen davranıuşlar, o karakterin kendi karmaşık kişiliklerinden ileri geldiği kadar çevrenin etkisiyle de biçimlenirdi. Bu yönden, oyun kişilerini birer karakter yapısı içinde veren ilk yazar Sophokles’ti.

OidipusSophokles’in korosuna gelince: Koro bölümleri oyunun dramatik gelişimini destekleyecek biçimdeydi, oyunun organik bir parçası olmuştu. Koro, kahramanın trajik yolunu daha da yoğunlaştırır ve adlanlandırır bir biçimde kurulmuştur.

Dilini yalın ve çekici bir yolda kullanan yazar, konuşmalarını çekici yaptı. Üstelik, kişilerin konuşmaları kendi özelliklerine uygundu (bu Aiskhylos’ta yoktu). Koro artık ikinci dereceydi. Koro artık ikinci derecedeydi. Onun tragedyasının çekirdeği oyun kişilerinin kendilerine özgü konuşmaları, hareketleriydi ve davranışları bir dinsel törenin koral düzeni ile sınırlanmadığı için dinsel sorunlarla, Aiskhylos’tan daha az uğraşırdı. Bunun yerine akıllıca dolantılarla ve karmaşık bir olay dizisiyle kurardı oyununu. Doruk nokta büyük sürprizle gelirdi. Oysa olay dizisi dümdüz gelişen Aiskhylos’un oyunlarında, doruk noktaya gelindiğinde seyirci bilirdi ne olacağını.

Sophokles’te karakter boyutu kazanmış olan oyun kişileri öyle olağan kişiler değildi, ne de kaderleri olağandı. O insanları oldukları gibi değil, olmaları gerektiği gibi göstererek idealize etti. Gerçekçi değildi Sophokles. Ama insanı iyi anladığı için inandırıcı anıtlar yarattı.

Oyunları:

 

Oyunlarının sayısının 130 ulaştığını söyleyenler vardır. Fakat elimizde sadece 7 tane oyunu kalmıştır. Bu yedi oyunun yazılış sırası kesin olarak bilenemiyor, çünkü oyunlarında ipucu verecek tarihi olaylar azdır.

Yazarın en son oyunu olan Oidipus Kolonos’ta 401 yılında, en ustaca kurulmuş olan ve bu yönden yazarlığının doruğu olan Philoktates ise 409’da oynanmıştır. Oyunlarının yapılarından anladığımıza göre ise Aias ile Antigone onun ilk eserleridir. Aias’ın 440 tarihlerinde Antigone’nin de bir yıl sonra yazıldığı sanılıyor. Antigone’de üç karakter ilkinden daha ustaca kullanıldığı için Aias’ın daha önce yazıldığı üzerinde duruluyor. Sophokles’in hayatının ortalarında yazdığı Kral Oidipus, sonradan Aristotales tarafından en yetkin tragedya örneği olarak gösterilmiştir. Bu oyunun Elektra’dan önce yazılmış olduğu oyunun yapısından anlaşılıyor. Yazarın Trakhis Kadınları çağdaş seyirciye en uzak gelebilecek oyunudur.

Özdemir Nutku – Dünya Tiyatro Tarihi 1


Cevaplar (1)Add Comment
Angelica

...


yazar Angelica, Mayıs 05, 2010
trajik olan tanrısal yazgıyla insanın özgür iradesinin kesiştiği yerde ortaya çıkar. trajik kahraman ise bu kesişmenin sağlanması için üç önemli özellik taşır; hybris (ölçüsüz tutku potansiyeli), ate (trajik bir hata), nemesis (yıkım). sophokles'in yazdığı Kral Oişdipus'ta bunlar çok güzel işlenmiş unsurlardır. oidipus, koro görevinde olan ve aslında apollonu temsil eden halkın, kahin teresias'ın sözlerine kulak asmaz. Thebai kentinde kralın katilinin bulunamaması yüzünden ortaya çıkan vebaya son vermek için katili bulmanın peşine düşer. oysa katilin kendisi olduğunu bilmez. babasını öldürmüş ve kralın katili olduğunu bildiği için teresias onu vazgeçirmeye çalışır fakat dionizik olanın etkisi altında olan Oidipus merak (hybris) yüzünden bunun peşini bırakmaz. ölçüsüz merakı onu gerçeğe ulaştırır sonunda fakat bu gerçek kaldırılması zor bir şeydir; babasını öldürmüş, annesiyle evlenmiş ve kardeşi olan çocukları vardır.
tüm bu olanların başına döndüğümüzde oidipus Thebai kralı olan babasının, oğlu tarafından öldürülecek olması kehanetine inanması ve oğlunu bağlayıp bir ormana bırakmasıyla başlar. oidipus bir çoban tarafından bulunup kurtarılır ve çocukları olmayan krala götürülür. sonra oidipus bir gün babasını öldüreceği kehanetinden ötürü şehirden ayrılır. tam bu noktada bir yol ayrımına gelir ve asıl babası olan Thebai kralı ile burada karşılaşır. onu öldürür. kehanet gerçekleşmiş olur. sonrasında thebai kralı olan oidipus aslında tanrısal yazgıdan kaçamamıştır fakat aynı zamanda bu yazgı, özgür iradesinin altında olan merak duygusu ile kesişir. trajik olan bu noktada ortaya çıkar ve Oidipus'un trajik bir kahraman olmasına neden olur.

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy