ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Sunday, Aug 18th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT

Nerdesin: Vatandaşlık Bilgisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Görev ve Yetkileri


Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Görev ve Yetkileri

e-Posta Yazdır

Reklamlar

1. Kanun Koymak, Değiştirmek ve Kaldırmak

Kanun teklif etmek yetkisi, milletvekillerine ve Bakanlar Kurulu'na verilmiştir. Milletvekillerinin sunduğu metne kanun teklifi, Bakanlar Kurulu'nun hazırladığı metne ise kanun tasarısı denilir. Teklif ve tasarılar, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğündeki usul ve esaslara göre yapılır. Anayasanın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen yasaları onbeş gün içinde yayımlar. Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun görmediği yasaları bir daha görüşülmek üzere aynı süre içinde Meclise gönderebilir. Meclis, geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır. Meclis, geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar meclise geri gönderebilir.

 

2. Milletlerarası Andlaşmaları Uygun Bulmak

 Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlararası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır. Ekonomik, ticari veya teknik ilişkileri düzenleyen ve süresi bir yılı aşmayan andlaşmalar, Devlet Maliyesi bakımından bir yüklenme getirmemek, kişi hallerine ve Türkler'in yabancı memleketlerdeki mülkiyet haklarına dokunmamak şartıyla, yayımlama ile yürürlüğe konabilir. Bu takdirde bu andlaşmalar, yayımlarından başlayarak iki ay içinde TBMM'nin bilgisine sunulur. Milletlerarası bir andlaşmaya dayanan uygulama andlaşmaları ile kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yapılan ekonomik, ticari, teknik veya idari andlaşmaların TBMM'ce uygun bulunması zorunluluğu yoktur. Türk kanunlarında değişiklik getiren her türlü andlaşmanın onaylanması, meclis tarafından onaylanmanın kanunla uygun bulmasına bağlıdır.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar, kanun hükmündedir. Bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.

 

3. Kanun Hükmünde Kararname Çıkarma Yetkisi Vermek

Yasama organının işleyişinin ağır olması gerekçe gösterilerek, 1971 Anayasa değişiklikleriyle Bakanlar Kurulu'na kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi tanınmıştır.

1982 Anayasası'nda da yer alan bu yetkinin kullanılabilmesi için, Meclisin bir yetki yasası çıkarması gerekmektedir. Yetki yasasında, kanun hükmünde kararnamenin amacı, kapsamı, ilkeleri, süresi ve bu sürede birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının belirtilmesi gerekmektedir. Bakanlar Kurulu'nca çıkarılan kanun hükmünde kararnameler, adından da anlaşılacağı üzere kanun kuvvetindedir.Bu nedenle Anayasa, temel haklar

ın, kişi hakları ve ödevlerinin ve siyasi haklar ve ödevlerin kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenmesine olanak tanımamıştır. Ayrıca bu yetki ivedi ve zorunlu hallerde, kısa süreli kullanılması gereken bir yetkidir. Aksi takdirde yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi ihlal edilmiş olur.

Ancak, sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, yetki yasası olmaksızın ve herhangi bir konu sınırlaması bulunmaksızın kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisine sahiptir (AY. m.91).

 

4. Savaş Hali İlanı ve Silahlı Kuvvet Kullanılmasına İzin Vermek

Anayasanın 92. maddesine göre, milletlerarası hukukun meşru saydığı hallerde savaş hali ilanına ve Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmaların veya milletlerarası nezaket kurallarının gerektirdiği haller dışında, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindir.

Meclis tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması ve bu sebeple silahlı kuvvet kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması halinde Cumhurbaşkanı da Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kullanılmasına karar verebilir.

 

5. Bütçe ve Kesin Hesap Kanun Tasarılarını Kabul Etmek

 Devletin ve kamu iktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamaları yıllık bütçelerle yapılır. Anayasada gösterilen süre ve usullerle görüşülerek kabul edilen bütçe yasası dışında kamusal harcama yapmak mümkün değildir.

 

6. Para Basılmasına Karar Vermek

 

7. Genel ve Özel Af İlanına Karar Vermek

Anayasanın 14. maddesindeki fiilerden dolayı hüküm giyenler hariç olmak üzere, bazı suçlardan veya tüm suçlardan dolayı verilen mahkumiyetleri af yetkisi Meclis'e aittir. Genel af kapsamına giren kişiler hiç suç işlememiş sayılır ve mahkumiyetleri tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar. Özel afta ise suçluluk ortadan kalkmaz; fakat ceza ortadan kaldırılır veya azaltılır. Meclisin genel veya özel af ilan etmesi bu konuda çıkarılacak bir yasayla olur.

 

8. Ölüm Cezalarının Yerine Getirilmesine Karar Vermek

Mahkemelerce verilen ve tüm yargısal aşamalardan geçerek kesinleşen ölüm cezalarının infaz edilmesi için meclis kararı gerekmektedir. Meclis, ölüm cezalarının yerine getirilmesini kanunla kararlaştırmaktadır.

 

9. Bakanlar Kurulu'nu ve Bakanları Denetlemek

Parlamenter rejimin gereği olarak, yasamaya yürütmeyi denetleme yetkisi tanınmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bilgi edinme ve denetim yolları: Soru, meclis araştırması, genel görüşme, gensoru ve meclis soruşturmasıdır.

Soru: Bakanlar Kurulu adına sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılmak üzere Başbakan veya bakanlardan bilgi istemektir.•

Meclis Araştırması: Belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemedir.

Genel Görüşme: Toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda görüşülmesidir.•

Gensoru: Gensoru Bakanlar Kurulunun veya bir bakanın faaliyetleri hakkında Meclisce yapılan etkili bir denetim yoludur. Gensoru görüşmeleri sonunda, Bakanlar Kurulu veya hakkında gensoru verilen bakan yapılan oylamada düşürülebilir.

Bakanlar Kurulu'nun veya bir bakanın düşürülebilmesi için TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun güvensizlik oyu vermesi gerekmektedir.•

Meclis Soruşturması: Meclis soruşturması ilgililerin yargılanmasını sağlayan etkili bir denetim yoludur. Başbakan veya bakanlar hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda birinin vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir. Soruşturma sonucu, kurulan komisyonun raporu Mecliste görüşülür ve gerekli görüldüğü takdirde, üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyuyla, ilgilinin Yüce Divan'a sevkine karar verilir. Yüce Divan görevini Anayasa Mahkemesi yapmaktadır.

Anayasanın 113. maddesine göre, Yüce Divan'a verilen bir bakan, bakanlıktan düşer; Başbakanın Yüce Divan'a sevki halinde, hükümet istifa etmiş sayılır. Bu nedenle Yüce Divan'da yargılanan bir kimsenin Başbakanlığa atanması da mümkün değildir.

 

10. Yasalarla Verilen Diğer Görevleri Yerine Getirmek

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin görev ve yetkileri, Anayasada belirtilenlerle sınırlı değildir. Çeşitli yasalarla görev verilebilir. Örneğin, Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna üye seçmek, Sayıştay üyelerini seçmek gibi.


Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy