ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Sunday, Jan 19th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT



Franz Joseph Haydn

e-Posta Yazdır

Reklamlar

HAYDN’I UNUTMAK MÜMKÜN DEĞİL

Franz Joseph HaydnKlasik Batı Müziği’nin ünlü bestecisi Franz Joseph Haydn’ın bu yıl 200. ölüm yıldönümü. Yaşadığı dönemde ‘baba Haydn’ olarak anılan Haydn, Mozart ve Beethoven gibi isimleri etkilemiş. Joseph Haydn’ın ölümü üzerinden iki yüzyıl geçmesine rağmen besteleri, müziği hâlâ vazgeçilemeyenler arasında yerini koruyor.

 

Sanat hayatının, önemli yıllarını, Esterházy ailesinin görkemli sarayında sürdüren Haydn’ın aslında yoksul bir aileden yola çıktığı enteresan bir hayat hikâyesi var.

 

Franz Joseph Haydn, 31 Mart 1732’de Avusturya’nın Rohrau kentinde doğdu. Yoksul bir aileye sahip olan Haydn’ın babası tekerlek yapımcısı, annesi ise köy beylerinin evlerinde aşçılık yapıyor ve Haydn ile beraber 12 çocuğa daha bakıyordu. Henüz altı yaşında Hamburg’ta ilkokuldayken çocuk korosuna katılan Haydn, 1740’da Viyana’nın en önemli katedrallerinden biri olan St. Stephan Katedrali’ne korist olarak atandı. Birkaç yıl sonra aynı koroya Joseph Haydn’ın kardeşi Michael Haydn da katıldı. Joseph Haydn ilk müzik eğitimini, kemancı Gegenbauer ve Saray Kilisesi tenorlarından Finzterbusch’dan aldı.

 

ZOR YILLAR

1745’te sesi yavaş yavaş bozulmaya başlayan Haydn, gezici sanatçılık yapmaya başladı. Onun için zor yıllar bu yıllarda başladı. Kendini ve ailesinin nafakasını soylulara beste ve dans parçaları yaparak kazanan Haydn’ın ilk operası da 1752 yılında sergilendi ve büyük ilgi gördü. Adını duyurmaya başlayan Haydn, ilk operasının ardından döneminde ün yapmış İtalyan opera sanatçısı Porpora’yla tanıştı. Sanat yaşamı ilerleyen Haydn, yine geçimini sağlamak adına, Von Fürnberg için ‘Yaylılar Kuvarteti’ ve ‘Topal Şeytan’ adında komedi tarzında bir opera yazdı.

Haydn, 1759’da Kont Ferdinand Maximilian’ın yanında çalıştı ve burada oda müzikleri yaptı. Haydn, 28 yaşına girdiğinde ise Josepha adında bir kızı sevdi ve evlenmek istedi. Ancak Josepha manastıra rahibe olmak isteyince ablası Anna’yla evlenmek zorunda kaldı.

 

ŞÖHRETİ VE SON YILLARI

Daha sonra Kont Maximilian’ın yanından ayrılıp 1761’de Prens Anton Esterhazy’nin sarayına orkestra yöneticisi olarak atandı ve orada 30 yıl kaldı. Bu süre içinde onu bütün Avrupa tanıdı.

1764’te eserleri Hollanda, Viyana ve Paris’te sergilenen Haydn, 1779’da Paris’e giderek altı senfoni besteledi. Daha sonra İngiltere’ye giderek Oxford Senfonisi’ni besteledi ve ‘Fahri Doktorluk’ ünvanı alan Haydn, 1795’in yaz aylarında Klasik Batı Müziği’nde görülmemiş türde eserlerini verdi. Yaşamının son yıllarında Haydn önemli oratoryolarından ‘Yaradılış’ ve ‘Mevsimler’i besteledi.

Haydn’ın ölümü 9 Mayıs 1809 tarihinde Napolyon’un Viyana’yı işgal etmek için başlattığı top ateşi sebebiyle oldu. Napolyon ise işgal sonrasında buna üzülüyor ve Haydn’ın cenazesine yine Napolyon’un emri üzerine bütün Fransız subayları katıldı.

 

***

Eserlerinde hikâyesi var

Joseph Haydn’ın yaşamı kadar eserleri de ilginç hikâyelere sahip, mesela 45 numaralı senfonisi yani ‘Veda Senfonisi’nin dördüncü bölümünde, bitişe yakın 3-4 sanatçı sahneyi terk eder, ardından birkaç sanatçı daha ve en son bir kemancı, birde şef kalana dek herkes çıkar. Bu senfonide, Haydn ve arkadaşlarının kış mevsiminde ailelerini ziyaret etmek istediklerini prens Esterhazy’e bu yolla duyurmaları, prensin de orkestranın bu mesajını alıp, Haydn ve arkadaşlarına izin vermesi hikâye edilir. 94. senfonisi olan ‘Sürpriz Senfonisi’nde Haydn, akşam yemeğinden sonra, konukların operalarda uyukladığını görür, bunun üzerine 94. senfonide, müziği başlarda çalınan tempodan gitgide düşürür, böylece herkesin uyukladığı sırada, bütün vurmalılar ve çok sesli enstrümanların melodileriyle uyuklayanları uyandırırmış.

Bir anımsatma: Joseph Haydn hiçbir zaman ‘Franz’ ön adını kullanmadı. Bu yazıyı ‘Franz’ı yok sayarak da okuyabilirsiniz.

 

Mehmet Yavuz

 


 

Başlıca Yapıtları

 

Franz Joseph HAYDN, hayatı boyunca 800'ün üzerinde besteye imza atmış, bunların yanında 450'nin üzerinde şarkının düzenlemesini yapmış klasik müzik tarihinin en verimli sanatçılarından biridir.

 

Oratoryoları

Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuz - 1796
Die Schöpfung - 1798
Die Jahreszeiten - 1980

 

Operaları

La Canterina-1766
II Mondo della Luna-1777
L'isola disabitata-1779
La fedelta premiata-1780
Armida-1783

Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy