ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Monday, Jan 27th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT

Nerdesin: Tarih Genel Sovyetler Birliği


Sovyetler Birliği

e-Posta Yazdır

Reklamlar

Sovyetler Birliği

Stalin dönemi Sovyet sosyalizminin özellikleri nelerdir?

Sovyet Devriminin lideri Lenin’in ölümünden sonra bu ülkede cereyan eden iktidar mücadelesinin 1920’li yıllar biterken sonuçlanması ile birlikte, bu ülkede SSCB Komünist Partisinin genel sekreterliğini elinde bulunduran Stalin’in kişisel yönetim dönemi başlamıştı. Bu dönemin belirleyici özelliği, Stalin’in gizli polis gücüne dayanarak muhalif saydığıherkesi yok etmesi ve Komünist Partisini kendi kişisel yönetiminin bir aracı haline getirmesiydi. Hızlı bir sanayileşme programı ve tarımın devlet çiftlikleri ya da kooperatifler yoluyla kollektivizasyonu bu dönemin ekonomi politikasının temel özelliği olmuştur.

Stalin'in sosyalizm anlayışının Sovyetler Birliği açısından olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir?

Stalin’in bu politikalarının Sovyetler Birliğindeki siyasal rejimin gelişimi bakımından kalıcıolumsuz etkileri olmuştur. Ne var ki, aynıpolitikalar, çok büyük bedeller ödenmesi pahasına da olsa, geri bir tarım ülkesi olan Sovyetler Birliğini ileri sanayi ülkeleri arasına sokabilmiş ve bu sayede Nazi Almanya’sına karşı koyabilmesine olanak vermiştir.

Stalin'in ölümünden sonra Sovyet sosyalizminde meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Stalin’in 1953 yılında ölmesiyle Sovyetler Birliğinde yeni bir dönem başlamıştır. Komünist Partinin 1956’da toplanan kurultayında Stalin dönemindeki kişi putlaştırılması ve keyfi yönetim mahkum edilmiştir. Bu tarihten sonra Sovyetler Birliğinde üst yönetim yetkilerinin tek kişi tarafından değil, aşağıyukarıeşit yetkilerle donatılmış bir grupça kullanılması genel uygulama olmuştur. Ancak, Stalin sonrası dönemde de Sovyetler Birliğinde Komünist Partisinin iktidar tekelinin tartışılması söz konusu olmamıştır.

Stalin sonrası ön plana çıkan Kruçef döneminde ekonomi yönetiminde kısmi bir liberalleşme ile birlikte, siyaset ve kültür alanlarında da bir yumuşama gözlemlenmiştir. Kruçef’ten sonra SSCB’nin tek değilse bile kuvvetli adamıkonumuna yükselen Brejnev’in döneminin birinci amacıise, yerleşik düzenin olduğu gibi korunması

olarak kendini gösterir. Hızlı olmayan ama düzenli bir ekonomik büyüme, tüketim artışıve istikrarlıve görece yumuşak bir yönetim stiline dayanan bu dönem, Sovyetler Birliği’nin hızlıbir silahlanma ve kapsamlı uluslararası angajmanlarla dışpolitikada güçler dengesini koruma çabasınıda yansıtmaktaydı. 1977’de kabul edilen yeni Sovyet Anayasası, 1960’lı yıllarda geliştirilen ideolojik yaklaşıma uygun olarak, sosyalizmin kuruluşunun tamamlandığını, Sovyet devletinin bütün halkın devleti olduğunu ve artık amacın komünizme geçiş olduğunu öngörmekteydi. Ancak, bu Anayasa da Komünist Partinin önderlik görevini tartışma dışı bırakmıştı.

1982 yılında Brejnev ölünce, dışa karşısergilenen güçlü görünüşün gerisindeki tıkanıklıklar belirginleşti. Yeni seçilen iki parti genel sekreteri, yaşlılık nedeniyle, üç yıl içinde ölünce, 1985 yılında Komünist Partisi genel sekreterliğine radikal bir değişimi savunan Gorbaçov getirildi.

Gorbaçov'un uygulamalarının Sovyet sisteminde meydana getirdiği değişiklikler nelerdir?

Gorbaçov, Sovyet sisteminde yenileşme sürecinin simgesi olarak iki kavram ortaya attı. Yeniden yapılanma demek olan “perestroyka” ve yönetimde saydamlık anlamına gelen “glastnost”.

Gorbaçov’un yeniden yapılanma politikasının amacı ekonominin merkeziyetçi yapısının değiştirilmesi ve piyasa mekanizmasının unsurlarına daha çok rol verilmesiydi.

“Glastnost” politikasıise bu değişimi gerçekleştirebilmek için bir kamuoyu desteği sağlamaya yönelikti. Nitekim, 1988 yılından başlayarak kitle iletişim araçları üzerindeki parti ve devlet denetimi kaldırıldı ve yoğun bir tartışma süreci yaşanmaya başladı. Önceleri sistem içi denebilecek olan eleştiriler, 1989 yılının sonlarına doğru kapitalizmin savunulması biçimine dönüştü. Gorbaçov da Komünist Parti başkanı olmasına karşın, benzer bir yola girdi.

1990 yılında Gorbaçov dizginleri elinden kaçırmaya başladı. O yıl ulusal gelir hızla düştüğü gibi, %500’e varan bir enflasyon da yaşandı. Dağıtım sistemi çöktü ve ülkede kıtlık ve kargaşa ortamı oluştu.

Hala ülkenin tek partisi olan Komünist Partisi de bu dönem içinde dağılma sürecine girdi. Şubat 1990’da Anayasanın değiştirilmesini ve çok partili düzene geçilmesini kabul eden parti, 1991 yılında Marksizm-Leninizmden vazgeçtiğini ilan etti. Bütün bu süreç içinde sosyalizm düşmanlığıtoplumda egemen hale geldi ve düzenin meşruiyet tabanı hızla eridi.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan eden devletlerin tercih ettikleri yönetim modellerini tartışınız.

Sovyetler Birliği’nin çimentosu olan sosyalist ideoloji ve Komünist Parti yıkılınca, ülkenin dağılmasıda kaçınılmaz oldu. Rusya da dahil olmak üzere Sovyetler Birliğini oluşturan Cumhuriyetler ard arda egemenlikleri ilan ettiler. Gorbaçov ülkeyi birarada tutabilmek için yeni bir birlik andlaşmasıhazırladıve bunun SSCB’yi oluşturan Cumhuriyetlerin çoğuna kabul ettirmeyi başardı.

Yeni birlik antlaşmasının imzalanacağı günden bir gün önce, 19 Ağustos 1991’de, Moskova’da bir darbe girişimi oldu. Ancak darbe 1990 yılında Rusya Federasyonu devlet başkanlığına seçilmişolan Yeltsin’in başıçektiği bir direnişsonucu kısa sürede başarısız oldu.

Darbenin başarısız olmasıile yıldızı parlayan Yeltsin Komünist Partisinin yasaklanmasını sağladıktan başka, yeni Birlik Andlaşmasını da geçersiz saydığını açıkladı. Direnme olanağıkalmayan Gorbaçov SSCB devlet başkanlığından çekildi. 26 Aralık 1991 günü saat 24’te Kremlin’den Sovyetler Birliği bayrağı indirildi ve yerine üç renkli Rus bayrağıçekildi. Böylece Sovyetler Birliği tarih sahnesinden silinmiş oldu.

Sovyetler Birliği’nin ortadan kalkması sonucu, Birlik içinde yer almış olan Federe Cumhuriyetler (Rusya, Beyaz Rusya, Ukrayna, Gürcistan, Tacikistan, Türkmenistan, Estonya, Letonya, Litvanya ve Moldova) tam bağımsız devletler konumuna geldiler. Daha sonra, bunların bir kısmı Aralık 1991’de bir araya gelecek Bağımsız Devletler Topluluğunu kurdular. Gevşek bir konfederasyon niteliği taşıyan bu birlikteliğin sürüp sürmeyeceğini şimdiden söylemek pek mümkün görünmüyor.


Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy