ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Tuesday, Oct 15th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT

Nerdesin: Tarih Genel Demokrat Partinin Kuruluşu


Demokrat Partinin Kuruluşu

e-Posta Yazdır

Reklamlar

Demokrat Partinin Kuruluşu

Türkiye'nin ikinci cumhurbaşkanıİsmet İnönü'nün çok partili sistemden bekledikleri nelerdir?

 

Kimileri Demokrat Partinin (DP) kuruluşunu doğrudan Çiftçiyi Topraklandırma Kanununa olan muhalefete bağlarlar. DP'nin salt bundan kaynaklandığını öne sürmek abartılı olur ama, DP'nin kuruluş ve yaygınlaşma aşamasında bunun önemli bir payıolduğu söylenebilir. İnönü Dörtlü Takriri Grupta reddettirdi (12 Haziran).

Onun isteği, CHP içindeki hoşnutsuzların CHP'den ayrılarak ayrı bir parti kurmalarıydı. Bundan umduğu yararları şöyle tahmin edebiliriz:

 

• Çok-partili dizgeye geçilmiş olacaktı.

• Parti içindeki muhaliflerden kurtulunacaktı.

• CHP'den ayrılacak kişilerin kuracağı partinin Atatürk Devrimine karşı olması tehlikesi bulunmayacaktı.

 

Buna karşılık Bayar ve arkadaşlarının CHP'den ayrılmaya hevesleri yoktu. Parti kurmak bir maceraydı. Daha iyisi, CHP'de kalıp ona egemen olmaya çalışmaktı. Atatürk'ün verdiği onca güvenceye rağmen Serbest Fırkanın başına gelenleri biliyorlardı. Bayar, Fethi Okyar'ın durumuna düşmek istemiyordu.

 

Cumhurbaşkanıİsmet İnönü'nün kendi partisi içinde bir grup milletvekiline bir muhalefet partisi kurdurmak istemesinin nedenleri nelerdir?

 

Dörtlü Takririn reddedilmesinden sonra Adnan Menderes ve Fuat Köprülü, Vatan gazetesinde demokratikleşmeyi savunan muhalif yazılar yazmaya başladılar. CHP bu davranışıparti disiplinine aykırıbularak bu ikisini üyelikten çıkarttı(21 Eylül). Bayar'ın iki arkadaşına olan desteğini göstermek üzere seçtiği davranış, henüz parti kurma konusunda ikna olmadığını gösterir. CHP'den değil, milletvekilliğinden istifa etti (28 Eylül). Bu, kendisini yüksek bir maaştan yoksun bırakan bir davranıştı. Fakat İnönü ısrarını sürdürüyordu. 1 Kasım 1945'te TBMM'yi açış söylevinde, açıkça, ülkenin bir muhalefet partisine olan gereksinimini dile getirdi. Oysa Temmuz başında Müteahhit Nuri Demirağ tarafından kurulmuş bulunan Millî Kalkınma Partisi vardı. Fakat Demirağtutucu bir kişi olduğundan, İnönü o partiyi görmezlikten geliyordu. Artık Bayar'ın da aklıyatmaya başlamıştı. 1 Aralıkta parti kuracaklarını açıkladı. 3 Aralıkta CHP'den istifa etti. Ertesi gün İnönü'nün yemek çağrısına gitti ve görüştüler.

 

Hükümetin muhaliflere yönelik politikası ne olmuştur?

Aynı gün (4 Aralık) "Tan Olayı" oldu. Zekeriya Sertel'in çıkardığı Tan gazetesi sosyalist sola yakınlığıile tanınıyordu. Bu sıralarda Sertel Görüşler adında bir dergi hazırlığı içindeydi. İlanlar yapılmış ve yazar kadrosu içinde Menderes ve Köprülü'nün bulunacağıduyurulmuştu. O gün bir takım "gençler" Rus ve komünist aleyhtarı sloganlarla Tan basımevine ve sol yayın satan kitapçılara saldırarak tahrip ettiler. Polisin seyirci kalması, hukuka ve uygarlığa sığmayan bu işin CHP tarafından kışkırtılmış, hatta düzenlenmiş olabileceği iddialarına yol açtı. Belki bu vesileyle DP'ye soldan uzak durmasıiçin de mesaj verilmişoluyordu. 1946'da CHP'nin solundaki 3 partinin kapatılması, bu partinin, solunda mutlak bir boşluk istediğini gösteriyordu. Martta Sosyal Demokrat Partisi, Aralıkta Türkiye Sosyalist Partisi (genel başkanıEsat Âdil Müstecaplıoğlu) ve Türkiye Sosyalist Emekçi ve Köylü Partisi (genel başkanı Şefik Hüsnü Deymer) kapatıldı. Başbakanlığında Recep Peker'in Köy Enstitülerini "daha millî" kılmaktan söz etmesi, sol karşıtı havanın nasıl her kesimi kapladığının işaretidir. 1947'de Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesinde Niyazi Berkes,Pertev Nailî Boratav, Muzaffer Şerif, Behice Boran aleyhinde solcu diye bir cadı kazanı kaynatılmaya başlandı. Öğrenci gösterileri ile başladı ve buna üniversite, TBMM ve mahkemeler âlet oldular. 1950'de üniversiteden ayrılmak durumunda kaldılar. Berkes Kanada'da, Boratav Fransa'da, Şerif ABD'de iş buldular ve başarılı oldular. Boran'ın da, isteseydi, yurt dışında başarılı olacağı söylenebilir. Böylece gadre uğrayan Alman profesörlerine kucak açmış olan Türkiye, şimdi kendi bilim adamlarını "yiyordu".


Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy