ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Monday, Apr 19th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT

Nerdesin: Türk Edebiyatı Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun Şiirlerinde Işık ve Renk Unsuru


Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun Şiirlerinde Işık ve Renk Unsuru

e-Posta Yazdır

Reklamlar

Bedri Rahmi Eyüboğlu(Türkoloji, C.XIV, S.1, Ankara 2001, s.239-254)

Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun Şiirlerinde

Işık ve Renk Unsuru

Mitat DURMUŞ

Şairin kimliği bir anlamda şiir dilinde saklıdır. Çünkü dil içerisinde mevcut olan unsurlar, şairin gizli benini anlatan öğelerdir. Gönderici durumunda olan şair, şiir diliiçerisinde, mizacını, kültürünü, içinde bulunduğu ruh halini, niyetini, kendi kabuller dünyasına ait unsurları, alıcı durumundaki insanlarla kuracağı ilişkisini dilin sunduğuimkanlar arasından yapacağı seçkilerle belirlemiş olur. Prof. Dr. Şerif Aktaş’ın: “Üslup  ferdidir, kaynağını yazarın mizacından ve tecrübesinden alır. O, yazarın gizli ve şahsîmitolojisine uzanan kendi kendine yeten bir dildir”1 ifadesinde saklı olan hüküm, bizi sanatkarın üslubundan hareketle onun mitolojisine davet eder.Şairin mitik kullanımlarından, karakterine özgü özelliklerin yakalandığı bir diğer unsur, şiirinde yer verdiği ışık ve renk dağılımının belli bir odakta toplanarak ifadelerdünyasına açılmasıdır. Kimi renklerin sıkça işleniyor olması bizi, şairin kabuller dünyasına götürür. Türk edebiyatında renk unsurunun yoğun bir şekilde şiir dizelerine yansıtıldığınıen fazla gördüğümüz şair, kanaatimizce Bedri Rahmi Eyüboğlu’dur. Onun şiirlerinde rengin böylesine yoğun bir şekilde kullanılıyor olması, bize göre iki sebebe dayanır.

Birincisi ve en önemlisi, Eyüboğlu’nun bir ressam olmasıdır. Diğer sebep ise, edebi şahsiyetindeki rintçe tavrın Anadolu’ya şair-ressam gözü ile açılıyor olmasıdır. Anadolu’daki kilim örneklerinden, mimarideki çini motiflerine varıncaya kadar geniş bir dağılım alanı bulan kültürel zenginlik, Bedri Rahmi’nin şiirinde kendini gösterir.  Şiiri şekil bulmuş resim, resmi şekillenmiş şiir”2 olarak değerlendiren Bedri Rahmi Eyüboğlu, ışığa kavuşan her şeyi büyük bir aşkla incelemiş ve bu aşkı renkler ve çizgiler aracılığıyla sunmak istemiştir. Resim sanatını tanıtırken kullandığı ifadeler, bize Eyüboğlu’nun hem şairlik, hem de ressamlık yönünü anlatır: “Resim nedir? Resim, ışığa kavuşan her şeyi büyük bir aşk ile incelemek ve bu aşkı renkler ve çizgiler aracılığı ile insanlara aşılamak sanatıdır.”3 “İçerisinde bir ışık, bir güneş tadı olmayan resim bir nakış  şaheseri olabilir, fakat resim olamaz.”4 diyen şair, resimde şiir ve ışık bütünlüğünü aradığı gibi, şiirinde de resim ve ışık güzelliğini arar. Biz bu incelememizde Eyüboğlu’nun şiirlerinde ışık ve renk unsurlarını ayrı ayrı

 

A- I

 

şık Unsuru a- Tabii Işık Unsuru

“Penceremin önünde deliklerden

 

ışık boşanan

Kocaman bir gemi durduYarab!

Benim de içimde bu kadar ışık yansa

Dünyalar benim olurdu.

Senin en karanlık göklerinde salkım salkım yıldızların var

Benim içimde insan ayağı değmemiş karanlıklar”5

* Ankara Ünv. DTCF Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü

1 Aktaş, Şerif, Edebiyatta Üslup ve Problemleri, Ank. 1986, s.58

2 Andaç, Feridun, “Yaşayan Bedri Rahmi”, Yazko Somut, 23 Eylül 1983, s.3

3 Eyüboğlu, Bedri Rahmi, Resme Başlarken, İst. 1986, s.69

4 Eyüboğlu, Bedri Rahmi, age., s.145

5 Eyüboğlu , Bedri Rahmi, Dol Karabakır Dol, İst. 1995, s.52

2

Bedri Rahmi Eyüboğlu, ümitlerine, heyecanlarına, beklentilerine canlı ve parlak ışık unsurlarından, güneş, yıldız, gökyüzü, deniz gibi tabii olanları seçerken ümitsizliklerine, ölüme, ayrılığa yahut insan dünyasına ait ıstırap verici olgulara gece, karanlık gibi ışık unsurlarını seçer. Bu, diğer şairler için de hemen hemen böyledir. 

Beklentilerini karanlığa bırakan şairler yok denecek kadar azdır. Yahya Kemal Beyatlı’nın;

“Artarak gönlümün aydınlığı her saniyede Bir mehabetli sabah oluyor Süleymaniye’de”6

ifadesinde saklanan ve şiirin tamamına sirayet eden “gönül aydınlığının” her saniyede artışının, şairine mutluluk verici derecede gelişmesini göstermesi için seçilen ışık unsuru,güneşin doğuşu ile birlikte kendini gösterir. Süleymaniye’de sabahın oluşu Yahya Kemal’in gönlünde güneşin doğuşuyla başlar. Bu şiirde Yahya Kemal’in ruh dünyasına aitsembol ifadeleri bulduğumuz gibi Bedri Rahmi’de de ışık kullanımlarından hareketle onun edebi ve fikri şahsiyetine dair çıkarımlar yapabiliriz.Yaklaşık üç yüz şiir içerisinde ışık unsurları bulunanların sayısı yüzde seksen civarında olup bunlarda parlaklık, aydınlık ve coşkunluk ağırlıktadır. Mevsim olarak kışınve ışık olarak beyaz rengin pek az yer aldığını görürüz. Mevsim genelde bahar, ışık unsuru olarak ise mavinin ve yeşilin sıkça kullanıldığı dikkati çeker. Beyaz rengin şiirlerde pek azkullanılıyor olmasına rağmen, aydınlık ve parlaklığın büyük bir coşkunluk içinde sunulması, üzerinde durulması gereken önemli bir özelliktir. Biz renge bağlı ışıkunsurlarını ayrı bir başlık altında inceleyeceğimiz için bu konuyu şimdilik tespitle yetiniyoruz.Tabii ışık unsuru içinde değerlendirdiğimiz ve yazımızın baş kısmına aldığımız şiir metninde geçen;

“Yarab! Benim de içimde bu kadar ışık yansa

Dünyalar benim olurdu.

Senin en karanlık göklerinde salkım salkım yıldızların var Benim içimde insan ayağı değememiş karanlıklar”7

“karanlık göklerdeki salkım salkım yıldızların”, “insan ayağı değmemiş karanlıklarla” karşılaştırılması, şairin mitlerine ait verileri yakalamamız için kullanacağımız materyal hükmündedir. İnsan ayağı değmemiş karanlıkları gönlünde soluklayan şair, içinde yanacak ışıklarla dünyaların sahibi olacağını ifade eder. İçinde insan ayağı değmemiş karanlıklarıbarındıran şair, neden şiirlerinin genelinde salkım salkım yıldızların sahibi olduğunu ifade edercesine duygularını anlattığı incelememizin asıl konusudur. Eserden hareket ederek, sanatkârı tanımaya çalışan psikanalist inceleme, bu tür çalışmaların can alıcı noktasınıoluşturur.

 

Yazının Devamını Okumak İçin Tıklayın:

http://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20EDEBIYATI/mitat_durmus_bedri_rahmi_eyuboglu_siirlerinde_isik_renk_uyumu.pdf


Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy