ToplumDusmani.Net V2

Kültür ve Sanat Portalı

Tuesday, Aug 04th

Son Guncelleme09:38:41 AM GMT

Nerdesin: Vatandaşlık Bilgisi Siyasal Haklar ve Ödevler


Siyasal Haklar ve Ödevler

e-Posta Yazdır

Reklamlar

Anayasa’da öngörülen demokratik sistemin yaşama geçirilmesi, büyük ölçüde siyasal haklar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Bilindiği gibi, yasama yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, temsil esasına göre kullanılmaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne katılabilmek ise siyasal hakları kullanarak mümkün olabilmektedir.

Anayasa’nın 67. maddesine göre, vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak, seçme, seçilme, bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir. Seçim ve halkoylamasının temel esasları şunlardır:

 

1. Serbestlik

Seçimlerin temel esası insanların kendi iradeleriyle, herhangi bir baskıyla karşılaşmaksızın oy kullanabilmeleridir. Özellikle iktidar partilerinin seçim öncesi seçmenlerin iradelerini etkilemek için yaptıkları bazı faaliyetler (örneğin il olma sözü gibi), seçimlerin serbestliği ilkesini zedelemektedir. Seçmen iradesini dolaylı yollardan etkileyecek bir durumun yaratılması dahi demokrasiye aykırıdır.

 

2. Eşitlik ve Genel Oy

Onsekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı, seçme hakkına sahiptir. Her oy eşit güçtedir. Ancak Anayasa, silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrencilerin; ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin oy kullanamayacağını hükme bağlamıştır. Tutukevlerinde bulunan tutuklular, yani herhangi bir suçtan dolayı yargılanmakta olanlar oy kullanabilirler. Anayasa yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın yasada belirtilen esaslar dahilinde oy kullanabileceklerini belirtmektedir.

 

3. Gizli Oy

Seçimlerde herhangi bir dış müdahale olmaması, insanların çekinmeden oy kullanabilmeleri için, oyların başkalarının görmeyeceği bir şekilde kullanılması gerekir.

Gizlilik hem oy kullanırken kimseye görünmeme hem de kullanılan oyu kimsenin görememesi şeklinde gerçekleşmektedir.

 

4. Açık Sayım ve Döküm

Oy kullanmanın aksine oyların sayımı ve dökümü herkese açıktır. Seçimlerin güvenilirliği ve açıklığı bu şekilde sağlanır.

 

5. Yargı Yönetimi ve Denetimi

Anayasa’nın 79. maddesine göre seçimler, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır. Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur. Yüksek Seçim Kurulu kararlarına karşı başka bir mercie başvurulamaz. Anayasa, Yüksek Seçim Kurulu yanında diğer seçim kurullarının da kurulmasına imkan tanımaktadır.

Yasayla kurulan diğer seçim kurulları ise il ve ilçe seçim kurullarıdır. Seçimlerin yargı denetiminde yapılması siyasi iktidarı elinde bulunduranların yetkilerini kötüye kullanarak, seçimleri etkilemelerini engellemektedir.

 

6. Temsilde Adalet ve Yönetimde İstikrar

Anayasa, seçimlerin temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak şekilde yapılmasını öngörmektedir. Temsilde adalet, tüm siyasal görüşlerin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde temsilini gerektirirken;yönetimde istikrar ilkesi, daha kolay hükümet kurulabilmesi için Mecliste daha az sayıda siyasal parti bulunmasını amaçlamaktadır. Bu ilkelerin bağdaştırılması için seçimlerde baraj kabul edilmiştir.

Yürürlükte olan yasaya göre Türkiye genelinde yüzde ondan daha az oy alan siyasal partiler, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde temsil edilemeyeceklerdir. Ancak gelişmeler, yüzde onluk barajın yönetimde istikrar sağlayamadığını göstermiştir. Yönetimde istikrar adı altında yürütme organının daha kolay çalışmasını, daha güçlü olmasını sağlamaya yönelik yüzde onluk barajın yararlı olamadığı görüldüğüne göre barajın kaldırılması artık düşünülmelidir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde temsilci bulunduran siyasal partiler demokrasi esaslarına uydukça, demokrasi terbiyesi edindikçe, yönetimde istikrar sorunu çözülecektir.Egemenli

ğin kullanılmasına halkın katılmasının bir diğer aracı olan Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğine seçilme için ise otuz yaşını doldurmuş olmak gerekir. Ayrıca, en az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamamış olanlar;kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler. Yasa, şu suçlardan hüküm giyenlerin affa uğrasalar dahi milletvekili seçilemeyeceklerini öngörmektedir:

• Zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkum olanlar,• Türk Ceza Kanununun

İkinci Kitabının birinci babında yazılı (Devletin şahsiyetine karşı cürümler) suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundan mahkum olanlar, • Türk Ceza Kanununun 312. maddesinin ikinci fıkrasında yazılı halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etme suçlarından mahkum olanlar,

• Türk Ceza Kanununun 536. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı eylemlerle (izinsiz pankart, pano, bant ya da benzerini asmak) aynı kanunun 537. maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında yazılı eylemleri(resmi makamlarca asılan, duyuru, resim, kağıt ya da levhaları kaldırmak, tahrip etmek) siyasi ve ideolojik amaçlarla işlemekten mahkum olanlar.

Ayrıca Anayasa’ya göre hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi sayılmayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları, görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve seçilemezler. Kamu görevlilerine ilişkin yasak, tarafsızlığı ve hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlamak amacına yöneliktir. Ancak, önemli sayıda ve yetişmiş yurttaşı siyasal faaliyetin dışında bırakan bu sınırlamanın demokrasiyle bağdaştığı söylenemez. Ülkemize bir yararı olmadığı da görülmektedir.


Cevaplar (0)Add Comment

Cevap yaz
daha küçük | daha büyük

security code
Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız


busy