Bakanlar Kurulu Nedir

Yazdır

Reklamlar

Bakanlar Kurulu

Yürütmenin ikinci kanadını Bakanlar Kurulu oluşturmaktadır. Hükümet, kabine olarak da adlandırılan Bakanlar Kurulu, yürütmenin faaliyetlerinden dolayı siyasi, cezai ve hukuki olarak sorumludur.
Siyasi sorumluluk, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ve millete karşıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, daha önce gördüğümüz gibi yürütmeyi denetler ve gerektiğinde Bakanlar Kurulu'nu veya bakanları düşürebilir. Millete karşı sorumluluk ise seçimlerde yeniden göreve gelebilecek kadar oy alamamak suretiyle olmaktadır.Bakanlar Kurulu üyeleri, görevleri sırasında işledikleri suçlardan ötürü Yüce Divan'da yargılanırlar. Yüce Divan'da yargılanma cezai sorumluluğun sonucudur.
Ayrıca, hukuki sorumluluk gereği,yürütmenin işlem ve eylemlerine karşı yargıya başvurarak, işlemleri iptal ve zararları tazmin ettirme imkanı mevcuttur.Bakanlar Kurulu, Başbakan ve bakanlardan kurulur. Başbakan'ın Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olması Anayasa gereğidir. Başbakan Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Anayasa'da açık hüküm olmamakla beraber, kurulan hükümetin güvenoyu alabilmesi için, Mecliste çoğunluğu elinde bulunduran siyasal partinin başkanının Başbakan olarak atanması geleneği vardır. Mecliste hiç bir parti çoğunluğu elinde bulunduramıyorsa,bu durumda en çok milletvekiline sahip partinin genel başkanı Başbakan olarak atanmaktadır. Ayrıca Cumhurbaşkanı, Parlamentonun yapısına bakarak hükümeti kurabilecek bir başka üyeyi de başbakan olarak atayabilir.

Bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliğine sahip olanlar arasından Başbakan'ca seçilir ve Cumhurbaşkanı'nca atanır; gerektiğinde Başbakan'ın önerisi üzerine Cumhurbaşkanı'nca görevlerine son verilir.Başbakan, Bakanlar Kurulu'nun başkanı olarak, bakanlıklar arasında işbirliğini sağlar ve hükümetin genel siyasetinin yürütülmesini gözetir. Bakanlar Kurulu bu siyasetin yürütülmesinden birlikte sorumludur. Her bakan, Başbakana karşı sorumlu olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındakilerin eylem ve işlemlerinden de sorumludur.
Anayasa, Başbakana, bakanların görevlerini Anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirmelerini gözetmek ve düzeltici önlemleri almak yetkisini tanımaktadır (m.112). Ayrıca Başbakanlık Kuruluş Kanunu, Başbakan'ın tüm bakanlıkların en üst amiri olduğunu belirtmektedir. Bu düzenlemeler, Başbakana parlamenter rejim gereklerini aşan, adeta başkanlık rejimine yaklaştıran yetkiler tanımaktadır.Bakanlar Kurulu'nun çalışma usullerini düzenleyen bir yasa yoktur. Anayasa tüm bakanların hükümet siyasetinin yürütülmesinden birlikte sorumlu olduğunu belirttiği için, Bakanlar Kurulu kararlarının oybirliğiyle alınması gerekir. Bütün bakanların imzasını taşımayan bir metin Bakanlar Kurulu kararı olarak geçerlilik kazanamaz. Uygulamada, Bakanlar Kurulu kararlarının, toplantı yapılmaksızın kararnamelerin elden dolaştırılarak imzalandığını da görmekteyiz. Çalışma kolaylığı ve kararların çabuk çıkmasını sağladığı gerekçesiyle hoş görülen bu uygulama, bazen boş kararnamelere imza atmaya kadar uzanabilmiştir. Önceden imzalanmış kararnameler, hukuka aykırıdırlar, çünkü Bakanlar Kurulu'nun değil, dolduranın iradesini içermektedirler.
Bakanlar Kurulu, Cumhurbaşkanı tarafından atandıktan sonra göreve başlar, ancak görevini sürdürebilmesi Meclisten güvenoyu almasına bağlıdır. Meclisten güvenoyu alamamış bir hükümet, sadece günlük işleri yürütebilir, geleceğe yönelik önemli kararlar alamaz.

Seçimlerde Geçici Bakanlar Kurulu

Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerinden önce, Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları çekilir. Seçimin başlangıç tarihinden üç gün önce; seçim dönemi bitmeden seçimin yenilenmesine karar verilmesi halinde ise, bu karardan başlayarak beş gün içinde, bu bakanlıklara Türkiye Büyük Millet Meclisi içinden veya dışarıdan bağımsızlar Başbakanca atanır. Cumhurbaşkanı'nca seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde de Bakanlar Kurulu çekilir ve Cumhurbaşkanı geçici Bakanlar Kurulu'nu kurmak üzere bir başbakan atar. Geçici Bakanlar Kurulu, seçimleri yenileme kararının Resmi Gazetede ilanından itibaren beş gün içinde kurulmak zorundadır.
Geçici Bakanlar Kurulu'na Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları Meclis içinden veya dışarıdan bağımsızlardan olmak üzere, siyasi parti gruplarından oranlarına göre üye alınır. Bakanlığı kabul etmeyen veya istifa eden partili bakanların yerine bağımsızlar atanır. Geçici Bakanlar Kurulu için güvenoyuna başvurulmaz (AY. m.114).